ใบลดหนี้ คืออะไร ทำไมนักบัญชีมือใหม่มักออกผิด

ออกใบกำกับภาษีไปแล้ว แต่ลูกค้าคืนสินค้าชำรุดกลับมา ยอด VAT ในระบบกับยอดจริงไม่ตรงกัน จะแก้ยังไงดี ปัญหานี้แก้ได้ด้วยการออกใบลดหนี้

ใบลดหนี้ (Credit Note) คืออะไร

ใบลดหนี้ คือ เอกสารที่ผู้ขายออกให้ผู้ซื้อ เมื่อมูลค่าสินค้าหรือบริการในใบกำกับภาษีเดิมลดลงจากที่เคยระบุไว้ เช่น สินค้าชำรุด ลูกค้าคืนของ หรือได้ส่วนลดเพิ่มทีหลัง

ตัวอย่าง: บริษัท ตัวอย่าง จำกัด (ชื่อสมมุติ) ออกใบกำกับภาษีค่าบริการ 8,000 บาทให้บริษัท ข จำกัด (ชื่อสมมุติ) ต่อมาตกลงลดราคาลง 1,000 บาท ต้องออกใบลดหนี้ระบุส่วนต่าง 1,000 บาท บวก VAT 7% อีก 70 บาท รวมยอดในใบลดหนี้ 1,070 บาท

เอกสารนี้ไม่ใช่ใบกำกับภาษีฉบับใหม่ แต่เป็นเอกสารที่อ้างอิงกลับไปยังใบกำกับภาษีเดิมเสมอ จึงต้องเก็บทั้งสองฉบับไว้คู่กัน

ใบลดหนี้ vs ใบเพิ่มหนี้ ต่างกันอย่างไร

ใบลดหนี้ใช้เมื่อมูลค่าเดิมลดลง ส่วนใบเพิ่มหนี้ใช้เมื่อมูลค่าเดิมเพิ่มขึ้น ทั้งสองเอกสารต้องอ้างอิงใบกำกับภาษีเดิมเสมอ และออกได้เฉพาะผู้ประกอบการที่จด VAT แล้วเท่านั้น

รายการ	ใบกำกับภาษี	ใบเพิ่มหนี้	ใบลดหนี้
ออกเมื่อไหร่	ตอนขายครั้งแรก	เมื่อมูลค่าเดิมเพิ่มขึ้น	เมื่อมูลค่าเดิมลดลง
ตัวอย่างสถานการณ์	ขายของปกติ	ส่งสินค้าเกินจำนวน	ลูกค้าคืนสินค้า สินค้าชำรุด
ผลต่อภาษีขายผู้ขาย	บันทึกตามมูลค่าเต็ม	เพิ่มภาษีขาย	ลดภาษีขาย
ต้องอ้างอิงเอกสารเดิม	ไม่ต้อง	ต้องอ้างใบกำกับภาษีเดิม	ต้องอ้างใบกำกับภาษีเดิม

ใครออกใบลดหนี้ได้บ้าง

ผู้ที่จะออกได้ต้องเป็นผู้ประกอบการจด VAT ที่เคยออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้ารายนั้นมาก่อนแล้ว ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.80/2542 เงื่อนไข 2 ข้อ คือ

1. ธุรกิจต้องคำนวณ VAT แบบภาษีขายหักภาษีซื้อ
2. ต้องเคยออกใบกำกับภาษีที่รายการครบถ้วนให้ลูกค้ารายนั้นไปแล้ว

ถ้ายังไม่ได้จด VAT หรือยังไม่เคยออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้ารายนี้ จะออกใบลดหนี้ไม่ได้ ต้องแก้ไขที่ใบกำกับภาษีเดิมแทน ส่วนผู้ซื้อไม่มีสิทธิออก หน้าที่นี้เป็นของผู้ขายเท่านั้น

เมื่อไหร่ต้องออกใบลดหนี้

กฎหมายกำหนดกรณีที่ต้องออกไว้ 3 กลุ่มหลัก

• สินค้าหรือบริการมีปัญหา — สินค้าชำรุด ส่งของขาดจำนวน บริการไม่ตรงตามตกลง คำนวณราคาผิด หรือลูกค้าคืนสินค้าเพราะของไม่ตรงตามคำอธิบาย
• คืนเงินที่รับไว้ล่วงหน้า — ต้องจ่ายคืนเงินมัดจำ เงินประกัน หรือเงินจองตามข้อตกลง
• เลิกสัญญา — ยกเลิกสัญญาเพราะให้บริการบกพร่อง ผิดข้อตกลง หรือไม่มีการให้บริการตามสัญญา

รายการที่ต้องมีในใบลดหนี้

ต้องมีข้อมูลครบ 6 อย่างตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.80/2542

1. คำว่า “ใบลดหนี้” ในที่ที่เห็นชัด
2. ชื่อ ที่อยู่ และเลขผู้เสียภาษีของผู้ขาย
3. ชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อ
4. วันเดือนปีที่ออกเอกสาร
5. เลขที่ใบกำกับภาษีเดิม พร้อมมูลค่าเดิมและมูลค่าที่ถูกต้อง
6. คำอธิบายสาเหตุที่ลดหนี้

ข้อที่คนมักลืม คือ การระบุ “ผลต่างของมูลค่า” ให้ชัดเจน ไม่ใช่แค่มูลค่าใหม่ ต้องแสดงทั้งมูลค่าเดิม มูลค่าที่ถูกต้อง ส่วนต่างที่ลดลง และจำนวน VAT ที่ขอคืนสำหรับส่วนต่างนั้น

ตัวอย่างใบลดหนี้ที่ถูกต้อง

จากตัวอย่าง PEAK ใบลดหนี้ บริษัท ตัวอย่าง จำกัด (ชื่อสมมุติ) เคยออกใบกำกับภาษีค่าบริการ 8,000 บาทให้บริษัท ข จำกัด (ชื่อสมมุติ) ต่อมาตกลงลดค่าบริการลง 1,000 บาท

รายการ	ข้อมูล
เลขที่ใบลดหนี้	CNT-20260700001
อ้างอิงใบกำกับภาษีเดิม	IV-20260700001
มูลค่าตามเอกสารเดิม	8,000 บาท
มูลค่าที่ถูกต้อง	7,000 บาท
ส่วนต่าง (Service Fee)	1,000 บาท
VAT 7% ของส่วนต่าง	70 บาท
จำนวนเงินทั้งสิ้น (ยอดใบลดหนี้)	1,070 บาท

เก็บใบลดหนี้ฉบับนี้คู่กับใบกำกับภาษีเดิมไว้เสมอ เพราะเจ้าหน้าที่สรรพากรจะตรวจสอบทั้งสองฉบับพร้อมกัน

ระยะเวลาออกใบลดหนี้ ออกช้าได้ไหม

ต้องออกในเดือนภาษีเดียวกันกับเดือนที่เกิดเหตุการณ์ เว้นแต่มีเหตุจำเป็นจริงๆ จึงออกในเดือนถัดไปได้ เช่น ลูกค้าคืนสินค้าในเดือนมิถุนายน ต้องออกในเดือนมิถุนายน ถ้าเอกสารยังไม่พร้อมจริงๆ กฎหมายผ่อนผันให้ออกในเดือนกรกฎาคมได้ แต่ไม่ควรปล่อยเลื่อนหลายเดือน เพราะยอดภาษีทั้งสองฝ่ายจะไม่ตรงกัน

ข้อมูล ณ วันที่ 19 กรกฎาคม 2569 กรณีเฉพาะแนะนำปรึกษานักบัญชีหรือกรมสรรพากร

สรุป

ใบลดหนี้ออกได้เฉพาะผู้ประกอบการจด VAT ที่เคยออกใบกำกับภาษีมาก่อน ต้องมีรายการครบ 6 ข้อ ออกในเดือนที่เกิดเหตุการณ์หรือเดือนถัดไป เก็บคู่กับใบกำกับภาษีเดิมเสมอ

ออกใบลดหนี้ในโปรแกรม PEAK ง่ายกว่าที่คิด

ใน PEAK Account ออกใบลดหนี้ได้จากเมนูรายรับ ระบบดึงข้อมูลใบกำกับภาษีเดิมมาให้อัตโนมัติ คำนวณส่วนต่างและ VAT ให้ครบโดยไม่ต้องคำนวณเอง ฟีเจอร์ ใบลดหนี้และใบเพิ่มหนี้ มีให้ใช้ตั้งแต่แพ็กเกจฟรี

---

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับใบลดหนี้

ออกใบลดหนี้ข้ามเดือนได้ไหม

ได้ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นจริงๆ กฎหมายอนุญาตให้ออกในเดือนภาษีถัดไป แต่ต้องระบุเหตุผลความล่าช้าไว้ในเอกสารให้ชัดเจน

ใบลดหนี้กับ e-Tax Invoice เกี่ยวกันอย่างไร

ถ้าธุรกิจใช้ใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ (e-Tax Invoice) อยู่แล้ว ใบลดหนี้ที่ออกตามมาก็ต้องอยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์เช่นกัน

ไม่ออกใบลดหนี้ ผิดกฎหมายไหม

ถ้าเข้าเงื่อนไขแล้วไม่ออก ผู้ขายยังต้องเสียภาษีตามมูลค่าเดิมที่สูงเกินจริง เพราะไม่มีเอกสารรับรองว่ามูลค่าลดลง นอกจากนี้การออกเอกสารโดยรายการไม่ครบก็ต้องเสียค่าปรับตามกฎหมาย

ใบลดหนี้ ภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร

Credit Note ตัวย่อ CN ใช้แพร่หลายในระบบบัญชีสากล ส่วนใบเพิ่มหนี้เรียกว่า Debit Note

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine