ผู้ประกอบการหลายคนเปิดกิจการแล้วไม่แน่ใจว่าต้องจด VAT หรือเปล่า กฎหมายกำหนดให้บางกิจการได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มโดยไม่ต้องจดทะเบียน
บทความนี้รวบรวมรายการสินค้าและบริการที่ได้รับยกเว้นตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81 พร้อมตัวอย่างจริงที่เข้าใจง่าย
การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม คืออะไร
การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม หมายถึงกิจการนั้นอยู่นอกระบบ VAT ทั้งหมด ไม่ต้องเรียกเก็บ VAT 7% จากลูกค้า ไม่ต้องออกใบกำกับภาษี และไม่ต้องยื่นแบบ ภ.พ.30
ใบกำกับภาษี คือเอกสารยืนยันว่ามีการซื้อขายที่มี VAT ส่วน ภ.พ.30 คือแบบยื่นภาษีมูลค่าเพิ่มรายเดือน
เจ้าของกิจการเรียกธุรกิจกลุ่มนี้ว่า “กิจการ Non-VAT” โดยออกใบเสร็จรับเงินปกติแทน
ยกเว้น VAT กับ VAT 0% ต่างกันอย่างไร
ทั้งสองแบบลูกค้าไม่ต้องจ่าย VAT เพิ่ม แต่ผลทางภาษีต่างกันมาก
| เกณฑ์ | ยกเว้น VAT (Non-VAT) | VAT 0% |
|---|---|---|
| จดทะเบียน VAT | ไม่ต้อง | ต้องจด |
| เก็บ VAT จากลูกค้า | ไม่เก็บ | เก็บ 0% |
| ขอคืนภาษีซื้อ | ไม่ได้ | ขอคืนได้ |
| ออกใบกำกับภาษี | ไม่ได้ | ออกได้ |
| ยื่น ภ.พ.30 | ไม่ต้อง | ต้องยื่นทุกเดือน |
| ตัวอย่าง | ร้านขายผักสด, คลินิกแพทย์ | ส่งออกสินค้าไปต่างประเทศ |
สรุปคือ กิจการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มไม่ต้องยุ่งกับระบบ VAT เลย ส่วน VAT 0% ยังอยู่ในระบบเพื่อให้ขอคืนภาษีซื้อได้
กิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามมาตรา 81
มาตรา 81 ของประมวลรัษฎากร ระบุรายการไว้ชัดเจน ตารางด้านล่างสรุปภาพรวม ก่อนลงรายละเอียดแต่ละประเภท (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
| ประเภท | สินค้า/บริการที่ยกเว้น VAT |
|---|---|
| สินค้าเกษตร | พืชผล ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ ที่ยังไม่แปรรูป |
| สิ่งพิมพ์ | หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน |
| เกษตรกรรม | ปุ๋ย ยาปราบศัตรูพืช อาหารสัตว์ |
| ขนส่ง | บริการขนส่งในประเทศ |
| สุขภาพ | บริการรักษาพยาบาลของสถานพยาบาลตามกฎหมาย |
| การศึกษา | บริการการศึกษาของสถาบันที่ได้รับการรับรอง |
| วิชาการ | บริการวิจัย บริการห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ สวนสัตว์ |
| อสังหาริมทรัพย์ | บริการเช่าอสังหาริมทรัพย์ (ไม่รวมโรงแรม) |
| แรงงาน | บริการตามสัญญาจ้างแรงงาน |
| อื่นๆ | บริการนักแสดงสาธารณะ จัดงานมหรสพ แข่งขันกีฬา |
สินค้าเกษตรที่ยกเว้น VAT
สินค้าเกษตรที่ยังไม่แปรรูปได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มทั้งหมด เช่น ข้าวเปลือก ข้าวสาร ผักสด ผลไม้สด เนื้อสัตว์สด ไข่ไก่ ปลาสด กุ้งสด น้ำยางสด
จุดที่ต้องระวังคือคำว่า “ไม่แปรรูป” ร้านขายมะม่วงสดที่ตลาดไม่ต้องเข้าระบบ VAT แต่ถ้าเอามะม่วงมาทำเป็นมะม่วงอบแห้งบรรจุซองขาย ถือว่าผ่านการแปรรูปแล้ว
ตัวอย่างที่มักสับสน ข้าวสารนึ่งสุกขายเป็นข้าวกล่อง ถือเป็นแปรรูป แต่ข้าวสารบรรจุถุงขายตามเดิมยังถือว่าไม่แปรรูป
หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน
หนังสือพิมพ์และนิตยสารต้องเป็นฉบับพิมพ์เท่านั้นจึงได้รับการยกเว้น ส่วนตำราเรียนที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนดก็ได้รับการยกเว้นเช่นกัน
e-book หรือนิตยสารออนไลน์อาจไม่อยู่ในข่ายยกเว้นเสมอไป ต้องพิจารณารูปแบบการจำหน่ายเป็นรายกรณี
กิจการขนส่ง
บริการขนส่งในราชอาณาจักรได้รับการยกเว้นทั้งขนส่งคนและสินค้า เช่น รถโดยสารประจำทาง รถบรรทุกรับจ้าง เรือข้ามฟาก รถตู้โดยสาร
ต้องเป็นขนส่งภายในประเทศเท่านั้น ขนส่งระหว่างประเทศเข้าเกณฑ์ VAT 0% แทน
ตัวอย่าง ถ้าเปิดบริษัทรถบรรทุกรับจ้างส่งสินค้าในกรุงเทพฯ ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม แต่ถ้ารับส่งสินค้าข้ามไปลาวหรือกัมพูชา ต้องจดทะเบียนเข้าระบบ VAT
สถานพยาบาลและสถานศึกษา
สถานพยาบาลตามกฎหมาย เช่น โรงพยาบาลรัฐ โรงพยาบาลเอกชน คลินิกที่ได้รับใบอนุญาต ได้รับการยกเว้น รวมถึงค่ายาที่เรียกเก็บพร้อมค่ารักษา
แต่ร้านขายยาแยกต่างหากไม่ได้ยกเว้น เพราะไม่ถือเป็นสถานพยาบาล
ตัวอย่าง ถ้าไปรักษาที่คลินิกแพทย์ ค่ารักษา 1,500 บาท ไม่ต้องบวก VAT 7% เพิ่ม จ่ายเท่าที่เรียกเก็บ
สถาบันการศึกษาที่กระทรวงศึกษาธิการรับรองก็ได้รับการยกเว้นเช่นกัน ทั้งค่าเล่าเรียน ค่าธรรมเนียมการศึกษา และค่าบำรุง
แต่คอร์สอบรมเอกชนที่ไม่ได้รับการรับรอง เช่น คอร์สสอนทำอาหาร คอร์สเรียนภาษาของสถาบันเอกชน อาจไม่เข้าข่ายการยกเว้น ต้องตรวจสอบกับกรมสรรพากร
รายได้ที่ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม กรณีพิเศษ
นอกจากกิจการข้างต้น ยังมีรายได้บางประเภทที่ได้รับยกเว้นแม้กิจการหลักจะอยู่ในระบบ VAT
รายได้ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์
บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) จดทะเบียนอยู่ในระบบ VAT ขายสินค้าปกติ แต่มีอาคารว่างปล่อยเช่า ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ส่วนนี้ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม
ถ้าให้บริการเสริมด้วย เช่น แม่บ้าน รปภ. ที่จอดรถ ส่วนของบริการเสริมต้องเสีย VAT ตามปกติ ต้องแยกรายได้ค่าเช่ากับค่าบริการออกจากกัน
ตัวอย่าง ค่าเช่า 30,000 บาทต่อเดือนไม่มี VAT แต่ค่าบริการส่วนกลาง 5,000 บาทต้องบวก VAT 7%
ค่าส่งเสริมการขาย
ส่วนลดการค้าที่ให้เป็นค่าส่งเสริมการขายต้องพิจารณาเป็นรายกรณี
ตัวอย่างเช่น บริษัท ข จำกัด (ชื่อสมมุติ) ให้ส่วนลดตัวแทนเมื่อซื้อครบเป้า ถ้าเป็นเพียงการลดราคาก็ไม่ต้องเสีย VAT
แต่ถ้าตัวแทนต้อง “ทำอะไรตอบแทน” เช่น จัดโปรโมชั่น ตกแต่งหน้าร้าน ถือว่าเป็นการให้บริการ ต้องเสีย VAT ตามปกติ หากไม่แน่ใจควรปรึกษานักบัญชี
ขั้นตอนที่ผู้ประกอบการควรทำเมื่อได้รับยกเว้น VAT
เมื่อรู้ว่ากิจการได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ขั้นตอนต่อไปคือจัดการเอกสารและบัญชีให้ถูกต้อง
ผู้ประกอบการหลายคนเข้าใจผิดว่าไม่ต้องจด VAT แปลว่าไม่ต้องทำอะไรเลย จริงๆ แล้วยังมีภาระภาษีอื่นที่ต้องปฏิบัติ
ต้องจดทะเบียน VAT หรือไม่
กิจการที่อยู่ในรายการยกเว้นไม่ถูกบังคับให้จดทะเบียน แต่กฎหมายเปิดช่องให้ “เลือกจด” ได้ โดยเฉพาะถ้าลูกค้าหลักเป็นบริษัทที่ต้องนำภาษีซื้อไปหักภาษีขาย
ถ้ายอดขายทั้งปีเกิน 1.8 ล้านบาท กฎหมายบังคับให้จดทะเบียนโดยอัตโนมัติ แม้จะเป็นกิจการที่ได้รับการยกเว้นก็ตาม (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
วิธีพิจารณาว่าควรจดหรือไม่
- ประเมินว่าลูกค้าส่วนใหญ่ต้องการใบกำกับภาษีหรือไม่
- คำนวณภาษีซื้อที่คาดว่าจะขอคืนได้ต่อปี เทียบกับภาระยื่นแบบรายเดือน
- ถ้าไม่คุ้ม ออกใบเสร็จรับเงินปกติก็เพียงพอ
วิธีจัดการบัญชีสำหรับธุรกิจ Non-VAT
ธุรกิจ Non-VAT ไม่ต้องจัดทำรายงานภาษีซื้อ-ภาษีขาย แต่ยังต้องทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายตามปกติ ถ้าเป็นนิติบุคคล ต้องจัดทำงบการเงินและส่ง DBD ด้วย
ข้อดีคือภาระเอกสารน้อยกว่ากิจการที่จด VAT มาก ไม่ต้องยื่นแบบ ภ.พ.30 รายเดือน แค่เก็บหลักฐานรายรับ-รายจ่ายให้เป็นระเบียบ
สิ่งที่ต้องทำแม้ไม่ได้อยู่ในระบบ VAT
- จัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายอย่างสม่ำเสมอ
- ออกใบเสร็จรับเงินให้ลูกค้าทุกครั้งที่มีรายรับ
- ยื่นภาษีเงินได้ตามกำหนด ทั้งบุคคลธรรมดาและนิติบุคคล
- เก็บเอกสารทางบัญชีอย่างน้อย 5 ปี ตามที่กฎหมายกำหนด
- หักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายค่าบริการให้ผู้อื่น เช่น จ้างฟรีแลนซ์ออกแบบ หัก 3% ก่อนจ่าย
สรุป: กิจการยกเว้น VAT ต้องรู้อะไรบ้าง
- เช็คว่ากิจการอยู่ในรายการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่
- แยกให้ชัดระหว่าง “ยกเว้น VAT” กับ “VAT 0%” เพราะสิทธิ์ขอคืนภาษีซื้อต่างกัน
- แม้ได้ยกเว้น VAT ก็ยังต้องทำบัญชี ยื่นภาษีเงินได้ และหักภาษี ณ ที่จ่ายตามปกติ
- ถ้าไม่แน่ใจว่าควรจดหรือไม่ ลองคำนวณว่าภาษีซื้อที่ขอคืนได้คุ้มกับภาระที่เพิ่มหรือเปล่า
จัดการบัญชีธุรกิจ Non-VAT ให้เป็นระบบด้วย PEAK
แม้ไม่ต้องจด VAT แต่ทุกกิจการยังต้องทำบัญชีให้ถูกต้อง PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยจัดการรายรับ-รายจ่าย ออกใบเสร็จ และเตรียมข้อมูลยื่นภาษีครบในที่เดียว
เริ่มต้นจัดการบัญชีอย่างเป็นระบบวันนี้ ทดลองใช้ PEAK ฟรี
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม
ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม มีกิจการประเภทไหนบ้าง
กิจการหลักได้แก่ เกษตรกรรมไม่แปรรูป ขนส่งในประเทศ สถานพยาบาล สถานศึกษา และให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ รายการเต็มดูได้จากเว็บไซต์กรมสรรพากร
ถ้ากิจการได้ยกเว้น VAT แล้ว ยังต้องจ่ายภาษีอะไรอีก
ได้ยกเว้น VAT ไม่ได้หมายความว่าไม่ต้องจ่ายภาษีเลย กิจการยังต้องยื่นภาษีเงินได้ตามปกติ รวมถึงหักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายค่าบริการให้ผู้อื่น
ตัวอย่าง เปิดคลินิกแพทย์ (ยกเว้น VAT) แต่จ้างฟรีแลนซ์ออกแบบโลโก้ 10,000 บาท ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% คือ 300 บาท จ่ายฟรีแลนซ์จริง 9,700 บาท
จากนั้นนำส่ง 300 บาทให้กรมสรรพากรภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป
การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มยกเว้นเฉพาะ VAT ไม่ได้ยกเว้นภาษีเงินได้หรือภาษีหัก ณ ที่จ่าย
เปลี่ยนจากกิจการ Non-VAT เป็นจด VAT ได้ไหม
ได้ สามารถยื่นคำขอจดทะเบียนกับกรมสรรพากรได้ทุกเมื่อ แต่ต้องปฏิบัติตามภาระผู้ประกอบการ VAT ทุกเดือน
ถ้ายอดขายเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี กฎหมายบังคับให้จดทะเบียนโดยอัตโนมัติ
tax exemption คือ อะไร ต่างจากยกเว้น VAT ยังไง
tax exemption แปลว่า “การยกเว้นภาษี” ซึ่งใช้ได้กับภาษีทุกประเภท ส่วน VAT exemption เป็นกรณีเฉพาะของภาษีมูลค่าเพิ่มเท่านั้น
ในบริบทธุรกิจไทย คำนี้หมายถึงกิจการที่อยู่นอกระบบ VAT ตามที่กฎหมายกำหนด
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
