Table of Contents

คลังความรู้บัญชี ภาษี และโปรแกรมบัญชีออนไลน์

ติดตามข้อมูลข่าวสาร บทความน่ารู้ด้านบัญชี ภาษี การเงิน และธุรกิจที่เป็นประโยชน์ สำหรับผู้ประกอบการและนักบัญชี

ทั้งหมด

บัญชี

ภาษี

ธุรกิจ

การใช้งานโปรแกรม

ข่าวสาร

หน้าหลัก > คลังความรู้

ค้นหา

ล่าสุด

302

13 Nov 2026

PEAK Account

25 min

Transfer Pricing คืออะไร หลักราคาโอน ใครต้องยื่น และค่าปรับที่ต้องรู้

อัปเดตเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569 เจ้าของกิจการที่มีหลายบริษัทมักขายของหรือให้ยืมเงินระหว่างกันโดยตั้งราคาตามสะดวก จนผู้สอบบัญชีถามว่าราคานี้อ้างอิงจากอะไร บทความนี้อธิบาย Transfer Pricing ว่าคืออะไร บริษัทแบบไหนเกี่ยวข้อง ใครต้องยื่นรายงาน และราคาที่ไม่ใช่ราคาตลาดทำให้เสียภาษีเพิ่มเท่าไร Transfer Pricing คืออะไร เกี่ยวข้องกับ SME อย่างไร Transfer Pricing (ราคาโอน) หมายถึง ราคาและเงื่อนไขที่บริษัทซึ่งมีความสัมพันธ์กันใช้ซื้อขายสินค้า ให้บริการ ให้กู้ยืมเงิน หรือให้ใช้ทรัพย์สินระหว่างกัน กฎหมายภาษีไทยกำหนดให้ราคานี้ต้องเป็นราคาตลาด คือราคาเดียวกับที่บริษัทอิสระซึ่งไม่เกี่ยวข้องกันจะตกลงกัน เรื่องนี้เกี่ยวกับ SME ทันทีที่ครอบครัวหรือผู้ถือหุ้นกลุ่มเดียวกันมีบริษัทตั้งแต่ 2 แห่ง และทำรายการระหว่างกัน ไม่ได้เกิดเฉพาะบริษัทข้ามชาติ ประมวลรัษฎากร มาตรา 71 ทวิ ให้อำนาจเจ้าพนักงานประเมินปรับปรุงรายได้และรายจ่ายของบริษัทที่มีความสัมพันธ์กันให้เป็นราคาตลาด ไม่ว่าบริษัทจะมีรายได้เท่าไร ราคาโอนมีผลกับธุรกิจในเครือ 3 เรื่อง ตัวอย่างที่ใช้ตลอดบทความนี้คือ บริษัท ไทยโฟมแพ็ค จำกัด (ชื่อสมมุติ) ผู้ผลิตโฟมกันกระแทกส่งโรงงานเครื่องใช้ไฟฟ้า รายได้ปีละ 260 ล้านบาท ซึ่งขายสินค้าบางส่วนผ่านบริษัทจัดจำหน่ายที่ครอบครัวเดียวกันถือหุ้นอยู่ หลักราคาตลาด (Arm’s Length Principle) คืออะไร หลักราคาตลาด (Arm’s Length Principle) คือ หลักที่ให้บริษัทในเครือตั้งราคาและเงื่อนไขระหว่างกันเหมือนกับที่ตกลงกับบุคคลภายนอก หลักนี้มาจาก แนวปฏิบัติด้านราคาโอนของ OECD ซึ่งประเทศไทยใช้เป็นแนวทางเดียวกัน พูดง่าย ๆ คือ ถ้าไทยโฟมแพ็คขายแผ่นโฟมรุ่นเดียวกันให้ตัวแทนจำหน่ายภายนอกแผ่นละ 125 บาท ราคาที่ขายให้บริษัทจัดจำหน่ายในเครือก็ควรใกล้เคียง 125 บาท เว้นแต่มีเหตุผลทางการค้าที่อธิบายได้ เช่น ปริมาณซื้อหรือเงื่อนไขส่งของต่างกัน บริษัทแบบไหนถือว่ามีความสัมพันธ์กัน บริษัทถือว่ามีความสัมพันธ์กันเมื่อบริษัทหนึ่งถือหุ้นอีกบริษัทไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของทุนทั้งหมด ไม่ว่าจะถือโดยตรงหรือโดยอ้อม ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 71 ทวิ วรรคสอง ซึ่งสรุปไว้ใน เอกสารชี้แจงเรื่อง Disclosure Form ของกรมสรรพากร ความสัมพันธ์ที่กฎหมายนับมีหลายแบบ ตามตารางนี้ แบบตัวอย่างบริษัทแม่ถือหุ้นบริษัทลูกบริษัท ก ถือหุ้นบริษัท ข 60%ผู้ถือหุ้นรายเดียวกันถือหุ้นเกินครึ่งในทั้งสองบริษัทครอบครัวหนึ่งถือหุ้นบริษัทผลิต 70% และบริษัทจัดจำหน่าย 80%ความสัมพันธ์ด้านทุน การจัดการ หรือการควบคุมตามที่กฎกระทรวงกำหนดผู้บริหารชุดเดียวกันคุมการตัดสินใจของทั้งสองบริษัท กลุ่มบริษัทที่ตั้งบริษัทแม่ไว้ถือหุ้นแทนครอบครัว เช่น บริษัทโฮลดิ้ง เข้าข่ายความสัมพันธ์แบบแรกทุกบริษัทที่ถือหุ้นตั้งแต่ร้อยละ 50 ไทยโฟมแพ็คกับบริษัทจัดจำหน่ายมีความสัมพันธ์กันแบบที่ 2 เพราะครอบครัวเดียวกันถือหุ้นไทยโฟมแพ็ค 70% และถือหุ้นบริษัทจัดจำหน่าย 80% ใครต้องยื่นรายงาน Transfer Pricing และยื่นเมื่อไร บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กันและมีรายได้ทั้งหมดเกิน 200 ล้านบาทต่อรอบบัญชี ต้องยื่นรายงานข้อมูลรายการระหว่างกัน (Disclosure Form) ตามมาตรา 71 ตรี เพราะ กฎกระทรวง ฉบับที่ 370 (พ.ศ. 2563) ยกเว้นเฉพาะบริษัทที่มีรายได้ไม่เกิน 200 ล้านบาท บริษัทยื่นรายงานพร้อมแบบ ภ.ง.ด.50 (แบบยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี) ภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบบัญชี ถ้ายื่นทางอินเทอร์เน็ตได้เวลาเพิ่มอีก 8 วัน กฎนี้ใช้กับรอบบัญชีที่เริ่มตั้งแต่ 1 มกราคม 2562 วันครบกำหนดจริงขึ้นกับวันสิ้นรอบบัญชีของแต่ละบริษัท ตารางนี้สรุปรอบบัญชีที่พบบ่อย 2 แบบ โดยนับวันแบบเดียวกับ คำถามคำตอบเรื่องยื่น ภ.ง.ด.50 ของกรมสรรพากร รอบบัญชีวันสิ้นรอบยื่นพร้อม ภ.ง.ด.50 ภายในยื่นทางอินเทอร์เน็ตภายในม.ค. ถึง ธ.ค.31 ธ.ค.30 พ.ค. ของปีถัดไป7 มิ.ย. ของปีถัดไปเม.ย. ถึง มี.ค.31 มี.ค.28 ส.ค. ของปีเดียวกัน5 ก.ย. ของปีเดียวกัน ปีที่เดือนกุมภาพันธ์มี 29 วัน วันครบกำหนดของรอบปีปฏิทินจะเร็วขึ้น 1 วัน เป็น 29 พฤษภาคม และยื่นทางอินเทอร์เน็ตได้ถึง 6 มิถุนายน ถ้ากรมสรรพากรประกาศขยายเวลาในปีใด บริษัทยึดวันตามประกาศของปีนั้น จุดที่มักเข้าใจผิดคือ เกณฑ์ 200 ล้านบาทเป็นเกณฑ์ของหน้าที่ยื่นรายงานเท่านั้น บริษัทในเครือที่รายได้ต่ำกว่านั้นไม่ต้องยื่นรายงาน แต่เจ้าพนักงานประเมินยังปรับปรุงราคาตามมาตรา 71 ทวิ ได้เหมือนเดิม ไทยโฟมแพ็คมีรายได้ 260 ล้านบาท จึงต้องยื่นรายงาน ส่วนบริษัทจัดจำหน่ายในเครือมีรายได้ 45 ล้านบาท ไม่ต้องยื่น แต่ราคาที่ซื้อจากไทยโฟมแพ็คยังต้องอธิบายได้ ไทยโฟมแพ็คปิดบัญชีวันที่ 31 ธันวาคม 2569 จึงต้องยื่นรายงานพร้อม ภ.ง.ด.50 ภายใน 30 พฤษภาคม 2570 หรือภายใน 7 มิถุนายน 2570 ถ้ายื่นทางอินเทอร์เน็ต วิธีกรอกแบบรายงานทีละช่องเป็นงานเฉพาะของฝ่ายบัญชี บทความนี้จึงสรุปเฉพาะหน้าที่และกำหนดเวลา ส่วนรายการที่ต้องแจ้งในแบบประกอบด้วยรายได้ รายจ่าย ยอดคงค้าง และเงินกู้ยืมระหว่างกันของปีนั้น ดูรายละเอียดแต่ละส่วนได้ที่ วิธีเตรียมข้อมูล Disclosure Form เอกสาร Transfer Pricing มีอะไรบ้าง เอกสาร Transfer Pricing มี 3 ระดับตามแนวทาง OECD คือ Master File, Local File และรายงานรายประเทศ (CbC Report) ซึ่งบริษัทจัดทำตามขนาดและโครงสร้างของกลุ่ม ไม่ใช่ทุกบริษัทต้องทำครบ 3 ระดับ เอกสารเนื้อหาใครต้องเตรียมMaster Fileภาพรวมของทั้งกลุ่ม โครงสร้างบริษัท ธุรกิจหลัก ทรัพย์สินทางปัญญา และนโยบายตั้งราคาระหว่างกันกลุ่มบริษัทที่เจ้าพนักงานเรียกขอ ตามมาตรา 71 ตรีLocal Fileรายละเอียดรายการระหว่างกันของบริษัทในไทย วิธีกำหนดราคาที่เลือก และการเทียบกับบริษัทอิสระ ต้องทำเป็นภาษาไทยบริษัทที่ต้องยื่นรายงาน เมื่อเจ้าพนักงานเรียกขอCbC Reportรายได้ กำไร ภาษี พนักงาน และทรัพย์สินของกลุ่มแยกตามประเทศบริษัทแม่ของกลุ่มข้ามชาติที่มีรายได้รวมตามงบการเงินรวมปีก่อนเกิน 28,000 ล้านบาท ตั้งแต่รอบบัญชีที่เริ่ม 1 มกราคม 2564 ตารางนี้บอก 2 เรื่อง SME ส่วนใหญ่ไม่เข้าเกณฑ์ CbC Report และไม่ต้องส่ง Master File หรือ Local File จนกว่าเจ้าพนักงานจะเรียก แต่บริษัทที่ต้องยื่นรายงานควรเตรียม Local File ไว้ล่วงหน้า เพราะการรวบรวมราคาเปรียบเทียบย้อนหลังใช้เวลานาน วิธีกำหนดราคาโอนมีกี่วิธี วิธีกำหนดราคาโอนที่กรมสรรพากรยอมรับมี 5 วิธี ตามแนวทาง OECD บริษัทเลือกวิธีที่เหมาะกับลักษณะรายการและข้อมูลที่หาได้ ถ้าจะใช้วิธีอื่นนอกจาก 5 วิธีนี้ ต้องได้รับอนุมัติจากอธิบดีกรมสรรพากรก่อน วิธีหลักคิดเหมาะกับเปรียบเทียบราคาขายในตลาด (CUP)เทียบกับราคาสินค้าเดียวกันที่ขายให้คนนอกสินค้ามาตรฐานที่มีราคาขายคนนอกให้เทียบราคาขายต่อ (Resale Price)ราคาที่ผู้ซื้อขายต่อให้ลูกค้า หักกำไรขั้นต้นที่เหมาะสมบริษัทจัดจำหน่ายที่ไม่เพิ่มมูลค่าสินค้ามากต้นทุนบวกกำไร (Cost Plus)ต้นทุนของผู้ขายบวกอัตรากำไรที่บริษัทอิสระได้งานรับจ้างผลิตหรือบริการภายในกลุ่มกำไรสุทธิจากรายการ (TNMM)เทียบอัตรากำไรสุทธิกับบริษัทอิสระที่ทำงานคล้ายกันรายการที่หาราคาเทียบตรง ๆ ไม่ได้แบ่งกำไร (Profit Split)แบ่งกำไรรวมตามส่วนที่แต่ละบริษัทสร้างรายการที่ทั้งสองฝ่ายสร้างมูลค่าร่วมกันจนแยกไม่ได้ ไทยโฟมแพ็คใช้วิธี CUP ได้ เพราะขายแผ่นโฟมรุ่นเดียวกันให้ตัวแทนจำหน่ายภายนอกด้วย ปีที่ผ่านมาบริษัทขายให้บริษัทในเครือ 320,000 แผ่น ราคาแผ่นละ 115 บาท ขณะที่ขายคนนอกแผ่นละ 125 บาท ส่วนต่าง 3.2 ล้านบาทนี้คือกำไรที่ย้ายไปอยู่กับบริษัทจัดจำหน่าย ถ้าไทยโฟมแพ็คอธิบายไม่ได้ว่าทำไมขายในเครือถูกกว่า เจ้าพนักงานมีอำนาจปรับรายได้ขึ้นเป็น 40 ล้านบาท ราคาโอนไม่ได้มีแค่ราคาสินค้า เงินกู้ระหว่างบริษัทในเครือก็ต้องคิดดอกเบี้ยตามตลาด วิธีคิดและบันทึก ดอกเบี้ยรับดอกเบี้ยจ่าย อธิบายไว้ในบทความเฉพาะเรื่อง ค่าบริการบริหารและค่าสิทธิที่เก็บระหว่างกันก็ต้องมีหลักฐานว่าได้รับบริการหรือใช้สิทธิจริง โดยเฉพาะ ภาษีค่าลิขสิทธิ์ ที่ต้องหักเมื่อจ่ายให้บริษัทในเครือ ถ้าราคาโอนไม่เป็นไปตามราคาตลาด จะเกิดอะไรขึ้น บริษัทที่ตั้งราคาโอนไม่เป็นไปตามราคาตลาดจะถูกเจ้าพนักงานประเมินปรับปรุงรายได้หรือรายจ่ายตามมาตรา 71 ทวิ แล้วต้องเสียภาษีส่วนต่าง พร้อมเบี้ยปรับไม่เกิน 1 เท่าของภาษีที่ขาด และเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือน ซึ่งรวมแล้วไม่เกินจำนวนภาษีที่ขาด สมมติเจ้าพนักงานตรวจไทยโฟมแพ็คหลังพ้นกำหนดยื่นแบบ 14 เดือน และพบ 2 รายการ คือขายสินค้าให้บริษัทในเครือต่ำกว่าตลาด 3,200,000 บาท และให้บริษัทในเครือกู้ 10 ล้านบาทโดยไม่คิดดอกเบี้ย ซึ่งเจ้าพนักงานใช้อัตราตลาดร้อยละ 4 ต่อปี รายการคำนวณจำนวนปรับรายได้ค่าสินค้า40,000,000 − 36,800,0003,200,000 บาทปรับดอกเบี้ยรับ10,000,000 × 4%400,000 บาทภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ขาด3,600,000 × 20%720,000 บาทเบี้ยปรับ (กรณีสูงสุด 1 เท่า)720,000 × 1720,000 บาทเงินเพิ่ม 14 เดือน720,000 × 1.5% × 14151,200 บาทรวม1,591,200 บาท ตารางนี้บอก 2 เรื่อง ส่วนต่างราคาแผ่นละ 10 บาท กลายเป็นเงินที่ต้องจ่ายราว 1.6 ล้านบาท และยิ่งตรวจพบช้า เงินเพิ่มยิ่งงอกขึ้นทุกเดือน เบี้ยปรับจริงขึ้นกับการพิจารณาของเจ้าพนักงาน ตัวเลขในตารางเป็นกรณีสูงสุด บริษัทที่มีหน้าที่ยื่นรายงานแต่ไม่ยื่นหรือยื่นไม่ถูกต้องโดยไม่มีเหตุอันควร มีโทษปรับไม่เกิน 200,000 บาท ตามมาตรา 35 ตรี กรมสรรพากรใช้เกณฑ์ปรับตามระยะเวลาสำหรับรอบบัญชีตั้งแต่ 1 มกราคม 2563 ดังนี้ ภาษีที่ถูกเรียกเก็บย้อนหลังจากการปรับราคาเป็น ภาษีย้อนหลังที่ธุรกิจ B2B ควรรู้ แบบหนึ่ง ซึ่งกระทบทั้งเงินสดและงบการเงินของปีที่จ่าย SME ป้องกันปัญหา Transfer Pricing ได้อย่างไร SME ป้องกันปัญหาราคาโอนได้ด้วย 5 ขั้น ตั้งแต่รู้ว่ามีรายการระหว่างกันอะไรบ้าง ไปจนถึงเก็บหลักฐานราคาตลาดไว้ก่อนถูกถาม งานส่วนใหญ่เป็นงานของผู้ทำบัญชีร่วมกับเจ้าของกิจการ รายจ่ายระหว่างกันที่ไม่มีหลักฐานว่าได้รับบริการจริง อาจถูกบวกกลับเป็น ค่าใช้จ่ายต้องห้ามทางภาษี แม้ราคาจะสมเหตุสมผล ส่วนกลุ่มที่มีบริษัทในต่างประเทศ ควรอ่านเรื่อง อนุสัญญาภาษีซ้อน ประกอบ เพราะกระทบภาษีที่หักเมื่อจ่ายเงินข้ามประเทศ หลังตรวจตามขั้นที่ 5 ไทยโฟมแพ็คปรับราคาขายในเครือของปีถัดไปเป็นแผ่นละ 122 บาท โดยบันทึกเหตุผลว่าส่วนลด 3 บาทมาจากปริมาณซื้อที่สูงกว่าตัวแทนภายนอก 4 เท่า และเริ่มคิดดอกเบี้ยเงินกู้ร้อยละ 4 ตามสัญญา ข้อควรรู้เกี่ยวกับ Transfer Pricing สรุป – ราคาในเครือต้องอธิบายได้ด้วยราคาที่ขายคนนอก เจ้าของกิจการเริ่มได้วันนี้ด้วยการให้ผู้ทำบัญชีดึงยอดขาย ยอดซื้อ และเงินกู้ระหว่างบริษัทในเครือของปีล่าสุด แล้วเทียบราคาสินค้าหลัก 3 รายการกับราคาที่ขายคนนอกแบบที่ไทยโฟมแพ็คทำ รายการไหนห่างจากราคาตลาดมาก ให้หาเหตุผลและหลักฐานก่อนปิดงบปีนี้ แยกรายการระหว่างบริษัทในเครือด้วย PEAK PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยออกเอกสารขายและบันทึกรายการซื้อขายของแต่ละบริษัทแยกกัน ผู้ทำบัญชีตั้งบริษัทในเครือเป็นผู้ติดต่อแยกจากลูกค้าภายนอก แล้วดึงยอดระหว่างกันมาใช้ทำรายงานได้ง่ายขึ้น ถ้าอยากเริ่มแยกรายการในเครือให้ชัดตั้งแต่ปีนี้ ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน ได้ที่ หน้าสมัครใช้งาน PEAK อ่านเรื่องภาษีของกลุ่มบริษัทเพิ่มเติม แหล่งอ้างอิง: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับราคาโอน บริษัทรายได้ไม่ถึง 200 ล้านบาท ต้องทำ Transfer Pricing ไหม ไม่ต้องยื่นรายงาน แต่ยังต้องตั้งราคาระหว่างกันตามราคาตลาด บริษัทที่มีรายได้ไม่เกิน 200 ล้านบาทได้รับยกเว้นหน้าที่ยื่นรายงานตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 370 แต่เจ้าพนักงานประเมินยังปรับปรุงราคาตามมาตรา 71 ทวิ ได้ บริษัทจึงควรเก็บหลักฐานราคาไว้ Transfer Pricing กับ Transfer Price ต่างกันอย่างไร Transfer Price คือตัวราคาที่ใช้ในแต่ละรายการ เช่น แผ่นโฟมราคาแผ่นละ 115 บาท ส่วน Transfer Pricing คือการกำหนดราคานั้นทั้งกระบวนการ ตั้งแต่เลือกวิธี หาราคาเปรียบเทียบ ไปจนถึงทำเอกสารสนับสนุน บริษัทในไทยด้วยกันต้องสนใจเรื่องราคาโอนไหม ต้องสนใจ เพราะมาตรา 71 ทวิ ใช้กับบริษัทที่มีความสัมพันธ์กันทั้งในและต่างประเทศ กลุ่มบริษัทในไทยที่บริษัทหนึ่งมีผลขาดทุนสะสมหรือได้สิทธิยกเว้นภาษี ย้ายกำไรไปไว้ที่บริษัทนั้นได้ เจ้าพนักงานจึงตรวจรายการแบบนี้เช่นกัน Disclosure Form ยื่นที่ไหน บริษัทยื่น Disclosure Form ทางอินเทอร์เน็ตผ่านระบบ e-Filing ของกรมสรรพากร พร้อมแบบ ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบบัญชี และได้เวลาเพิ่มอีก 8 วันเมื่อยื่นออนไลน์ Transfer Pricing Documentation กับ Disclosure Form ต่างกันอย่างไร สองอย่างนี้ต่างกันที่ความถี่และรายละเอียด บริษัทที่เข้าเกณฑ์ยื่น Disclosure Form ทุกปีพร้อม ภ.ง.ด.50 เพื่อสรุปความสัมพันธ์และมูลค่ารายการระหว่างกันของปีนั้น ส่วน Transfer Pricing Documentation คือเอกสารฉบับเต็ม เช่น Local File ที่อธิบายวิธีกำหนดราคาและข้อมูลเปรียบเทียบ บริษัทจัดทำเก็บไว้ แล้วส่งเมื่อเจ้าพนักงานประเมินมีหนังสือเรียก ภายในเวลาที่หนังสือนั้นกำหนด ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

2428

11 Nov 2026

PEAK Account

7 min

อัปเดตฟังก์ชัน PEAK 11/11/2026

1. บันทึกค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์แบบรวมเล่ม ลดจำนวนเอกสาร ปิดบัญชีสินทรัพย์ประจำงวดได้เร็วขึ้น แพ็กเกจใช้งาน: แพ็กเกจ Basic ขึ้นไป เมนูการใช้งาน: PEAK Asset > บันทึกค่าเสื่อมราคา สิ่งที่ระบบอัปเดต: ประโยชน์ที่ได้รับ: ช่วยรวบรวมการบันทึกค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์หลายรายการลงในสมุดรายวันเล่มเดียวกัน ช่วยลดปริมาณเอกสารและลดความซ้ำซ้อนและสามารถปิดรอบบัญชีได้เร็วและเป็นระบบมากยิ่งขึ้น 2. เพิ่มฟังก์ชันแสดง QR Code ชำระเงินบนหน้าเอกสาร ให้ลูกค้าสแกนจ่ายเงินได้ทันที สะดวก รวดเร็ว และเพิ่มโอกาสปิดยอดรับชำระได้ไวยิ่งขึ้น แพ็กเกจใช้งาน: ทุกแพ็กเกจ เมนูการใช้งาน: เมนูตั้งค่า > ตั้งค่าเอกสาร > ตั้งค่าช่องทางการรับชำระเงิน สิ่งที่ระบบอัปเดต: ระบบเพิ่มตัวเลือกการแสดง QR Code รับชำระเงินบนเอกสาร สามารถตั้งค่าให้อัปโหลดและแสดงรูปภาพ QR Code บนส่วนแสดงข้อมูลการชำระเงินของตัวเอกสารได้โดยตรง จากเดิมที่แสดงผลเฉพาะในรูปแบบปุ่มกดชำระเงินบนเอกสารแบบออนไลน์ (Online View) เท่านั้น นอกจากนี้ระบบยังรองรับการดึงข้อมูลบัญชีหรือช่องทางการเงินที่ตั้งค่าไว้ในระบบมาจับคู่กับ QR Code ได้ทันที ช่วยลดข้อผิดพลาดจากการพิมพ์เลขที่บัญชีเอง ประโยชน์ที่ได้รับ: ช่วยให้รับชำระเงินได้เร็วและสะดวกขึ้น โดยลูกค้าที่เปิดดูเอกสารหรือพิมพ์เอกสารออกมา สามารถสแกนจ่ายผ่านแอปธนาคารได้ทันที 3. เพิ่มฟังก์ชันพิมพ์รายงานภาษีซื้อตามงวดภาษี (PEAK TAX) ดึงรายงานภาษีตามงวดที่ยื่นจริงได้ในคลิกเดียว แพ็กเกจใช้งาน: แพ็กเกจ e-Document ขึ้นไป เมนูการใช้งาน: PEAK TAX > เมนูภาษีมูลค่าเพิ่ม > ภาษีซื้อ > ปุ่มพิมพ์รายงาน สิ่งที่ระบบอัปเดต: ระบบเพิ่มตัวเลือกใหม่ในหน้าต่างพิมพ์รายงานภาษีซื้อ ให้เลือกพิมพ์ตาม “ระบุงวด” ที่ต้องการได้โดยตรง จากเดิมที่เลือกได้เฉพาะช่วงวันที่เท่านั้น ระบบจะดึงเฉพาะรายการที่ระบุงวดภาษีตรงตามที่เลือกไว้มาแสดงในรายงาน ทั้งนี้ระบบจะคำนวณตามหลักเกณฑ์ภาษีซื้อ โดยจะดึงเอกสารย้อนหลังให้อัตโนมัติสูงสุด 6 เดือนให้อัตโนมัติ ยกตัวอย่าง ผู้ใช้งานเลือกงวดเดือน 11 ในการพิมพ์รายงานระบบจะค้นหาเอกสารที่มีสิทธิยื่นตั้งแต่เดือน 5 จนถึงสิ้นเดือน 11 ที่ระบุงวดไว้เป็นเดือน 11 ให้อัตโนมัติ ทำให้ไม่พลาดเอกสารใบกำกับภาษีที่นำมายื่นล่าช้า ประโยชน์ที่ได้รับ: ช่วยให้ผู้ใช้งานใช้ข้อมูลในรายงานตรวจสอบกับรายการที่เตรียมยื่นแบบ ภ.พ.30 ของงวดนั้น ตรวจสอบง่าย หมดปัญหาตัวเลขไม่ตรง 4. เพิ่มตัวเลือกแสดงคลังสินค้าในการพิมพ์รายงานเอกสาร จัดการการแสดงข้อมูลในรายงานได้ต้องการ แพ็กเกจใช้งาน: แพ็กเกจ BASIC ขึ้นไป เมนูการใช้งาน: เมนูรายรับและรายจ่าย สิ่งที่ระบบอัปเดต: ระบบเพิ่มตัวเลือกคลังสินค้าในหน้าต่างพิมพ์รายงาน เมื่อพิมพ์รายงานผู้ใช้งานสามารถพิมพ์รายงานโดยเลือกแสดงคลังสินค้าในรายงานได้ตามต้องการ โดยในรายงานเอกสารที่สามารถระบุคลังสินค้าได้นั้น จะต้องเป็นเอกสารที่เกี่ยวข้องกับสต๊อกสินค้า ประโยชน์ที่ได้รับ: ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการทำงาน ปรับการแสดงข้อมูลในรายงานได้ตามต้องการ

ฟังก์ชันใหม่แนะนำการใช้งาน

730

11 Nov 2026

PEAK Account

3 min

PEAK Function Update 11/11/2026

1. Consolidated Asset Depreciation Entries to Reduce Paperwork and Accelerate Period-End Closing Package: Basic and above Menu: PEAK Asset > Depreciation Record System Updates: Benefits: Consolidates multiple asset depreciation entries into a single journal voucher, cutting down paperwork, eliminating redundant records, and enabling faster, more systematic period-end closes. 2. Payment QR Code on Documents for Instant Customer Scan-to-Pay and Faster Settlements Package: All packages Menu Path: Settings > Document Settings > Payment Channel System Updates: A new setting allows users to display payment QR Codes directly on document templates. You can upload and embed QR Code images into the document payment details section (previously only accessible via online view payment buttons). The system also auto-links existing financial accounts or channels to the QR Code, reducing manual entry errors from typing account numbers. Key Benefits: Makes receiving payments faster and simplifies payment. Customers viewing digital copies or printed documents can instantly scan to pay via mobile banking apps. 3. Print Input Tax Report by Tax Period (PEAK TAX) in One Click Eligible Package: e-Document and above Menu Path: PEAK TAX > Value Added Tax (VAT) > Input Tax (Purchase Tax) > Print Report System Updates: Added a “Specify Tax Period” option in the print dialog. Rather than filtering strictly by date range, users can select the exact tax period. The system automatically pulls matching entries in accordance with statutory input tax rules, tracking eligible late tax invoices up to 6 months prior. Example: Selecting November (Month 11) will automatically retrieve eligible documents dated from May (Month 5) through the end of November assigned to the November filing period, ensuring no delayed tax invoices are missed. Key Benefits: Allows accountants to seamlessly cross-check input tax reports against the actual PP.30 VAT return for that period, simplifying reconciliation and eliminating discrepancies. 4. Warehouse Display Option for Printed Document Reports Eligible Package: Basic and above Menu Path: Income & Expense Menus System Updates: Added a warehouse filter/display option in the report printing pop-up. Users can choose to include warehouse details on generated reports for inventory-tracked documents. Key Benefits: Provides greater operational flexibility, allowing teams to customize reporting views according to specific internal tracking needs.

ฟังก์ชันใหม่แนะนำการใช้งาน

อ่านบทความเพิ่มเติม

บัญชี

ความรู้และข้อมูลเกี่ยวกับบัญชี

อ่านบทความเพิ่มเติม

303

9 Nov 2026

PEAK Account

17 min

วิธีจัดการเงินบริจาคมูลนิธิให้โปร่งใส พร้อมขั้นตอนแยกบัญชี

ข่าวเรื่องเงินบริจาคมูลนิธิกลายเป็นดราม่าในสังคมไทยบ่อยครั้ง และหลายกรณีมีสาเหตุร่วมกันคือ ระบบจัดการเงินบริจาคที่ยังไม่รัดกุม โดยเฉพาะปัญหาการใช้บัญชีส่วนตัวรับเงินบริจาคแทนบัญชีมูลนิธิ บทความนี้จะพาไปดูว่าปัญหาเชิงระบบที่ทำให้เกิดดราม่ามูลนิธิมีอะไรบ้าง และสิ่งสำคัญคือ วิธีแยกบัญชีมูลนิธิให้ถูกต้องตั้งแต่วันแรก เพื่อให้ทุกบาทที่ได้รับบริจาคมาสามารถตรวจสอบได้อย่างโปร่งใส สาเหตุที่เงินบริจาคกลายเป็นประเด็นร้อนในสังคมไทย เงินบริจาคกลายเป็นประเด็นที่สังคมจับตามองมากขึ้นทุกปี เพราะมีกรณีมูลนิธิชื่อดังหลายแห่งถูกตั้งคำถามเรื่องการใช้จ่ายเงินอย่างไม่โปร่งใส ทั้งเงินจำนวนหลายสิบล้านบาทที่ตรวจสอบย้อนหลังไม่ได้ ไปจนถึงค่าใช้จ่ายที่ดูไม่เข้ากับงานมูลนิธิ บทเรียนจากกรณีมูลนิธิดัง เมื่อบัญชีส่วนตัวถูกใช้รับเงินบริจาค ในช่วงปลายปี 2026 มีกรณีมูลนิธิชื่อดังแห่งหนึ่งที่ถูกตั้งคำถามอย่างกว้างขวางเรื่องการนำบัญชีส่วนตัวของผู้บริหารมาใช้รับเงินบริจาค ทำให้ไม่สามารถแยกได้ชัดว่าเงินส่วนไหนเป็นของมูลนิธิ ส่วนไหนเป็นเงินส่วนตัว กรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่าถ้าระบบการเงินไม่รัดกุมตั้งแต่แรก ปัญหาเรื่องความโปร่งใสก็ตามมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดราม่ามูลนิธิเกิดบ่อย เพราะปัญหาเชิงระบบเหล่านี้ ดราม่าเรื่องมูลนิธิไม่ได้เกิดขึ้นเพราะคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นเพราะปัญหาเชิงโครงสร้างที่มูลนิธิจำนวนมากยังไม่ได้แก้ไข ลองดูปัญหาที่พบบ่อยที่สุด ปัญหาเงินทอน เมื่อค่าใช้จ่ายจริงไม่ตรงกับที่บันทึก เงินทอนเกิดขึ้นเมื่อมูลนิธิจ่ายค่าใช้จ่ายตามบิล แต่ราคาจริงต่ำกว่าที่บันทึก ส่วนต่างก็หายไปโดยไม่มีใครรู้ ปัญหานี้เกิดง่ายมากถ้าไม่มีระบบบัญชีคอยจับคู่ใบเสร็จกับรายจ่ายจริง ซื้ออสังหาริมทรัพย์ในนามมูลนิธิ แต่ใช้ประโยชน์ส่วนตัว บางกรณีมีการซื้อที่ดินหรืออาคารโดยอ้างว่าเพื่องานมูลนิธิ แต่จริงแล้วผู้บริหารหรือคนใกล้ชิดเป็นคนใช้ประโยชน์ เรื่องนี้ตรวจจับได้ยากถ้าไม่มีการบันทึกทรัพย์สินและตรวจสอบการใช้งานอย่างสม่ำเสมอ ไม่มีระเบียบค่าใช้จ่ายที่ชัดเจน มูลนิธิที่ไม่ได้กำหนดเพดานค่าใช้จ่ายบริหารไว้เป็นลายลักษณ์อักษร เช่น ค่าเดินทาง ค่าตอบแทนกรรมการ อาจถูกตั้งคำถามจากผู้บริจาคหรือหน่วยงานกำกับดูแลได้ง่าย เพราะไม่มีกรอบให้ตรวจสอบว่ารายจ่ายแต่ละรายการเหมาะสมหรือไม่ ขาดการตรวจสอบภายใน ไม่มีใครตั้งคำถาม หลายมูลนิธิมีกรรมการเป็นคนรู้จักหรือคนใกล้ชิดกันทั้งหมด ทำให้ไม่มีใครกล้าตั้งคำถามเรื่องการใช้เงิน ขาด check and balance ที่จำเป็น ปัญหานี้เป็นรากลึกที่ทำให้ดราม่าเกิดซ้ำแล้วซ้ำอีก ปัญหาจากการใช้บัญชีส่วนตัวรับเงินบริจาค การนำบัญชีส่วนตัวมารับเงินบริจาคแทนบัญชีมูลนิธิ เป็นต้นเหตุหลักของปัญหาความไม่โปร่งใสในหลายกรณีที่เป็นข่าว ผลกระทบที่ตามมามีทั้งด้านบัญชี ด้านกฎหมาย และด้านภาษี เงินปนกัน ตรวจสอบไม่ได้ เมื่อเงินบริจาคเข้าบัญชีเดียวกับเงินส่วนตัว จะแยกไม่ออกว่ายอดไหนเป็นเงินบริจาค ยอดไหนเป็นเงินส่วนตัว ถ้ามีคนตั้งคำถาม ผู้บริหารก็ไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่าใช้เงินบริจาคไปกับงานมูลนิธิจริง ผลกระทบต่อผู้บริจาค สิทธิ์ลดหย่อนภาษีอาจหายไป ผู้ที่บริจาคเงินให้มูลนิธิสามารถนำไปลดหย่อนภาษีได้ แต่ต้องมีหนังสือรับรองเงินบริจาคจากมูลนิธิเป็นหลักฐาน ถ้ามูลนิธิรับเงินผ่านบัญชีส่วนตัว ก็ออกหนังสือรับรองที่ถูกต้องไม่ได้ ผู้บริจาคจึงอาจเสียสิทธิ์ลดหย่อนภาษีไปด้วย ความแตกต่างระหว่างมูลนิธิ สมาคม และองค์กรไม่แสวงหากำไร ก่อนไปดูวิธีแยกบัญชี มาทำความเข้าใจความแตกต่างพื้นฐานกันก่อน ประเภท จดทะเบียนกับใคร จุดประสงค์ ตัวอย่าง มูลนิธิ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย สาธารณประโยชน์ ไม่มีสมาชิก มูลนิธิช่วยเหลือผู้ป่วย มูลนิธิด้านการศึกษา สมาคม กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย กิจกรรมร่วมกันของสมาชิก สมาคมนักบัญชี สมาคมศิษย์เก่า วิสาหกิจเพื่อสังคม สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม (สวส.) ดำเนินธุรกิจเพื่อแก้ปัญหาสังคม SE ด้านสิ่งแวดล้อม SE ด้านการศึกษา ทั้งสามรูปแบบมีหน้าที่ต้องจัดทำบัญชีและรายงานงบการเงินตามกฎหมาย ห้ามใช้บัญชีส่วนตัวรับเงินแทนองค์กรเด็ดขาด ถ้ากำลังตัดสินใจว่าจะจดทะเบียนในรูปแบบไหน สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่บทความเปรียบเทียบรูปแบบนิติบุคคล วิธีแยกบัญชีมูลนิธิให้ถูกต้อง 5 ขั้นตอนสำคัญ ถ้าคุณกำลังบริหารมูลนิธิหรือกำลังจะจดทะเบียนมูลนิธิใหม่ 5 ขั้นตอนนี้ช่วยให้เงินทุกบาทตรวจสอบได้ตั้งแต่วันแรก 1. เปิดบัญชีธนาคารในนามมูลนิธิ หลังจดทะเบียนมูลนิธิเสร็จ ให้เปิดบัญชีนิติบุคคลในชื่อมูลนิธิทันที โดยใช้หนังสือสำคัญจดทะเบียนมูลนิธิ รายชื่อกรรมการ และมติที่ประชุมกรรมการที่มอบหมายให้เปิดบัญชี ธนาคารส่วนใหญ่รองรับการเปิดบัญชีนิติบุคคลประเภทมูลนิธิ สิ่งสำคัญคือต้องมีบัญชีในชื่อมูลนิธิแยกจากบัญชีส่วนตัวอย่างชัดเจน 2. วางระเบียบการเงินภายใน กำหนดกฎเกณฑ์ให้ชัดว่าใครมีอำนาจอนุมัติค่าใช้จ่ายได้เท่าไหร่ เช่น ค่าใช้จ่ายไม่เกิน 10,000 บาท ประธานอนุมัติได้เลย แต่เกิน 50,000 บาทต้องผ่านมติกรรมการ ระเบียบนี้เป็นด่านแรกที่ป้องกันการใช้จ่ายไม่เหมาะสม 3. จัดทำบัญชีรับ-จ่ายอย่างเป็นระบบ บันทึกรายรับ-รายจ่ายทุกรายการ ออกใบเสร็จรับเงินทุกครั้งที่ได้รับเงินบริจาค และเก็บหลักฐานค่าใช้จ่ายทุกรายการ การทำบัญชีมูลนิธิไม่ได้ซับซ้อนเท่าบัญชีบริษัท แต่ต้องบันทึกครบถ้วนและตรงเวลา 4. แต่งตั้งผู้ตรวจสอบบัญชี มูลนิธิที่มีทรัพย์สินหรือรายรับเกินเกณฑ์ที่กำหนด ควรให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจสอบงบการเงินประจำปี แม้มูลนิธิขนาดเล็กอาจยังไม่บังคับ แต่การมีผู้ตรวจสอบช่วยสร้างความน่าเชื่อถือกับผู้บริจาคและหน่วยงานรัฐ 5. รายงานงบการเงินต่อนายทะเบียน มูลนิธิมีหน้าที่ส่งรายงานกิจการและงบการเงินประจำปีให้นายทะเบียน (สำนักงานเขตหรืออำเภอที่จดทะเบียน) นอกจากนี้ มูลนิธิที่เป็นองค์การสาธารณกุศลยังต้องส่งรายงานต่อกรมสรรพากรภายใน 150 วันนับจากวันสิ้นรอบบัญชีด้วย (ข้อมูลจากกรมสรรพากร rd.go.th) ถ้าไม่ส่งตามกำหนด อาจถูกเพิกถอนสถานะองค์การสาธารณกุศลหรือทะเบียนมูลนิธิได้ถ้วน Checklist บริหารเงินบริจาคให้โปร่งใส ใช้ตรวจสอบว่ามูลนิธิของคุณจัดการเงินบริจาคได้ครบถ้วนหรือยัง ข้อ สิ่งที่ต้องทำ ทำไมต้องทำ 1 เปิดบัญชีธนาคารในนามมูลนิธิแยกจากบัญชีส่วนตัว แยกเงินชัด ป้องกันข้อครหา 2 ออกใบเสร็จรับเงินทุกครั้งที่ได้รับบริจาค ผู้บริจาคใช้ลดหย่อนภาษีได้ 3 บันทึกรายจ่ายทุกรายการ พร้อมหลักฐาน ตรวจสอบย้อนหลังได้ทุกเมื่อ 4 กำหนดระเบียบอนุมัติค่าใช้จ่ายเป็นลายลักษณ์อักษร ป้องกันการอนุมัติตามอำเภอใจ 5 ประชุมกรรมการรายงานสถานะการเงินทุกไตรมาส สร้าง check and balance 6 ให้ผู้สอบบัญชีตรวจสอบงบปีละ 1 ครั้ง เพิ่มความน่าเชื่อถือ 7 ส่งรายงานงบการเงินให้นายทะเบียนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรงเวลา ปฏิบัติตามกฎหมาย 8 เปิดเผยงบการเงินบนเว็บไซต์มูลนิธิ สร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริจาค 9 แยกบัญชีรับบริจาคกับบัญชีค่าใช้จ่ายดำเนินงาน จัดการกระแสเงินสดง่ายขึ้น 10 ห้ามใช้เงินมูลนิธิซื้อทรัพย์สินส่วนตัวเด็ดขาด ผิดกฎหมายและเสี่ยงถูกดำเนินคดี ลดข้อผิดพลาดของมนุษย์ด้วยแนวคิด Collect – Check – Comply ปัญหาส่วนใหญ่ที่เกิดกับมูลนิธิไม่ได้มาจากเจตนาทุจริตเสมอไป หลายครั้งเกิดจากข้อผิดพลาดของมนุษย์ เช่น ลืมบันทึกรายการ จดตัวเลขผิด หรือเอกสารสูญหาย โปรแกรมบัญชีออนไลน์อย่าง PEAK มีแนวคิด 3 ขั้นตอนหลักที่เรียกว่า Collect – Check – Comply (CCC) ซึ่งช่วยป้องกันปัญหาเหล่านี้ได้ตั้งแต่ต้นทาง เพื่อยกระดับงานหลังบ้านให้เป็นระบบมากขึ้น Collect เก็บข้อมูลให้ง่าย ลดงานคีย์ด้วยคน นำข้อมูลบัญชีเข้าระบบโดยลดงาน Manual ให้น้อยที่สุด เช่น สร้างรายการจากการถ่ายรูปเอกสาร หรือเชื่อมต่อระบบเพื่อดึงข้อมูลอัตโนมัติ สำหรับมูลนิธิ หมายความว่าทุกรายการรับบริจาคถูกบันทึกเข้าระบบทันทีโดยไม่ตกหล่น Check ทำให้ข้อมูลถูกต้อง ตรงกับความเป็นจริง ทำให้ข้อมูลบัญชีตรงกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง เช่น การทำ Bank Reconciliation จับคู่รายการบัญชีกับรายการเดินบัญชีของธนาคารเป็นประจำทุกเดือน ถ้ารายการไหนไม่ตรงกันจะเห็นทันที ไม่ต้องรอจนปลายปีค่อยมานั่งหา Comply จัดทำและยื่นภาษีให้จบในระบบเดียว นำข้อมูลบัญชีที่จัดทำและตรวจสอบจนครบถ้วนแล้ว ไปใช้ในการจัดทำและยื่นภาษีให้จบทุกขั้นตอนภายในระบบเดียว ไม่ต้องส่งต่อข้อมูลไปมาระหว่างหลายโปรแกรม สรุป ทุกมูลนิธิสร้างความโปร่งใสได้ตั้งแต่วันแรก บทเรียนจากกรณีข่าวดังหลายครั้งสอนให้เรารู้ว่า ปัญหาเรื่องเงินบริจาคมูลนิธิไม่ได้เกิดจากคนไม่ดีเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากระบบที่ไม่รัดกุม เริ่มต้นป้องกันได้ง่าย ๆ PEAK ช่วยมูลนิธิจัดการงานหลังบ้านด้วยแนวคิด Collect – Check – Comply PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยมูลนิธิ สมาคม และองค์กรไม่แสวงหากำไร เก็บข้อมูลให้ง่าย ทำให้ข้อมูลถูกต้อง และยื่นภาษีได้ครบจบในระบบเดียว ทดลองใช้ PEAK ฟรี แล้วเริ่มสร้างความโปร่งใสให้องค์กรของคุณตั้งแต่วันนี้ คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับเงินบริจาคและบัญชีมูลนิธิ มูลนิธิใช้บัญชีส่วนตัวรับเงินบริจาคได้หรือไม่ ไม่ควรทำอย่างยิ่ง แม้กฎหมายไม่ได้ระบุห้ามไว้ตรง ๆ แต่การใช้บัญชีส่วนตัวรับเงินบริจาคทำให้ไม่สามารถแยกเงินมูลนิธิกับเงินส่วนตัวได้ ออกหนังสือรับรองเงินบริจาคไม่ได้ และเสี่ยงถูกตั้งคำถามเรื่องความโปร่งใส ควรเปิดบัญชีในนามมูลนิธิเสมอ มูลนิธิต้องมีผู้สอบบัญชีตรวจสอบหรือไม่ ขึ้นอยู่กับขนาดและข้อบังคับของมูลนิธิ มูลนิธิขนาดใหญ่หรือมูลนิธิที่ได้รับการประกาศให้บริจาคลดหย่อนภาษี ควรให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบงบประจำปี แม้มูลนิธิขนาดเล็กอาจไม่ถูกบังคับ แต่การมีผู้ตรวจสอบจะช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้ผู้บริจาค เงินบริจาคมูลนิธิ ลดหย่อนภาษีได้เท่าไหร่ บุคคลธรรมดาสามารถนำเงินบริจาคไปลดหย่อนภาษีเงินได้ตามจำนวนที่บริจาคจริง แต่ไม่เกินร้อยละ 10 ของเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน ส่วนนิติบุคคลลดหย่อนได้ไม่เกินร้อยละ 2 ของกำไรสุทธิ ทั้งนี้ต้องเป็นมูลนิธิที่ได้รับการประกาศรายชื่อจากกระทรวงการคลังเท่านั้น (ข้อมูลจากกรมสรรพากร rd.go.th) มูลนิธิขนาดเล็กต้องทำบัญชีอย่างไร มูลนิธิทุกขนาดต้องจัดทำบัญชีรับ-จ่ายและงบดุลประจำปี ส่งให้นายทะเบียนตามกำหนด แม้มูลนิธิขนาดเล็กอาจทำบัญชีแบบง่าย แต่ต้องบันทึกครบถ้วน เก็บหลักฐานทุกรายการ และพร้อมให้ตรวจสอบได้ตลอดเวลา ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

ความรู้บัญชี ความรู้ภาษี

302

28 Oct 2026

PEAK Account

24 min

บัญชีลูกหนี้ คืออะไร อยู่หมวดไหน พร้อมวิธีติดตามความเสี่ยง

ธุรกิจที่ขายเงินเชื่อมักมียอดขายดี แต่เงินในบัญชีธนาคารกลับไม่พอจ่ายค่าใช้จ่ายสิ้นเดือน เพราะลูกค้าหลายรายยังไม่ได้จ่ายเงิน บทความนี้อธิบายบัญชีลูกหนี้ หมวดในงบการเงิน ตัวอย่างการบันทึก และวิธีใช้ Aging ติดตามลูกหนี้ที่เริ่มเสี่ยง บัญชีลูกหนี้ คืออะไร เกิดขึ้นเมื่อไร บัญชีลูกหนี้ (Accounts Receivable หรือ AR) คือ บัญชีที่บันทึกสิทธิเรียกร้องเงินที่กิจการมีต่อลูกค้า จากการขายสินค้าหรือให้บริการเป็นเงินเชื่อ ส่งของหรือทำงานให้แล้ว แต่เงินจะเข้าตามเครดิตที่ตกลงกันไว้ มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs) บทที่ 7 ให้ความหมายว่า ลูกหนี้คือสิทธิที่กิจการจะได้รับเงินสดหรือทรัพยากรอื่นเมื่อถึงกำหนดชำระ บริษัทจำกัดส่วนใหญ่ในไทยใช้มาตรฐานนี้ เรื่องนี้สำคัญอย่างน้อย 3 ด้าน บทความนี้ใช้ตัวอย่างเดียวตลอดเรื่อง คือ บริษัท อุดรไฟฟ้าซัพพลาย จำกัด (ชื่อสมมุติ) ขายส่งสายไฟและอุปกรณ์ไฟฟ้าให้ผู้รับเหมา จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม และให้เครดิตลูกค้า 30 วัน Account Receivable ย่อมาจากอะไร ภาษาอังกฤษใช้คำไหน Account Receivable คือ คำภาษาอังกฤษของบัญชีลูกหนี้ เขียนย่อว่า AR ในงบการเงินมักใช้ Accounts Receivable หรือ Trade Receivables สำหรับลูกหนี้การค้า ส่วน Other Receivables คือลูกหนี้อื่น คำว่า Receivable แปลตรงตัวว่า “ที่จะได้รับ” ใครอ่านงบภาษาอังกฤษหรือคุยกับคู่ค้าต่างประเทศ ดูคำคู่กันเพิ่มได้ที่ ศัพท์บัญชีภาษาอังกฤษ ลูกหนี้การค้า หมายถึงอะไร ต่างจากลูกหนี้อื่นอย่างไร ลูกหนี้การค้า หมายถึง ลูกหนี้ที่เกิดจากการขายสินค้าหรือให้บริการตามปกติของกิจการ ซึ่งส่งใบแจ้งหนี้แล้วหรือมีข้อตกลงเป็นทางการ รวมถึงลูกหนี้ในรูปตั๋วเงินรับ (NPAEs ย่อหน้า 7.1.1) ลูกหนี้อื่น คือ ลูกหนี้ที่ไม่ได้มาจากการค้าขายหลัก เช่น เงินให้กรรมการหรือพนักงานกู้ยืม (ย่อหน้า 7.1.2) สองกลุ่มนี้ต้องแยกบัญชีกัน เพราะใช้วิเคราะห์ต่างกัน หัวข้อ ลูกหนี้การค้า ลูกหนี้อื่น ที่มา ขายสินค้า ให้บริการ เงินให้กู้ยืม เงินทดรองจ่าย รายได้อื่นค้างรับ เอกสาร ใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษี ตั๋วเงินรับ สัญญากู้ยืม บันทึกอนุมัติ ใช้วิเคราะห์ อัตราหมุนเวียน อายุหนี้ ความเสี่ยงรายการกับบุคคลเกี่ยวข้อง ตัวอย่างอุดรไฟฟ้าซัพพลาย ผู้รับเหมาซื้อสายไฟเครดิต 30 วัน ให้กรรมการกู้ยืม 300,000 บาท ถ้าอุดรไฟฟ้าซัพพลายรวมเงินให้กรรมการกู้ 300,000 บาทไว้ในลูกหนี้การค้า อัตราหมุนเวียนจะดูช้ากว่าความจริง ส่วนการแบ่งลูกหนี้ตามมุมกฎหมายและการทวงถาม ดูต่อได้ที่ ประเภทของลูกหนี้ ลูกหนี้การค้า อยู่หมวดไหนในงบการเงิน ลูกหนี้การค้าอยู่หมวดสินทรัพย์ และส่วนใหญ่จัดเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน เพราะคาดว่าจะได้รับเงินภายในรอบการดำเนินงานปกติหรือภายใน 12 เดือน ตามเกณฑ์ NPAEs ย่อหน้า 4.8.1 เลขผังบัญชีจึงมักขึ้นต้นด้วยหมวด 1 NPAEs ย่อหน้า 4.9.3 กำหนดให้ “ลูกหนี้การค้าและลูกหนี้อื่น” เป็นรายการขั้นต่ำที่ต้องแสดงในงบแสดงฐานะการเงิน และย่อหน้า 7.3 ให้แสดงด้วยมูลค่าที่จะได้รับ หลังหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ในงบปลายปีของอุดรไฟฟ้าซัพพลาย ยอดค้างรับจากผู้รับเหมาแสดงในสินทรัพย์หมุนเวียน ส่วนเงินให้กรรมการกู้ 300,000 บาทแสดงเป็นลูกหนี้อื่นแยกบรรทัด ผู้อ่านงบจึงเห็นว่าเงินค้างรับมาจากการค้าขายเท่าไร ลูกหนี้ที่ไม่ได้เกิดจากการค้าตามปกติและครบกำหนดเกิน 12 เดือน เช่น เงินให้กู้ยืมระยะยาว จัดเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ส่วนลูกหนี้การค้าที่ผ่อนชำระยาว ผู้ทำบัญชีพิจารณาจากรอบการดำเนินงานของกิจการ ดูหลักแบ่งหมวดเพิ่มเติมได้ที่ สินทรัพย์หมุนเวียน บัญชีลูกหนี้ ทำอะไรบ้างในแต่ละเดือน งานของบัญชีลูกหนี้มี 5 อย่างหลัก ตั้งแต่ออกเอกสารเรียกเก็บเงินจนถึงรายงานยอดค้างให้ผู้บริหาร กิจการเล็กอาจให้คนเดียวทำทั้งหมด ส่วนกิจการที่ลูกค้าเยอะมักมีผู้ทำบัญชีลูกหนี้แยก จุดที่มักพลาดคือรับเงินโอนแล้วไม่รู้ว่าเป็นของใบไหน ยอดค้างรายตัวจึงเพี้ยน ใส่เลขที่ใน ใบแจ้งหนี้ และขอให้ลูกค้าอ้างเลขนั้นตอนโอน จะจับคู่ได้เร็วขึ้นมาก ตัวอย่างบันทึกบัญชีลูกหนี้ ตั้งแต่ขายเชื่อจนรับเงิน ทำอย่างไร บันทึก 2 ครั้ง คือวันขายเชื่อกับวันรับเงิน วันขายให้ลูกหนี้การค้าเพิ่มด้วยยอดรวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนวันรับเงินให้ลูกหนี้ลดลงเท่ากับเงินที่ได้รับ สมมติวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 อุดรไฟฟ้าซัพพลายขายสายไฟให้ผู้รับเหมา 1 ราย ราคา 100,000 บาท ภาษีขาย 7,000 บาท รวม 107,000 บาท ครบกำหนด 30 วัน และลูกค้าโอนเงินครบวันที่ 5 ธันวาคม 2569 วันที่ รายการ เดบิต (บาท) เครดิต (บาท) 5 พ.ย. 2569 ลูกหนี้การค้า 107,000 ขาย 100,000 ภาษีขาย 7,000 5 ธ.ค. 2569 เงินฝากธนาคาร 107,000 ลูกหนี้การค้า 107,000 ภาษีขายเกิดตั้งแต่วันส่งมอบสินค้า แม้ยังไม่ได้รับเงิน (ประมวลรัษฎากร มาตรา 78 (1)) ภาษีขาย 7,000 บาทจึงอยู่ในแบบ ภ.พ.30 เดือนพฤศจิกายน ถ้าลูกค้าจ่ายช้ากว่าวันยื่นแบบ กิจการต้องใช้เงินของตัวเองนำส่งภาษีก้อนนี้ไปก่อน นี่คือเหตุผลหนึ่งที่การให้เครดิตยาวกินสภาพคล่อง ลูกค้าคืนสินค้าหรือได้ส่วนลด บันทึกอย่างไร ลดลูกหนี้ตามยอดที่ออกใบลดหนี้ และลดภาษีขายส่วนนั้นไปพร้อมกัน ห้ามลดยอดลูกหนี้เฉย ๆ โดยไม่มีเอกสาร เพราะยอดภาษีขายในรายงานจะไม่ตรงกับบัญชี สมมติผู้รับเหมาคืนสายไฟชำรุดราคา 10,000 บาท อุดรไฟฟ้าซัพพลายออกใบลดหนี้ 10,700 บาท บันทึก เดบิต รับคืนสินค้า 10,000 บาท และภาษีขาย 700 บาท เครดิต ลูกหนี้การค้า 10,700 บาท ยอดที่ลูกค้าต้องจ่ายเหลือ 96,300 บาท Aging ลูกหนี้ คืออะไร ใช้ประเมินความเสี่ยงอย่างไร Aging ลูกหนี้ คือ การวิเคราะห์อายุลูกหนี้ (Aging Analysis) โดยแบ่งยอดค้างตามจำนวนวันที่เลยกำหนด แล้วดูว่ายอดก้อนใหญ่อยู่ช่วงไหน ยิ่งค้างนาน โอกาสเก็บได้ยิ่งลดลง รายงานนี้เรียกว่ารายงานอายุลูกหนี้ (Aging Report) คำว่า Aging แปลว่า อายุ ในงานบัญชีหมายถึงอายุของยอดที่ลูกค้ายังค้างชำระ นับจากวันครบกำหนดตามใบแจ้งหนี้ ณ 31 ธันวาคม 2569 อุดรไฟฟ้าซัพพลายมียอดลูกหนี้ค้างรับ 2,400,000 บาท แบ่งได้ดังนี้ อายุหนี้ ยอดค้าง (บาท) สัดส่วน สิ่งที่ควรทำ ยังไม่ถึงกำหนด 1,500,000 62.50% ส่งใบแจ้งหนี้ตรงรอบ เลยกำหนด 1 ถึง 30 วัน 500,000 20.83% โทรหรือส่งข้อความเตือน เลยกำหนด 31 ถึง 60 วัน 200,000 8.33% ส่งหนังสือทวงถาม พักเครดิตใหม่ เลยกำหนด 61 ถึง 90 วัน 120,000 5.00% นัดคุยแผนผ่อนชำระ เลยกำหนดเกิน 90 วัน 80,000 3.33% ผู้ทำบัญชีประเมินค่าเผื่อ ทวงถามเป็นลายลักษณ์อักษร รวม 2,400,000 100% ยอดที่เลยกำหนดเกิน 60 วันรวม 200,000 บาท หรือร้อยละ 8.33 ของลูกหนี้ทั้งหมด ตัวเลขนี้ควรเทียบกับเดือนก่อน ถ้าสัดส่วนสูงขึ้นทุกเดือน แปลว่าการเก็บเงินเริ่มมีปัญหา แม้ยอดขายยังโตอยู่ ใน PEAK เปิดรายงานอายุลูกหนี้ได้ที่เมนูผู้ติดต่อ → ดูภาพรวม → พิมพ์รายงาน แล้วเลือกรายงานอายุลูกหนี้ ระบุวันที่ที่ต้องการดูยอด และกรองตามกลุ่มผู้ติดต่อได้ ตามวิธีพิมพ์รายงานอายุลูกหนี้ใน PEAK ไฟล์รายงานดาวน์โหลดหรือส่งทางอีเมลได้ อุดรไฟฟ้าซัพพลายดึงรายงานนี้ทุกสิ้นเดือน แล้วส่งรายชื่อลูกค้าที่เลยกำหนดเกิน 30 วันให้ทีมขายโทรตามก่อนรับคำสั่งซื้อใหม่ ดูพฤติกรรมการจ่ายของลูกค้าแต่ละรายอย่างไร ดูประวัติว่าลูกค้าจ่ายตรงกำหนดหรือช้ากี่วันโดยเฉลี่ยในช่วง 6 ถึง 12 เดือน ลูกค้าที่ช้าซ้ำหลายรอบควรปรับเงื่อนไขก่อนรับคำสั่งซื้อใหม่ เช่น ในตัวอย่าง ยอด 80,000 บาทที่ค้างเกิน 90 วันมาจากผู้รับเหมารายเดียว อุดรไฟฟ้าซัพพลายจึงพักวงเงินรายนี้ไว้ก่อน หลักการตั้งวงเงินและนับวันครบกำหนดอ่านต่อได้ที่ เครดิตเทอม อัตราหมุนเวียนลูกหนี้การค้า คำนวณอย่างไร อัตราหมุนเวียนลูกหนี้การค้า (Account Receivable Turnover) คำนวณจากยอดขายเชื่อสุทธิหารด้วยลูกหนี้การค้าเฉลี่ย บอกว่าในหนึ่งปีกิจการเก็บเงินจากลูกหนี้ได้กี่รอบ อัตราหมุนเวียน = ยอดขายเชื่อสุทธิ ÷ ((ลูกหนี้ต้นปี + ลูกหนี้ปลายปี) ÷ 2) ระยะเวลาเก็บหนี้เฉลี่ย = 365 ÷ อัตราหมุนเวียน อุดรไฟฟ้าซัพพลายมียอดขายเชื่อสุทธิทั้งปี 18,000,000 บาท ลูกหนี้ต้นปี 2,000,000 บาท ปลายปี 2,400,000 บาท ลูกหนี้เฉลี่ยจึงเท่ากับ 2,200,000 บาท กิจการให้เครดิต 30 วัน แต่เก็บเงินจริงเฉลี่ย 44.6 วัน ช้ากว่าเงื่อนไขราว 15 วัน ไม่มีค่ามาตรฐานตายตัวว่ากี่รอบถึงดี ให้เทียบกับเครดิตเทอมของตัวเองและแนวโน้มปีก่อน ตัวชี้วัดคู่กันนี้อธิบายละเอียดใน ระยะเวลาเก็บหนี้ (DSO) ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ทำให้ยอดลูกหนี้ในงบเปลี่ยนอย่างไร ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญทำให้ยอดลูกหนี้ในงบลดลงเหลือมูลค่าที่คาดว่าจะเก็บได้ โดยแสดงเป็นรายการหักจากลูกหนี้การค้า และรับรู้หนี้สงสัยจะสูญเป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุน (NPAEs ย่อหน้า 7.3 และ 7.6) NPAEs ย่อหน้า 7.5 ให้ประมาณได้ 3 วิธี คือ ร้อยละของยอดขายเชื่อสุทธิ ร้อยละตามอายุลูกหนี้ และพิจารณาลูกหนี้แต่ละราย กิจการเลือกวิธีที่เหมาะกับข้อมูลของตัวเองและใช้ให้สม่ำเสมอ อุดรไฟฟ้าซัพพลายให้ผู้ทำบัญชีพิจารณาผู้รับเหมาที่ค้าง 80,000 บาทเป็นรายตัว แล้วประเมินว่าน่าจะเก็บไม่ได้ร้อยละ 75 ค่าเผื่อจึงเท่ากับ 60,000 บาท งบแสดงลูกหนี้ 2,400,000 บาท หักค่าเผื่อ 60,000 บาท สุทธิ 2,340,000 บาท ถ้าใช้วิธีร้อยละตามอายุลูกหนี้แทน และสมมติอัตราตามช่วงอายุในตารางด้านบน ค่าเผื่อจะสูงกว่าวิธีรายตัว เพราะตั้งเผื่อทุกช่วงอายุ ไม่ใช่เฉพาะรายที่มีปัญหา 1,500,000 × 1% + 500,000 × 3% + 200,000 × 10% + 120,000 × 30% + 80,000 × 50% = 15,000 + 15,000 + 20,000 + 36,000 + 40,000 = 126,000 บาท (อัตราเป็นตัวเลขสมมติ) ทางภาษี ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเป็นเงินสำรองที่ห้ามนำมาหักเป็นรายจ่าย (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (1)) ต้องบวกกลับตอนคำนวณกำไรสุทธิ ขั้นตอนบันทึกและตัวอย่างครบทุกวิธีอยู่ใน วิธีตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ บัญชี AR กับบัญชี AP ต่างกันอย่างไร AR คือเงินที่ลูกค้าค้างกิจการ เป็นสินทรัพย์ ส่วน AP (Accounts Payable) คือเงินที่กิจการค้างผู้ขาย เป็นหนี้สิน สองบัญชีนี้เป็นภาพสะท้อนกัน ใบแจ้งหนี้ใบเดียวเป็น AR ของผู้ขายและเป็น AP ของผู้ซื้อ หัวข้อ AR (ลูกหนี้) AP (เจ้าหนี้) ความหมาย เงินที่จะได้รับจากลูกค้า เงินที่ต้องจ่ายให้ผู้ขาย หมวดในงบ สินทรัพย์หมุนเวียน หนี้สินหมุนเวียน เกิดจาก ขายเชื่อ ซื้อเชื่อ เป้าหมายจัดการ เก็บให้เร็วตามกำหนด จ่ายตรงกำหนด ไม่เร็วเกินจำเป็น ตัวชี้วัด อัตราหมุนเวียนลูกหนี้ DSO อัตราหมุนเวียนเจ้าหนี้ DPO ถ้าอุดรไฟฟ้าซัพพลายเก็บเงินลูกค้าเฉลี่ย 44.6 วัน แต่ต้องจ่ายผู้ผลิตสายไฟภายใน 30 วัน ช่องว่างราว 15 วันคือเงินที่ต้องหามาหมุนเอง ฝั่งเจ้าหนี้อ่านต่อได้ที่ บัญชีเจ้าหนี้ (Account Payable) ข้อควรรู้เกี่ยวกับบัญชีลูกหนี้ สรุป – ยอดลูกหนี้ต้องดูทุกเดือน เทียบกับเครดิตเทอมที่ให้ เริ่มวันนี้ด้วยการดึงยอดลูกหนี้รายตัว ณ สิ้นเดือนล่าสุด แบ่งเป็น 5 ช่วงอายุหนี้ แล้วเลือกลูกค้า 3 รายที่ค้างนานที่สุดมาโทรตามภายในสัปดาห์นี้ ติดตามลูกหนี้รายตัวและอายุหนี้ด้วย PEAK PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยเก็บและติดตามข้อมูลลูกค้า ประวัติการซื้อขาย และระยะเวลาเฉลี่ยที่ลูกค้าชำระเงิน ส่วนรายงานอายุลูกหนี้ที่พิมพ์ได้จากเมนูผู้ติดต่อ ช่วยให้เจ้าของกิจการและผู้ทำบัญชีดูยอดค้างชุดเดียวกันก่อนตัดสินใจตามเงิน และจัดยอดลูกหนี้ให้พร้อมก่อนปิดงบปลายปี ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน อ่านเรื่องบัญชีและการเงินเพิ่มเติม แหล่งอ้างอิง: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับบัญชีลูกหนี้ หนี้สงสัยจะสูญกับหนี้สูญต่างกันอย่างไร ต่างกันที่ความแน่นอน หนี้สงสัยจะสูญเป็นการประมาณว่าอาจเก็บไม่ได้ จึงตั้งค่าเผื่อไว้ก่อนโดยลูกหนี้ยังอยู่ในบัญชี ส่วนหนี้สูญคือหนี้ที่ติดตามครบแล้วเก็บไม่ได้จริง จึงตัดออกจากบัญชีลูกหนี้ (NPAEs ย่อหน้า 7.7) ทางภาษี การตัดหนี้สูญเป็นรายจ่ายต้องทำตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวง ฉบับที่ 186 เช่น มีหลักฐานการทวงถาม รายละเอียดอ่านได้ที่ หนี้สูญทางภาษี ควรทำรายงานอายุลูกหนี้บ่อยแค่ไหน อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง ตอนปิดบัญชีสิ้นเดือน กิจการที่มีลูกค้าเยอะหรือให้เครดิตยาวควรดูทุกสัปดาห์ และควรดูละเอียดเป็นพิเศษก่อนปิดงบปลายปี เพราะเป็นข้อมูลที่ใช้ประเมินค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ลูกค้าไม่กี่ราย ต้องตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไหม ต้องพิจารณา ถ้ามีลูกหนี้ที่อาจเก็บไม่ได้ ไม่ว่าลูกค้าจะมีกี่ราย กิจการที่ลูกค้าน้อยมักใช้วิธีพิจารณาลูกหนี้แต่ละรายตาม NPAEs ย่อหน้า 7.5 เพราะได้ตัวเลขใกล้ความจริงกว่าการใช้อัตราร้อยละรวม ตั๋วเงินรับนับเป็นลูกหนี้การค้าไหม นับ ถ้าตั๋วเงินรับนั้นเกิดจากการขายสินค้าหรือให้บริการ NPAEs ย่อหน้า 7.1.1 ระบุว่าลูกหนี้การค้ารวมถึงลูกหนี้ในรูปตั๋วเงินรับ ในทางปฏิบัติมักแยกบัญชีย่อยไว้เพื่อติดตามวันครบกำหนดของตั๋วแต่ละใบ ลูกค้าหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ บันทึกลูกหนี้อย่างไร ตัดลูกหนี้เต็มยอดใบแจ้งหนี้ แล้วบันทึกส่วนที่ถูกหักเป็นภาษีเงินได้ถูกหัก ณ ที่จ่าย ซึ่งเป็นสินทรัพย์ เกิดกับค่าบริการ ไม่ใช่การขายสินค้า สมมติอุดรไฟฟ้าซัพพลายรับงานติดตั้ง 50,000 บาท ภาษีขาย 3,500 บาท ลูกค้าหักร้อยละ 3 ของค่าบริการ 1,500 บาท แล้วโอน 52,000 บาท บันทึก เดบิต เงินฝากธนาคาร 52,000 บาท และภาษีถูกหัก ณ ที่จ่าย 1,500 บาท เครดิต ลูกหนี้การค้า 53,500 บาท ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

ความรู้ธุรกิจ ความรู้บัญชี

อ่านบทความเพิ่มเติม

ภาษี

ความรู้และข้อมูลเกี่ยวกับภาษี

อ่านบทความเพิ่มเติม

302

13 Nov 2026

PEAK Account

25 min

Transfer Pricing คืออะไร หลักราคาโอน ใครต้องยื่น และค่าปรับที่ต้องรู้

อัปเดตเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569 เจ้าของกิจการที่มีหลายบริษัทมักขายของหรือให้ยืมเงินระหว่างกันโดยตั้งราคาตามสะดวก จนผู้สอบบัญชีถามว่าราคานี้อ้างอิงจากอะไร บทความนี้อธิบาย Transfer Pricing ว่าคืออะไร บริษัทแบบไหนเกี่ยวข้อง ใครต้องยื่นรายงาน และราคาที่ไม่ใช่ราคาตลาดทำให้เสียภาษีเพิ่มเท่าไร Transfer Pricing คืออะไร เกี่ยวข้องกับ SME อย่างไร Transfer Pricing (ราคาโอน) หมายถึง ราคาและเงื่อนไขที่บริษัทซึ่งมีความสัมพันธ์กันใช้ซื้อขายสินค้า ให้บริการ ให้กู้ยืมเงิน หรือให้ใช้ทรัพย์สินระหว่างกัน กฎหมายภาษีไทยกำหนดให้ราคานี้ต้องเป็นราคาตลาด คือราคาเดียวกับที่บริษัทอิสระซึ่งไม่เกี่ยวข้องกันจะตกลงกัน เรื่องนี้เกี่ยวกับ SME ทันทีที่ครอบครัวหรือผู้ถือหุ้นกลุ่มเดียวกันมีบริษัทตั้งแต่ 2 แห่ง และทำรายการระหว่างกัน ไม่ได้เกิดเฉพาะบริษัทข้ามชาติ ประมวลรัษฎากร มาตรา 71 ทวิ ให้อำนาจเจ้าพนักงานประเมินปรับปรุงรายได้และรายจ่ายของบริษัทที่มีความสัมพันธ์กันให้เป็นราคาตลาด ไม่ว่าบริษัทจะมีรายได้เท่าไร ราคาโอนมีผลกับธุรกิจในเครือ 3 เรื่อง ตัวอย่างที่ใช้ตลอดบทความนี้คือ บริษัท ไทยโฟมแพ็ค จำกัด (ชื่อสมมุติ) ผู้ผลิตโฟมกันกระแทกส่งโรงงานเครื่องใช้ไฟฟ้า รายได้ปีละ 260 ล้านบาท ซึ่งขายสินค้าบางส่วนผ่านบริษัทจัดจำหน่ายที่ครอบครัวเดียวกันถือหุ้นอยู่ หลักราคาตลาด (Arm’s Length Principle) คืออะไร หลักราคาตลาด (Arm’s Length Principle) คือ หลักที่ให้บริษัทในเครือตั้งราคาและเงื่อนไขระหว่างกันเหมือนกับที่ตกลงกับบุคคลภายนอก หลักนี้มาจาก แนวปฏิบัติด้านราคาโอนของ OECD ซึ่งประเทศไทยใช้เป็นแนวทางเดียวกัน พูดง่าย ๆ คือ ถ้าไทยโฟมแพ็คขายแผ่นโฟมรุ่นเดียวกันให้ตัวแทนจำหน่ายภายนอกแผ่นละ 125 บาท ราคาที่ขายให้บริษัทจัดจำหน่ายในเครือก็ควรใกล้เคียง 125 บาท เว้นแต่มีเหตุผลทางการค้าที่อธิบายได้ เช่น ปริมาณซื้อหรือเงื่อนไขส่งของต่างกัน บริษัทแบบไหนถือว่ามีความสัมพันธ์กัน บริษัทถือว่ามีความสัมพันธ์กันเมื่อบริษัทหนึ่งถือหุ้นอีกบริษัทไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของทุนทั้งหมด ไม่ว่าจะถือโดยตรงหรือโดยอ้อม ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 71 ทวิ วรรคสอง ซึ่งสรุปไว้ใน เอกสารชี้แจงเรื่อง Disclosure Form ของกรมสรรพากร ความสัมพันธ์ที่กฎหมายนับมีหลายแบบ ตามตารางนี้ แบบ ตัวอย่าง บริษัทแม่ถือหุ้นบริษัทลูก บริษัท ก ถือหุ้นบริษัท ข 60% ผู้ถือหุ้นรายเดียวกันถือหุ้นเกินครึ่งในทั้งสองบริษัท ครอบครัวหนึ่งถือหุ้นบริษัทผลิต 70% และบริษัทจัดจำหน่าย 80% ความสัมพันธ์ด้านทุน การจัดการ หรือการควบคุมตามที่กฎกระทรวงกำหนด ผู้บริหารชุดเดียวกันคุมการตัดสินใจของทั้งสองบริษัท กลุ่มบริษัทที่ตั้งบริษัทแม่ไว้ถือหุ้นแทนครอบครัว เช่น บริษัทโฮลดิ้ง เข้าข่ายความสัมพันธ์แบบแรกทุกบริษัทที่ถือหุ้นตั้งแต่ร้อยละ 50 ไทยโฟมแพ็คกับบริษัทจัดจำหน่ายมีความสัมพันธ์กันแบบที่ 2 เพราะครอบครัวเดียวกันถือหุ้นไทยโฟมแพ็ค 70% และถือหุ้นบริษัทจัดจำหน่าย 80% ใครต้องยื่นรายงาน Transfer Pricing และยื่นเมื่อไร บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีความสัมพันธ์กันและมีรายได้ทั้งหมดเกิน 200 ล้านบาทต่อรอบบัญชี ต้องยื่นรายงานข้อมูลรายการระหว่างกัน (Disclosure Form) ตามมาตรา 71 ตรี เพราะ กฎกระทรวง ฉบับที่ 370 (พ.ศ. 2563) ยกเว้นเฉพาะบริษัทที่มีรายได้ไม่เกิน 200 ล้านบาท บริษัทยื่นรายงานพร้อมแบบ ภ.ง.ด.50 (แบบยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี) ภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบบัญชี ถ้ายื่นทางอินเทอร์เน็ตได้เวลาเพิ่มอีก 8 วัน กฎนี้ใช้กับรอบบัญชีที่เริ่มตั้งแต่ 1 มกราคม 2562 วันครบกำหนดจริงขึ้นกับวันสิ้นรอบบัญชีของแต่ละบริษัท ตารางนี้สรุปรอบบัญชีที่พบบ่อย 2 แบบ โดยนับวันแบบเดียวกับ คำถามคำตอบเรื่องยื่น ภ.ง.ด.50 ของกรมสรรพากร รอบบัญชี วันสิ้นรอบ ยื่นพร้อม ภ.ง.ด.50 ภายใน ยื่นทางอินเทอร์เน็ตภายใน ม.ค. ถึง ธ.ค. 31 ธ.ค. 30 พ.ค. ของปีถัดไป 7 มิ.ย. ของปีถัดไป เม.ย. ถึง มี.ค. 31 มี.ค. 28 ส.ค. ของปีเดียวกัน 5 ก.ย. ของปีเดียวกัน ปีที่เดือนกุมภาพันธ์มี 29 วัน วันครบกำหนดของรอบปีปฏิทินจะเร็วขึ้น 1 วัน เป็น 29 พฤษภาคม และยื่นทางอินเทอร์เน็ตได้ถึง 6 มิถุนายน ถ้ากรมสรรพากรประกาศขยายเวลาในปีใด บริษัทยึดวันตามประกาศของปีนั้น จุดที่มักเข้าใจผิดคือ เกณฑ์ 200 ล้านบาทเป็นเกณฑ์ของหน้าที่ยื่นรายงานเท่านั้น บริษัทในเครือที่รายได้ต่ำกว่านั้นไม่ต้องยื่นรายงาน แต่เจ้าพนักงานประเมินยังปรับปรุงราคาตามมาตรา 71 ทวิ ได้เหมือนเดิม ไทยโฟมแพ็คมีรายได้ 260 ล้านบาท จึงต้องยื่นรายงาน ส่วนบริษัทจัดจำหน่ายในเครือมีรายได้ 45 ล้านบาท ไม่ต้องยื่น แต่ราคาที่ซื้อจากไทยโฟมแพ็คยังต้องอธิบายได้ ไทยโฟมแพ็คปิดบัญชีวันที่ 31 ธันวาคม 2569 จึงต้องยื่นรายงานพร้อม ภ.ง.ด.50 ภายใน 30 พฤษภาคม 2570 หรือภายใน 7 มิถุนายน 2570 ถ้ายื่นทางอินเทอร์เน็ต วิธีกรอกแบบรายงานทีละช่องเป็นงานเฉพาะของฝ่ายบัญชี บทความนี้จึงสรุปเฉพาะหน้าที่และกำหนดเวลา ส่วนรายการที่ต้องแจ้งในแบบประกอบด้วยรายได้ รายจ่าย ยอดคงค้าง และเงินกู้ยืมระหว่างกันของปีนั้น ดูรายละเอียดแต่ละส่วนได้ที่ วิธีเตรียมข้อมูล Disclosure Form เอกสาร Transfer Pricing มีอะไรบ้าง เอกสาร Transfer Pricing มี 3 ระดับตามแนวทาง OECD คือ Master File, Local File และรายงานรายประเทศ (CbC Report) ซึ่งบริษัทจัดทำตามขนาดและโครงสร้างของกลุ่ม ไม่ใช่ทุกบริษัทต้องทำครบ 3 ระดับ เอกสาร เนื้อหา ใครต้องเตรียม Master File ภาพรวมของทั้งกลุ่ม โครงสร้างบริษัท ธุรกิจหลัก ทรัพย์สินทางปัญญา และนโยบายตั้งราคาระหว่างกัน กลุ่มบริษัทที่เจ้าพนักงานเรียกขอ ตามมาตรา 71 ตรี Local File รายละเอียดรายการระหว่างกันของบริษัทในไทย วิธีกำหนดราคาที่เลือก และการเทียบกับบริษัทอิสระ ต้องทำเป็นภาษาไทย บริษัทที่ต้องยื่นรายงาน เมื่อเจ้าพนักงานเรียกขอ CbC Report รายได้ กำไร ภาษี พนักงาน และทรัพย์สินของกลุ่มแยกตามประเทศ บริษัทแม่ของกลุ่มข้ามชาติที่มีรายได้รวมตามงบการเงินรวมปีก่อนเกิน 28,000 ล้านบาท ตั้งแต่รอบบัญชีที่เริ่ม 1 มกราคม 2564 ตารางนี้บอก 2 เรื่อง SME ส่วนใหญ่ไม่เข้าเกณฑ์ CbC Report และไม่ต้องส่ง Master File หรือ Local File จนกว่าเจ้าพนักงานจะเรียก แต่บริษัทที่ต้องยื่นรายงานควรเตรียม Local File ไว้ล่วงหน้า เพราะการรวบรวมราคาเปรียบเทียบย้อนหลังใช้เวลานาน วิธีกำหนดราคาโอนมีกี่วิธี วิธีกำหนดราคาโอนที่กรมสรรพากรยอมรับมี 5 วิธี ตามแนวทาง OECD บริษัทเลือกวิธีที่เหมาะกับลักษณะรายการและข้อมูลที่หาได้ ถ้าจะใช้วิธีอื่นนอกจาก 5 วิธีนี้ ต้องได้รับอนุมัติจากอธิบดีกรมสรรพากรก่อน วิธี หลักคิด เหมาะกับ เปรียบเทียบราคาขายในตลาด (CUP) เทียบกับราคาสินค้าเดียวกันที่ขายให้คนนอก สินค้ามาตรฐานที่มีราคาขายคนนอกให้เทียบ ราคาขายต่อ (Resale Price) ราคาที่ผู้ซื้อขายต่อให้ลูกค้า หักกำไรขั้นต้นที่เหมาะสม บริษัทจัดจำหน่ายที่ไม่เพิ่มมูลค่าสินค้ามาก ต้นทุนบวกกำไร (Cost Plus) ต้นทุนของผู้ขายบวกอัตรากำไรที่บริษัทอิสระได้ งานรับจ้างผลิตหรือบริการภายในกลุ่ม กำไรสุทธิจากรายการ (TNMM) เทียบอัตรากำไรสุทธิกับบริษัทอิสระที่ทำงานคล้ายกัน รายการที่หาราคาเทียบตรง ๆ ไม่ได้ แบ่งกำไร (Profit Split) แบ่งกำไรรวมตามส่วนที่แต่ละบริษัทสร้าง รายการที่ทั้งสองฝ่ายสร้างมูลค่าร่วมกันจนแยกไม่ได้ ไทยโฟมแพ็คใช้วิธี CUP ได้ เพราะขายแผ่นโฟมรุ่นเดียวกันให้ตัวแทนจำหน่ายภายนอกด้วย ปีที่ผ่านมาบริษัทขายให้บริษัทในเครือ 320,000 แผ่น ราคาแผ่นละ 115 บาท ขณะที่ขายคนนอกแผ่นละ 125 บาท ส่วนต่าง 3.2 ล้านบาทนี้คือกำไรที่ย้ายไปอยู่กับบริษัทจัดจำหน่าย ถ้าไทยโฟมแพ็คอธิบายไม่ได้ว่าทำไมขายในเครือถูกกว่า เจ้าพนักงานมีอำนาจปรับรายได้ขึ้นเป็น 40 ล้านบาท ราคาโอนไม่ได้มีแค่ราคาสินค้า เงินกู้ระหว่างบริษัทในเครือก็ต้องคิดดอกเบี้ยตามตลาด วิธีคิดและบันทึก ดอกเบี้ยรับดอกเบี้ยจ่าย อธิบายไว้ในบทความเฉพาะเรื่อง ค่าบริการบริหารและค่าสิทธิที่เก็บระหว่างกันก็ต้องมีหลักฐานว่าได้รับบริการหรือใช้สิทธิจริง โดยเฉพาะ ภาษีค่าลิขสิทธิ์ ที่ต้องหักเมื่อจ่ายให้บริษัทในเครือ ถ้าราคาโอนไม่เป็นไปตามราคาตลาด จะเกิดอะไรขึ้น บริษัทที่ตั้งราคาโอนไม่เป็นไปตามราคาตลาดจะถูกเจ้าพนักงานประเมินปรับปรุงรายได้หรือรายจ่ายตามมาตรา 71 ทวิ แล้วต้องเสียภาษีส่วนต่าง พร้อมเบี้ยปรับไม่เกิน 1 เท่าของภาษีที่ขาด และเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือน ซึ่งรวมแล้วไม่เกินจำนวนภาษีที่ขาด สมมติเจ้าพนักงานตรวจไทยโฟมแพ็คหลังพ้นกำหนดยื่นแบบ 14 เดือน และพบ 2 รายการ คือขายสินค้าให้บริษัทในเครือต่ำกว่าตลาด 3,200,000 บาท และให้บริษัทในเครือกู้ 10 ล้านบาทโดยไม่คิดดอกเบี้ย ซึ่งเจ้าพนักงานใช้อัตราตลาดร้อยละ 4 ต่อปี รายการ คำนวณ จำนวน ปรับรายได้ค่าสินค้า 40,000,000 − 36,800,000 3,200,000 บาท ปรับดอกเบี้ยรับ 10,000,000 × 4% 400,000 บาท ภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ขาด 3,600,000 × 20% 720,000 บาท เบี้ยปรับ (กรณีสูงสุด 1 เท่า) 720,000 × 1 720,000 บาท เงินเพิ่ม 14 เดือน 720,000 × 1.5% × 14 151,200 บาท รวม 1,591,200 บาท ตารางนี้บอก 2 เรื่อง ส่วนต่างราคาแผ่นละ 10 บาท กลายเป็นเงินที่ต้องจ่ายราว 1.6 ล้านบาท และยิ่งตรวจพบช้า เงินเพิ่มยิ่งงอกขึ้นทุกเดือน เบี้ยปรับจริงขึ้นกับการพิจารณาของเจ้าพนักงาน ตัวเลขในตารางเป็นกรณีสูงสุด บริษัทที่มีหน้าที่ยื่นรายงานแต่ไม่ยื่นหรือยื่นไม่ถูกต้องโดยไม่มีเหตุอันควร มีโทษปรับไม่เกิน 200,000 บาท ตามมาตรา 35 ตรี กรมสรรพากรใช้เกณฑ์ปรับตามระยะเวลาสำหรับรอบบัญชีตั้งแต่ 1 มกราคม 2563 ดังนี้ ภาษีที่ถูกเรียกเก็บย้อนหลังจากการปรับราคาเป็น ภาษีย้อนหลังที่ธุรกิจ B2B ควรรู้ แบบหนึ่ง ซึ่งกระทบทั้งเงินสดและงบการเงินของปีที่จ่าย SME ป้องกันปัญหา Transfer Pricing ได้อย่างไร SME ป้องกันปัญหาราคาโอนได้ด้วย 5 ขั้น ตั้งแต่รู้ว่ามีรายการระหว่างกันอะไรบ้าง ไปจนถึงเก็บหลักฐานราคาตลาดไว้ก่อนถูกถาม งานส่วนใหญ่เป็นงานของผู้ทำบัญชีร่วมกับเจ้าของกิจการ รายจ่ายระหว่างกันที่ไม่มีหลักฐานว่าได้รับบริการจริง อาจถูกบวกกลับเป็น ค่าใช้จ่ายต้องห้ามทางภาษี แม้ราคาจะสมเหตุสมผล ส่วนกลุ่มที่มีบริษัทในต่างประเทศ ควรอ่านเรื่อง อนุสัญญาภาษีซ้อน ประกอบ เพราะกระทบภาษีที่หักเมื่อจ่ายเงินข้ามประเทศ หลังตรวจตามขั้นที่ 5 ไทยโฟมแพ็คปรับราคาขายในเครือของปีถัดไปเป็นแผ่นละ 122 บาท โดยบันทึกเหตุผลว่าส่วนลด 3 บาทมาจากปริมาณซื้อที่สูงกว่าตัวแทนภายนอก 4 เท่า และเริ่มคิดดอกเบี้ยเงินกู้ร้อยละ 4 ตามสัญญา ข้อควรรู้เกี่ยวกับ Transfer Pricing สรุป – ราคาในเครือต้องอธิบายได้ด้วยราคาที่ขายคนนอก เจ้าของกิจการเริ่มได้วันนี้ด้วยการให้ผู้ทำบัญชีดึงยอดขาย ยอดซื้อ และเงินกู้ระหว่างบริษัทในเครือของปีล่าสุด แล้วเทียบราคาสินค้าหลัก 3 รายการกับราคาที่ขายคนนอกแบบที่ไทยโฟมแพ็คทำ รายการไหนห่างจากราคาตลาดมาก ให้หาเหตุผลและหลักฐานก่อนปิดงบปีนี้ แยกรายการระหว่างบริษัทในเครือด้วย PEAK PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยออกเอกสารขายและบันทึกรายการซื้อขายของแต่ละบริษัทแยกกัน ผู้ทำบัญชีตั้งบริษัทในเครือเป็นผู้ติดต่อแยกจากลูกค้าภายนอก แล้วดึงยอดระหว่างกันมาใช้ทำรายงานได้ง่ายขึ้น ถ้าอยากเริ่มแยกรายการในเครือให้ชัดตั้งแต่ปีนี้ ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน ได้ที่ หน้าสมัครใช้งาน PEAK อ่านเรื่องภาษีของกลุ่มบริษัทเพิ่มเติม แหล่งอ้างอิง: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับราคาโอน บริษัทรายได้ไม่ถึง 200 ล้านบาท ต้องทำ Transfer Pricing ไหม ไม่ต้องยื่นรายงาน แต่ยังต้องตั้งราคาระหว่างกันตามราคาตลาด บริษัทที่มีรายได้ไม่เกิน 200 ล้านบาทได้รับยกเว้นหน้าที่ยื่นรายงานตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 370 แต่เจ้าพนักงานประเมินยังปรับปรุงราคาตามมาตรา 71 ทวิ ได้ บริษัทจึงควรเก็บหลักฐานราคาไว้ Transfer Pricing กับ Transfer Price ต่างกันอย่างไร Transfer Price คือตัวราคาที่ใช้ในแต่ละรายการ เช่น แผ่นโฟมราคาแผ่นละ 115 บาท ส่วน Transfer Pricing คือการกำหนดราคานั้นทั้งกระบวนการ ตั้งแต่เลือกวิธี หาราคาเปรียบเทียบ ไปจนถึงทำเอกสารสนับสนุน บริษัทในไทยด้วยกันต้องสนใจเรื่องราคาโอนไหม ต้องสนใจ เพราะมาตรา 71 ทวิ ใช้กับบริษัทที่มีความสัมพันธ์กันทั้งในและต่างประเทศ กลุ่มบริษัทในไทยที่บริษัทหนึ่งมีผลขาดทุนสะสมหรือได้สิทธิยกเว้นภาษี ย้ายกำไรไปไว้ที่บริษัทนั้นได้ เจ้าพนักงานจึงตรวจรายการแบบนี้เช่นกัน Disclosure Form ยื่นที่ไหน บริษัทยื่น Disclosure Form ทางอินเทอร์เน็ตผ่านระบบ e-Filing ของกรมสรรพากร พร้อมแบบ ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบบัญชี และได้เวลาเพิ่มอีก 8 วันเมื่อยื่นออนไลน์ Transfer Pricing Documentation กับ Disclosure Form ต่างกันอย่างไร สองอย่างนี้ต่างกันที่ความถี่และรายละเอียด บริษัทที่เข้าเกณฑ์ยื่น Disclosure Form ทุกปีพร้อม ภ.ง.ด.50 เพื่อสรุปความสัมพันธ์และมูลค่ารายการระหว่างกันของปีนั้น ส่วน Transfer Pricing Documentation คือเอกสารฉบับเต็ม เช่น Local File ที่อธิบายวิธีกำหนดราคาและข้อมูลเปรียบเทียบ บริษัทจัดทำเก็บไว้ แล้วส่งเมื่อเจ้าพนักงานประเมินมีหนังสือเรียก ภายในเวลาที่หนังสือนั้นกำหนด ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

ความรู้ธุรกิจ ความรู้บัญชี ความรู้ภาษี

303

6 Nov 2026

PEAK Account

46 min

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) คืออะไร วิธีคิด เอกสาร และใครบ้างที่ต้องจดทะเบียน

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) คืออะไร และมีความสำคัญอย่างไร ภาษีมูลค่าเพิ่ม (Value Added Tax หรือ VAT) คือภาษีทางอ้อมที่เก็บจาก “มูลค่าที่เพิ่มขึ้น” ในแต่ละทอดของการขายสินค้าหรือให้บริการ ตั้งแต่ผู้ผลิต ผู้ค้าส่ง ผู้ค้าปลีก ไปจนถึงผู้บริโภค คนที่แบกภาระภาษีจริงคือผู้บริโภคคนสุดท้าย ส่วนผู้ประกอบการทำหน้าที่เหมือน “ตัวกลาง” ที่เก็บภาษีจากลูกค้า แล้วนำส่งกรมสรรพากรหลังหักภาษีที่ตัวเองจ่ายไปตอนซื้อของออกแล้ว ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 80 อัตราภาษีมูลค่าเพิ่มตามกฎหมายคือ 10% แต่รัฐบาลออกพระราชกฤษฎีกาลดอัตราต่อเนื่องมาหลายปี ฉบับล่าสุดคือ พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 807) พ.ศ. 2569 ที่ให้คงอัตรารวมไว้ที่ 7% (ภาษีมูลค่าเพิ่ม 6.3% บวกภาษีท้องถิ่นอีก 0.7%) ไปจนถึงวันที่ 30 กันยายน 2570 สำหรับเจ้าของธุรกิจ VAT สำคัญกว่าที่หลายคนคิด เพราะกระทบทั้ง 3 เรื่องหลักของกิจการ ได้แก่ ใครบ้างที่ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม คือ การแจ้งต่อกรมสรรพากรเพื่อเข้าสู่ระบบ VAT อย่างเป็นทางการ ซึ่งผู้ที่ถูกบังคับให้จดคือผู้ประกอบการที่ขายสินค้าหรือให้บริการเป็นปกติธุระในประเทศไทย และมีรายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ไม่ว่าจะเป็นบุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วน หรือบริษัท ถ้าจะอธิบายให้สั้นที่สุด จด VAT คือ การที่ธุรกิจได้รับ “ใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม” (แบบ ภ.พ.20) ซึ่งทำให้มีทั้งสิทธิและหน้าที่ในการเรียกเก็บ VAT จากลูกค้า ออกใบกำกับภาษี และยื่นแบบแสดงรายการภาษีทุกเดือน กลุ่มที่เกี่ยวข้องกับการจดทะเบียนแบ่งได้ดังนี้ จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยมากคือ เกณฑ์ 1.8 ล้านบาทนับจาก รายรับ (ยอดขายก่อนหักต้นทุนและค่าใช้จ่าย) ไม่ใช่กำไร ร้านที่ขายได้ 2 ล้านบาทแต่กำไรแค่ 2 แสนบาท ก็ถือว่าเกินเกณฑ์แล้ว รายได้เท่าไหร่ถึงต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ต้องจดเมื่อรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการ เกิน 1,800,000 บาทต่อปี และต้องยื่นคำขอภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ ตามมาตรา 85/1 แห่งประมวลรัษฎากร ส่วนคนที่รู้อยู่แล้วว่ากิจการจะมีรายรับเกินเกณฑ์ ก็ยื่นจดก่อนเริ่มประกอบกิจการได้เลย คำว่า “เกิน” สำคัญมาก ถ้ารายรับทั้งปีเท่ากับ 1,800,000 บาทพอดี ยังถือเป็นกิจการขนาดย่อมที่ไม่ถูกบังคับให้จด ตัวอย่าง: คุณมิ้นท์เปิดร้านเสื้อผ้าตั้งแต่ต้นปี ยอดขายสะสมถึงสิ้นเดือนกรกฎาคมอยู่ที่ 1,700,000 บาท พอวันที่ 18 สิงหาคม ยอดขายสะสมขยับขึ้นเป็น 1,812,000 บาท วันที่ 18 สิงหาคมจึงเป็น “วันที่รายรับเกินเกณฑ์” คุณมิ้นท์ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภายใน 30 วันนับจากวันนั้น ตารางด้านล่างสรุปสถานการณ์ที่พบบ่อย เพื่อให้เช็กได้เร็วว่าธุรกิจของเราเข้าข่ายหรือยัง สถานการณ์ ต้องจด VAT หรือไม่ รายรับทั้งปี 1,500,000 บาท ไม่บังคับ แต่ขอจดโดยสมัครใจได้ รายรับทั้งปี 1,800,000 บาทพอดี ไม่บังคับ เพราะยังไม่ “เกิน” เกณฑ์ รายรับทั้งปี 1,900,000 บาท ต้องจดภายใน 30 วันนับจากวันที่ยอดสะสมเกิน 1.8 ล้านบาท เพิ่งเปิดกิจการ คาดว่ารายรับจะเกินเกณฑ์ จดก่อนเริ่มประกอบกิจการได้ ทำกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT รายรับ 3,000,000 บาท ไม่ต้องจด (บางประเภทขอจดเลือกเสียภาษีได้) วิธีคิดภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% พร้อมตัวอย่าง หลักคิดง่ายที่สุดคือ นำราคาสินค้าหรือบริการ ก่อน VAT คูณด้วย 7% แต่ถ้าราคาที่ติดไว้ รวม VAT แล้ว ให้คูณด้วย 7/107 เพื่อแยก VAT ออกมา ตัวอย่าง: ร้านขายรองเท้าตั้งราคาป้ายคู่ละ 1,070 บาท (รวม VAT แล้ว) VAT ที่อยู่ในราคานี้คือ 1,070 × 7/107 = 70 บาท ส่วนราคาสินค้าก่อน VAT คือ 1,000 บาท สูตรคำนวณภาษีขาย หัก ภาษีซื้อ ทำอย่างไร ภาษีที่ผู้ประกอบการต้องนำส่งในแต่ละเดือนคำนวณจากสูตรนี้ ภาษีที่ต้องชำระ = ภาษีขาย − ภาษีซื้อ ถ้าผลลัพธ์เป็นบวก ต้องชำระส่วนต่างให้กรมสรรพากร แต่ถ้าเดือนไหนภาษีซื้อมากกว่าภาษีขาย ส่วนที่เกินขอคืนเป็นเงินสดได้ หรือจะเก็บไว้เป็นเครดิตหักกับภาษีเดือนถัดไปก็ได้ ตัวอย่าง: บริษัท สมาร์ทเทค จำกัด ขายอุปกรณ์ไอที เดือนตุลาคมซื้อโน้ตบุ๊กเข้าร้าน 500,000 บาท และขายออกไป 700,000 บาท (ทั้งสองยอดยังไม่รวม VAT) รายการ มูลค่าก่อน VAT (บาท) VAT 7% (บาท) ขายสินค้าให้ลูกค้า (ภาษีขาย) 700,000 49,000 ซื้อสินค้าเข้าร้าน (ภาษีซื้อ) 500,000 35,000 ภาษีที่ต้องชำระเดือนนี้ – 14,000 สังเกตว่าบริษัทจ่ายภาษีเฉพาะส่วนที่ “เพิ่มมูลค่า” คือกำไรขั้นต้น 200,000 บาท × 7% = 14,000 บาท ซึ่งเป็นที่มาของคำว่า “มูลค่าเพิ่ม” นั่นเอง อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมเรื่องการคำนวณและการยื่นแบบได้ที่ ภ.พ.30 คืออะไร? สิ่งที่เจ้าของธุรกิจควรรู้ก่อนยื่นภาษี ภาษีซื้อต้องห้ามที่ไม่สามารถนำมาใช้เครดิตภาษีได้ (Non-deductible Input Tax) มีอะไรบ้าง ภาษีซื้อต้องห้าม คือ VAT ที่เราจ่ายไปจริง แต่กฎหมายไม่อนุญาตให้นำมาหักออกจากภาษีขาย ตามมาตรา 82/5 แห่งประมวลรัษฎากร และประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 42) รายการที่พบบ่อยมีดังนี้ ประเภทภาษีซื้อต้องห้าม ตัวอย่างที่เจอบ่อย ไม่มีใบกำกับภาษี หรือพิสูจน์ไม่ได้ว่าได้จ่ายไปจริง ซื้อของแล้วได้แค่บิลเงินสดธรรมดา ใบกำกับภาษีมีข้อความไม่ครบหรือผิดในสาระสำคัญ ชื่อ ที่อยู่ หรือเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้อผิด ภาษีซื้อที่ไม่เกี่ยวกับการประกอบกิจการ ซื้อของใช้ส่วนตัวแต่ออกใบกำกับในนามบริษัท ภาษีซื้อที่เกี่ยวกับการรับรอง ค่าอาหารเลี้ยงลูกค้า ของขวัญปีใหม่ ใบกำกับภาษีที่ออกโดยผู้ไม่มีสิทธิออก ผู้ขายยังไม่ได้จด VAT แต่ออกใบกำกับภาษีมาให้ ภาษีซื้อเกี่ยวกับรถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง ซื้อ เช่าซื้อ หรือเช่ารถเก๋ง รวมถึงค่าน้ำมันและค่าซ่อม (ยกเว้นธุรกิจขายหรือให้เช่ารถโดยตรง) ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ใบเสร็จจากเครื่อง POS ที่ไม่มีชื่อ-ที่อยู่ผู้ซื้อ ภาษีซื้อของกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT ซื้ออุปกรณ์มาใช้กับธุรกิจห้องเช่า เคสที่เจอบ่อยในธุรกิจครอบครัวคือ เจ้าของซื้อโทรศัพท์หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าเข้าบ้าน แล้วขอใบกำกับภาษีในนามบริษัทเพื่อหวังเครดิต VAT แบบนี้เข้าข่ายภาษีซื้อที่ไม่เกี่ยวกับกิจการ ถ้าถูกตรวจพบต้องคืนภาษีพร้อมเบี้ยปรับ ภาษีซื้อต้องห้ามบางรายการยังนำไปถือเป็นรายจ่ายตอนคำนวณภาษีเงินได้ได้ แต่บางรายการก็ไม่ได้ ควรตรวจกับนักบัญชีเป็นรายกรณี ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ภาษีซื้อต้องห้าม คืออะไร มีอะไรบ้าง พร้อมวิธีบันทึกบัญชี ธุรกิจประเภทไหนได้รับการยกเว้นไม่ต้องจดภาษีมูลค่าเพิ่ม ธุรกิจที่ไม่ต้องจดภาษีมูลค่าเพิ่มมี 2 กลุ่ม กลุ่มแรกคือกิจการขนาดย่อมที่รายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ส่วนกลุ่มที่สองคือกิจการที่ประมวลรัษฎากร (หลัก ๆ คือมาตรา 81) ยกเว้นไว้ตามลักษณะของกิจการ ซึ่งไม่ต้องจดไม่ว่ารายรับจะสูงแค่ไหน ตัวอย่างกิจการที่ได้รับยกเว้น เช่น ข้อควรจำคือ กิจการที่ได้รับยกเว้นจะเรียกเก็บ VAT จากลูกค้าไม่ได้ ออกใบกำกับภาษีไม่ได้ และขอคืนภาษีซื้อที่จ่ายไปก็ไม่ได้ VAT ที่จ่ายตอนซื้อของจึงกลายเป็นต้นทุนของกิจการไปโดยปริยาย อ่านรายการกิจการที่ได้รับยกเว้นแบบละเอียดได้ที่ กิจการไหนได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ตามกฎหมาย ความแตกต่างระหว่างธุรกิจที่ได้รับการยกเว้น VAT กับธุรกิจที่เสีย VAT 0% คืออะไร สองคำนี้ฟังดูคล้ายกันเพราะลูกค้าไม่ต้องจ่าย VAT เหมือนกัน แต่ในทางภาษีต่างกันมาก ธุรกิจที่ ได้รับยกเว้น อยู่นอกระบบ VAT ทั้งหมด ขณะที่ธุรกิจที่ เสีย VAT 0% (อัตราร้อยละศูนย์ตามมาตรา 80/1) ยังอยู่ในระบบ เพียงแต่คิดภาษีขายเป็นศูนย์ ประเด็น ได้รับยกเว้น VAT เสีย VAT อัตรา 0% ต้องจดทะเบียน VAT หรือไม่ ไม่ต้อง ต้องจด เรียกเก็บ VAT จากลูกค้า ไม่ได้ เก็บในอัตรา 0% ออกใบกำกับภาษี ไม่ได้ ต้องออก ยื่นแบบ ภ.พ.30 ทุกเดือน ไม่ต้อง ต้องยื่น ขอคืนภาษีซื้อ ไม่ได้ ภาษีซื้อกลายเป็นต้นทุน ได้ ขอคืนเป็นเงินสดหรือเครดิตเดือนถัดไป ตัวอย่างกิจการ ขายผักสด โรงเรียน ห้องเช่า ส่งออกสินค้า บริการที่ทำในไทยแต่ใช้ในต่างประเทศ ขนส่งระหว่างประเทศทางอากาศหรือทางเรือ ตัวอย่าง: โรงงานแปรรูปอาหารแห่งหนึ่งซื้อวัตถุดิบและบรรจุภัณฑ์ 1,000,000 บาท จ่าย VAT ไป 70,000 บาท แล้วส่งออกสินค้าทั้งหมดไปต่างประเทศ ภาษีขายเป็น 0 บาท โรงงานจึงขอคืนภาษีซื้อ 70,000 บาทได้ทั้งจำนวน ต่างจากร้านขายผักสดที่ได้รับยกเว้น ซึ่งจ่าย VAT ตอนซื้อถุงหรือตู้แช่ไปเท่าไรก็ขอคืนไม่ได้ ถ้าค้าขายออนไลน์ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มหรือเปล่า ต้องจด ถ้ารายรับรวมเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี เพราะกฎหมายไม่ได้แยกว่าขายหน้าร้านหรือขายออนไลน์ ร้านค้าบนแพลตฟอร์ม Social Commerce หรือเว็บไซต์ของตัวเอง ใช้เกณฑ์เดียวกันทั้งหมด ประเด็นที่แม่ค้าออนไลน์พลาดบ่อยคือการดูยอดขายแยกทีละช่องทาง ทั้งที่ต้องนำรายรับจากทุกช่องทางของกิจการมารวมกัน และต้องนับยอดขายเต็ม ไม่ใช่ยอดที่เหลือหลังแพลตฟอร์มหักค่าธรรมเนียม ตัวอย่าง: ร้านน้ำหอมของคุณเจนขายผ่าน Shopee เดือนละ 90,000 บาท TikTok Shop เดือนละ 40,000 บาท และ LINE อีกเดือนละ 30,000 บาท ดูทีละช่องทางเหมือนยอดไม่สูง แต่รวมกันแล้วเดือนละ 160,000 บาท หรือปีละ 1,920,000 บาท ซึ่งเกินเกณฑ์แล้ว ปัจจุบันกรมสรรพากรเห็นข้อมูลร้านค้าออนไลน์ชัดขึ้นมาก เพราะแพลตฟอร์มออนไลน์ที่จดทะเบียนในไทยและมีรายได้เกิน 1,000 ล้านบาทต่อรอบบัญชี ต้องส่งข้อมูลรายได้ของร้านค้าให้กรมสรรพากร โดยเริ่มตั้งแต่รอบบัญชีที่เริ่มวันที่ 1 มกราคม 2567 และต้องส่งภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบบัญชี อีกช่องทางหนึ่งคือกฎหมาย e-Payment ที่ให้สถาบันการเงินรายงานข้อมูลบัญชีที่มีการรับเงินตั้งแต่ 3,000 ครั้งต่อปี หรือตั้งแต่ 400 ครั้งและยอดรวมตั้งแต่ 2 ล้านบาทต่อปี การปล่อยให้ยอดขายเกินเกณฑ์โดยไม่จดทะเบียนจึงเสี่ยงกว่าที่เคยเป็นมาก จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มใช้เอกสารอะไรบ้าง เอกสารหลักคือแบบคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.01) หลักฐานที่ตั้งสถานประกอบการ แผนที่และภาพถ่ายสถานประกอบการ และสำเนาบัตรประชาชนของผู้ประกอบการหรือผู้มีอำนาจลงนาม โดยนิติบุคคลต้องแนบหนังสือรับรองการจดทะเบียนเพิ่มเติม รายการทั้งหมดตามรายการเอกสารที่ใช้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มของกรมสรรพากร สรุปได้ดังนี้ เอกสาร บุคคลธรรมดา นิติบุคคล แบบคำขอจดทะเบียน ภ.พ.01 (3 ฉบับ) ต้องใช้ ต้องใช้ สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้าน ของผู้ประกอบการ ของผู้มีอำนาจลงนาม หลักฐานที่ตั้งสถานประกอบการ เช่น ทะเบียนบ้าน เอกสารสิทธิ์ หรือสัญญาเช่าที่ติดอากรแสตมป์ ต้องใช้ ต้องใช้ แผนที่ตั้งสถานประกอบการโดยสังเขป พร้อมภาพถ่าย ต้องใช้ ต้องใช้ สำเนาใบทะเบียนพาณิชย์ – ต้องใช้ สำเนาหนังสือรับรองการจดทะเบียนห้างหุ้นส่วนหรือบริษัท พร้อมวัตถุประสงค์ – ต้องใช้ หนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่ และสำเนาเอกสารของเจ้าของสถานที่ (กรณีเช่าหรือใช้สถานที่ของผู้อื่น) ต้องใช้ ต้องใช้ หนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ และสำเนาบัตรของผู้มอบ-ผู้รับมอบ (กรณีมอบอำนาจ) ต้องใช้ ต้องใช้ เคล็ดลับจากหน้างานคือ ภาพถ่ายสถานประกอบการควรเห็นป้ายชื่อกิจการและเลขที่ตั้งชัดเจน โดยเฉพาะธุรกิจที่ใช้บ้านเป็นสำนักงาน เพราะเจ้าหน้าที่อาจมาตรวจสถานที่จริงก่อนอนุมัติ ถ้าไม่พบร่องรอยการประกอบกิจการ การพิจารณาอาจล่าช้าออกไป จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มออนไลน์ทำอย่างไร ผู้ประกอบการยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มผ่านเว็บไซต์กรมสรรพากร (www.rd.go.th) ได้โดยไม่มีค่าธรรมเนียม หรือจะยื่นแบบกระดาษที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาที่สถานประกอบการตั้งอยู่ก็ได้ ตามข้อมูลวิธีการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มของกรมสรรพากร ขั้นตอนโดยรวมของการจดทะเบียนออนไลน์มีดังนี้ ตามคู่มือการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม กระบวนการทั้งหมดใช้เวลาประมาณ 27 วัน สำหรับคนที่กำลังจดทะเบียนตั้งบริษัทใหม่ ยังเลือกยื่นคำขอจด VAT ไปพร้อมกันผ่านกรมพัฒนาธุรกิจการค้าได้ด้วย ช่วยลดการเดินเรื่องหลายหน่วยงาน หลังจดทะเบียน VAT แล้ว ผู้ประกอบการต้องทำอะไรบ้าง หลังได้ ภ.พ.20 ผู้ประกอบการมีหน้าที่หลัก 3 เรื่อง คือ ออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่ขาย จัดทำรายงานภาษีซื้อ-ภาษีขาย และยื่นแบบ ภ.พ.30 ทุกเดือน พร้อมเก็บเอกสารทั้งหมดไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี ต้องออกใบกำกับภาษีอย่างไร ใบกำกับภาษี (Tax Invoice) คือเอกสารที่ผู้ขายออกให้ผู้ซื้อเพื่อยืนยันว่าได้เรียกเก็บ VAT ไปเท่าไร ตามมาตรา 86 ต้องออกทุกครั้งที่ขายสินค้าหรือให้บริการ และต้องออก “ทันที” ที่ความรับผิดในการเสียภาษีเกิดขึ้น โดยทั่วไปการขายสินค้าจะเกิดเมื่อส่งมอบของ ส่วนการให้บริการจะเกิดเมื่อได้รับชำระเงิน ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องมีรายการตามมาตรา 86/4 ดังนี้ ธุรกิจค้าปลีกที่ขายให้ผู้บริโภคจำนวนมาก เช่น ร้านอาหาร ร้านสะดวกซื้อ ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ ส่วนธุรกิจที่อยากลดงานกระดาษ ก็เลือกออกเป็นใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ (e-Tax Invoice) ตามรูปแบบที่กรมสรรพากรกำหนดได้ ความผิดพลาดที่เจอบ่อยคือลืมใส่เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของลูกค้าที่เป็นนิติบุคคล ผลคือลูกค้านำใบกำกับไปขอเครดิตภาษีซื้อไม่ได้ และต้องขอให้เรายกเลิกแล้วออกใบใหม่ ดูตัวอย่างใบกำกับภาษีที่ถูกต้องได้ที่ ใบกำกับภาษีคืออะไร สรุปข้อมูลที่ต้องมีและวิธีออกให้ถูกต้อง ต้องจัดทำรายงานภาษีซื้อและรายงานภาษีขายอย่างไร ตามมาตรา 87 ผู้ประกอบการจดทะเบียนต้องจัดทำรายงานภาษีขาย รายงานภาษีซื้อ และรายงานสินค้าและวัตถุดิบ (สำหรับกิจการที่ขายสินค้า) แยกเป็นรายสถานประกอบการ และต้องลงรายการภายใน 3 วันทำการนับแต่วันที่ขายหรือได้รับสินค้าหรือบริการ รายงาน บันทึกอะไร ใครต้องทำ รายงานภาษีขาย ใบกำกับภาษีทุกใบที่เราออกให้ลูกค้า เรียงตามวันที่และเลขที่ ผู้ประกอบการจดทะเบียนทุกราย รายงานภาษีซื้อ ใบกำกับภาษีที่ได้รับจากผู้ขายและนำมาใช้ขอเครดิต ผู้ประกอบการจดทะเบียนทุกราย รายงานสินค้าและวัตถุดิบ ปริมาณสินค้าและวัตถุดิบรับเข้า-จ่ายออก-คงเหลือ กิจการที่ขายสินค้า รายงานเหล่านี้ต้องเก็บคู่กับใบกำกับภาษีและเอกสารประกอบไม่น้อยกว่า 5 ปี ตามมาตรา 87/3 ในทางปฏิบัติ รายงานคือข้อมูลชุดเดียวกับที่ใช้กรอกแบบ ภ.พ.30 ถ้ารายงานคลาดเคลื่อน แบบที่ยื่นก็ผิดตามไปด้วย ธุรกิจที่บันทึกใบกำกับภาษีเข้าระบบทุกวันแทบไม่มีปัญหาตอนสิ้นเดือน ต่างจากธุรกิจที่เก็บบิลใส่กล่องแล้วค่อยมาไล่ทำทีเดียว การใช้เครื่องมืออย่าง PEAK Tax โปรแกรมจัดการภาษีออนไลน์ที่ช่วยเตรียมข้อมูล สร้างแบบยื่นภาษีแบบต่าง ๆ และนำออกไฟล์ได้สะดวก จึงช่วยลดงานคีย์ซ้ำและลดโอกาสที่ตัวเลขในรายงานกับแบบยื่นจะไม่ตรงกัน ต้องยื่นแบบ ภ.พ.30 ทุกเดือนหรือไม่ ต้องยื่นทุกเดือน แม้เดือนนั้นจะไม่มียอดขายหรือไม่มีภาษีต้องชำระเลยก็ตาม (เรียกกันว่า “ยื่นแบบเปล่า”) ภ.พ.30 คือแบบแสดงรายการภาษีมูลค่าเพิ่มที่สรุปภาษีขายและภาษีซื้อของเดือนนั้น กำหนดยื่นแบบกระดาษคือภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ถ้ายื่นทางอินเทอร์เน็ตจะได้เวลาเพิ่มอีก 8 วัน เป็นภายในวันที่ 23 ของเดือนถัดไป ตามประกาศขยายเวลาที่มีผลถึงวันที่ 31 มกราคม 2570 ตัวอย่าง: ร้านรับทำป้ายโฆษณาแห่งหนึ่งปิดร้านช่วงสงกรานต์ทั้งเดือนเมษายน ไม่มีทั้งยอดขายและยอดซื้อ เจ้าของจึงไม่ได้ยื่น ภ.พ.30 เพราะคิดว่าไม่มีภาษีต้องจ่าย ผลคือถูกเรียกค่าปรับฐานไม่ยื่นแบบตามกำหนด ทั้งที่ถ้ายื่นแบบเปล่าผ่านระบบออนไลน์ใช้เวลาไม่กี่นาที เอกสารและแบบฟอร์มที่เกี่ยวข้องกับภาษีมูลค่าเพิ่มมีอะไรบ้าง แบบฟอร์มที่ผู้ประกอบการจะได้ใช้บ่อยมีทั้งแบบที่ใช้ตอนเข้าระบบ ระหว่างประกอบกิจการ และตอนออกจากระบบ ตารางนี้ช่วยให้เห็นภาพรวมในที่เดียว แบบฟอร์ม/เอกสาร ใช้ทำอะไร ใช้เมื่อไร ภ.พ.01 คำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ก่อนเริ่มกิจการ หรือภายใน 30 วันหลังรายรับเกินเกณฑ์ ภ.พ.01.1 คำขอแจ้งขอใช้สิทธิจดทะเบียน สำหรับกิจการที่ได้รับยกเว้นแต่ต้องการเลือกเสียภาษี ยื่นพร้อม ภ.พ.01 เมื่อต้องการเข้าระบบ VAT โดยสมัครใจ ภ.พ.20 ใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ได้รับเมื่ออนุมัติ ต้องแสดงไว้ที่สถานประกอบการ ภ.พ.30 แบบแสดงรายการภาษีมูลค่าเพิ่มรายเดือน ทุกเดือน ภ.พ.36 แบบนำส่งภาษีแทนผู้ประกอบการต่างประเทศ เมื่อจ่ายค่าบริการให้ผู้ประกอบการต่างประเทศ ภ.พ.09 แบบแจ้งเปลี่ยนแปลงการจดทะเบียน เช่น ย้ายที่ตั้ง เพิ่มสาขา หรือเลิกกิจการ เมื่อข้อมูลกิจการเปลี่ยนแปลง ใบกำกับภาษี หลักฐานการเรียกเก็บ VAT ทุกครั้งที่ขายสินค้าหรือให้บริการ ภ.พ. 30, ภ.พ. 36 และใบกำกับภาษี ต่างกันอย่างไร ทั้งสามอย่างเกี่ยวกับ VAT เหมือนกัน แต่คนละบทบาท ใบกำกับภาษีเป็นหลักฐานของแต่ละรายการซื้อขาย ภ.พ.30 เป็นแบบสรุปภาษีของทั้งเดือน ส่วน ภ.พ.36 เป็นแบบที่ใช้นำส่ง VAT “แทน” ผู้ให้บริการจากต่างประเทศ ภ.พ.30 ผู้ประกอบการจดทะเบียนใช้ยื่นทุกเดือน เพื่อแสดงภาษีขาย ภาษีซื้อ และภาษีที่ต้องชำระหรือขอคืน ภ.พ.36 ใช้เมื่อเราจ่ายค่าบริการให้ผู้ประกอบการในต่างประเทศ ซึ่งให้บริการในต่างประเทศแต่เราใช้ประโยชน์ในไทย เช่น ค่าที่ปรึกษาหรือค่าบริการซอฟต์แวร์จากบริษัทต่างประเทศ ผู้จ่ายเงินต้องนำส่ง VAT 7% แทนภายใน 7 วันนับแต่วันสิ้นเดือนที่จ่ายเงิน (ยื่นออนไลน์ได้ถึงวันที่ 15) หน้าที่นี้ใช้กับผู้จ่ายทุกราย ไม่ว่าจะจด VAT หรือไม่ก็ตาม ผู้ประกอบการที่จด VAT และแจ้งเลขประจำตัวผู้เสียภาษีให้แพลตฟอร์มต่างประเทศ เช่น ผู้ให้บริการโฆษณาออนไลน์ มักจะไม่ถูกเรียกเก็บ VAT บนใบแจ้งหนี้ กรณีนี้ต้องประเมินและนำส่งภาษีเองผ่าน ภ.พ.36 เช่นกัน ตัวอย่าง: บริษัทแห่งหนึ่งจ่ายค่าระบบบริหารลูกค้าให้ผู้ให้บริการในสิงคโปร์เดือนกันยายน 100,000 บาท ต้องยื่น ภ.พ.36 นำส่ง VAT 7,000 บาทภายในวันที่ 7 ตุลาคม (หรือวันที่ 15 ตุลาคมถ้ายื่นออนไลน์) จากนั้นนำใบเสร็จการนำส่งภาษีมาใช้เป็นภาษีซื้อในแบบ ภ.พ.30 ของเดือนที่นำส่งได้ ประเด็น ใบกำกับภาษี ภ.พ.30 ภ.พ.36 หน้าที่ หลักฐานการเก็บ VAT ต่อรายการ สรุปภาษีรายเดือน นำส่ง VAT แทนผู้ประกอบการต่างประเทศ ใครออกหรือยื่น ผู้ขายที่จด VAT ผู้ประกอบการจดทะเบียน ผู้จ่ายค่าบริการ (จดหรือไม่จด VAT ก็ได้) กำหนดเวลา ทันทีที่ความรับผิดเกิดขึ้น วันที่ 15 ของเดือนถัดไป (ออนไลน์วันที่ 23) 7 วันนับแต่สิ้นเดือนที่จ่าย (ออนไลน์วันที่ 15) ข้อดีและข้อควรระวังของการจดทะเบียน VAT มีอะไรบ้าง การจด VAT ช่วยให้ธุรกิจดูน่าเชื่อถือและขอคืนภาษีซื้อได้ แต่ก็มาพร้อมภาระเอกสาร การยื่นแบบทุกเดือน และผลกระทบต่อราคาขาย ธุรกิจแต่ละแบบจึงได้ประโยชน์ไม่เท่ากัน ข้อดี ข้อควรระวัง ลูกค้าองค์กรมั่นใจมากขึ้น เพราะนำใบกำกับภาษีไปขอเครดิตภาษีซื้อได้ ลูกค้ารายย่อยรู้สึกว่าราคาแพงขึ้น 7% ถ้าบวก VAT เพิ่มจากราคาเดิม นำภาษีซื้อมาหักภาษีขายได้ ลดต้นทุนแฝง ต้องยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน แม้ไม่มียอดขาย ธุรกิจส่งออกขอคืนภาษีซื้อเป็นเงินสดได้ ภาระงานเอกสารและค่าทำบัญชีเพิ่มขึ้น ระบบเอกสารเป็นมาตรฐาน ใช้ประกอบการขอสินเชื่อได้ดี ต้องนำส่ง VAT แม้ลูกค้าที่ซื้อเงินเชื่อยังไม่จ่ายเงิน แข่งขันในตลาด B2B ได้เต็มที่ ขอถอนทะเบียนได้ยาก ต้องมีรายรับต่ำกว่าเกณฑ์ติดต่อกันไม่น้อยกว่า 3 ปี ธุรกิจที่ขายให้ผู้บริโภคปลายทางเป็นหลักควรวางแผนราคาใหม่ก่อนถึงวันจดทะเบียน ส่วนธุรกิจที่ขายให้บริษัทมักได้ประโยชน์เกือบทันที อ่านผลกระทบในมุมธุรกิจเพิ่มเติมได้ที่ รายได้เกิน 1.8 ล้าน แต่ไม่ได้จด VAT ส่งผลอย่างไรกับธุรกิจ ไม่จด VAT ทั้งที่รายได้เกินเกณฑ์ มีโทษอะไรบ้าง ผู้ที่มีรายรับเกินเกณฑ์แต่ไม่จดทะเบียน ยังต้องรับผิดชอบภาษีมูลค่าเพิ่มตั้งแต่วันที่เกินเกณฑ์ และต้องเจอโทษทั้งทางแพ่งและทางอาญา ตามประมวลรัษฎากร ดังนี้ ประเภทโทษ รายละเอียด ฐานกฎหมาย ภาษีที่ต้องชำระ ภาษีจากยอดขายตั้งแต่วันที่เกินเกณฑ์ ซึ่งเก็บจากลูกค้าย้อนหลังไม่ได้แล้ว ต้องควักจ่ายเอง มาตรา 82 เบี้ยปรับ 2 เท่าของภาษีที่ต้องเสียในแต่ละเดือน หรือ 1,000 บาทต่อเดือน แล้วแต่อย่างใดจะมากกว่า มาตรา 89 (1) เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องชำระ (ไม่เกินจำนวนภาษี) มาตรา 89/1 โทษอาญา จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 90/2 ถ้ายังไม่ได้จดแต่แอบออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้าโดยเจตนาหลีกเลี่ยงภาษี โทษจะหนักขึ้นมาก เพราะถือเป็นการออกใบกำกับภาษีโดยไม่มีสิทธิ ตามมาตรา 90/4 มีโทษจำคุกตั้งแต่ 3 เดือนถึง 7 ปี และปรับตั้งแต่ 2,000 ถึง 200,000 บาท ตัวอย่าง (ตัวเลขประมาณการเพื่อให้เห็นภาพ): ร้านของคุณเจนยอดขายเกินเกณฑ์ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน แล้วขายต่ออีก 4 เดือนโดยไม่จด VAT เดือนละ 160,000 บาท ถ้าคิดภาษีเดือนละ 11,200 บาท (7% ของยอดขาย) ภาษีรวม 4 เดือนคือ 44,800 บาท เบี้ยปรับ 2 เท่าอีก 89,600 บาท ยังไม่รวมเงินเพิ่มรายเดือน รวมแล้วอาจต้องจ่ายเกิน 140,000 บาท ทั้งที่ไม่ได้เก็บ VAT จากลูกค้าเลยสักบาท จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มช้ากว่ากำหนดมีบทลงโทษอย่างไร การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มช้ากว่า 30 วันนับจากวันที่รายรับเกินเกณฑ์ ถือว่าประกอบกิจการโดยไม่ได้จดทะเบียนในช่วงที่ล่าช้า จึงต้องเสียภาษีของช่วงนั้น พร้อมเบี้ยปรับตามมาตรา 89 (1) (2 เท่าของภาษี หรือ 1,000 บาทต่อเดือน แล้วแต่อย่างใดจะมากกว่า) และเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน ข่าวดีคือ […]

ความรู้ภาษี

อ่านบทความเพิ่มเติม

ธุรกิจ

ความรู้และข้อมูลเกี่ยวกับการทำธุรกิจ

อ่านบทความเพิ่มเติม

302

11 Nov 2026

PEAK Account

18 min

Supply Chain คืออะไร ห่วงโซ่อุปทานมีกี่ขั้น ต่างจาก Logistics อย่างไร

อัปเดตเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569 เจ้าของโรงงานขนาดเล็กหลายคนเพิ่งเห็นภาพทั้งเส้นทางของสินค้าตอนผู้ขายวัตถุดิบส่งของช้า แล้วต้องหยุดเครื่องจักรรอทั้งที่ลูกค้ายังรอของอยู่ บทความนี้อธิบายว่า Supply Chain คืออะไร มีกี่ขั้น ต่างจากโลจิสติกส์ตรงไหน และส่งผลต่อต้นทุนกับเงินสดของธุรกิจอย่างไร Supply Chain คืออะไร เกี่ยวกับธุรกิจ SME อย่างไร Supply Chain (ห่วงโซ่อุปทาน) หมายถึง เครือข่ายของธุรกิจและขั้นตอนที่ส่งต่อวัตถุดิบ สินค้า ข้อมูล และเงินถึงกัน ตั้งแต่ผู้ขายวัตถุดิบรายแรก ผู้ผลิต ผู้กระจายสินค้า ไปจนถึงลูกค้าปลายทาง ห่วงโซ่อุปทาน คือ ชื่อภาษาไทยที่ใช้เรียก Supply Chain คนในวงการมักแบ่งห่วงโซ่เป็น 3 ช่วง คือ ต้นน้ำ (ผู้ขายวัตถุดิบ) กลางน้ำ (ผู้ผลิตหรือผู้แปรรูป) และปลายน้ำ (ผู้กระจายสินค้า ร้านค้า และลูกค้า) โดยมีผู้ให้บริการขนส่งและคลังสินค้าเชื่อมแต่ละช่วงไว้ ธุรกิจ SME ทุกแห่งอยู่ในห่วงโซ่ใดห่วงโซ่หนึ่ง แม้จะไม่ได้ผลิตเอง และห่วงโซ่นั้นมีผลกับธุรกิจ 3 ทาง ตัวอย่างที่ใช้ตลอดบทความนี้คือ บริษัท บางปูพลาสติกพาร์ท จำกัด (ชื่อสมมุติ) ซึ่งผลิตชิ้นส่วนพลาสติกฉีดขึ้นรูปส่งโรงงานประกอบเครื่องใช้ไฟฟ้า และซื้อเม็ดพลาสติกจากผู้ค้าในประเทศ 2 ราย ที่นำเข้ามาอีกทอดหนึ่ง ห่วงโซ่อุปทานมีกี่ขั้นตอน งานในห่วงโซ่แต่ละเส้นแบ่งได้ 5 ขั้นหลัก คือ วางแผน จัดหา ผลิต ส่งมอบ และรับคืน ทุกขั้นสร้างเอกสารและตัวเลขที่ฝ่ายบัญชีต้องใช้ต่อ ตารางนี้สรุปงานและเอกสารของแต่ละขั้น ขั้น งานที่ทำ เอกสารหรือตัวเลขที่เกิดขึ้น วางแผน (Plan) คาดยอดขาย กำหนดแผนผลิตและแผนซื้อ ประมาณการยอดขาย แผนผลิตรายเดือน จัดหา (Source) เลือกผู้ขาย สั่งซื้อ และรับของ ใบขอซื้อ ใบสั่งซื้อ ใบรับของ ใบกำกับภาษีซื้อ ผลิต (Make) แปลงวัตถุดิบเป็นสินค้าสำเร็จรูป ใบเบิกวัตถุดิบ ต้นทุนการผลิต ของเสีย ส่งมอบ (Deliver) เก็บสินค้า จัดส่ง และวางบิล ใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษีขาย รับคืน (Return) รับของคืน เปลี่ยน หรือซ่อม ใบลดหนี้ บันทึกของเสีย ขั้นจัดหาครอบคลุมงานจัดซื้อจัดจ้างทั้งหมดของธุรกิจ ตั้งแต่ตัดสินใจว่าจะซื้ออะไร เลือกผู้ขาย ต่อรองเงื่อนไข จนจ่ายเงิน ส่วนเอกสารที่เดินตามกันในขั้นนี้ อธิบายไว้ใน ใบขอซื้อ ใบสั่งซื้อ และใบรับของ (PR PO GR) บางปูพลาสติกพาร์ทได้แผนสั่งซื้อล่วงหน้า 3 เดือนจากลูกค้า เดือนละราว 120,000 ชิ้น บริษัทจึงแปลงเป็นปริมาณเม็ดพลาสติกที่ต้องใช้วันละ 1.2 ตัน และส่งแผนซื้อให้ผู้ค้าเม็ดทั้ง 2 รายทุกต้นเดือน (ข้อมูลสมมติ) Supply Chain กับ Logistics ต่างกันอย่างไร Logistics (โลจิสติกส์) เป็นส่วนหนึ่งของ Supply Chain โลจิสติกส์ดูแลการเคลื่อนย้ายและจัดเก็บสินค้าให้ถึงที่หมายถูกเวลาและถูกต้นทุน ส่วนห่วงโซ่อุปทานครอบคลุมทุกขั้นตั้งแต่วางแผน จัดหา ผลิต ส่งมอบ จนรับคืน ประเด็น Supply Chain Logistics ขอบเขต ทุกธุรกิจและทุกขั้นตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ การขนส่ง คลังสินค้า และการเคลื่อนย้ายสินค้า คำถามหลัก ซื้อจากใคร ผลิตเท่าไร เก็บสต๊อกเท่าไร ส่งอย่างไร เก็บที่ไหน ใช้เวลากี่วัน ตัวเลขที่ดู ต้นทุนรวม ระยะเวลาตั้งแต่สั่งถึงได้ของ เงินในสต๊อก ค่าขนส่งต่อเที่ยว อัตราส่งตรงเวลา งานโลจิสติกส์ของธุรกิจทั่วไปมีทั้งการขนส่งขาเข้า การจัดเก็บในคลัง และการขนส่งขาออกไปหาลูกค้า บางปูพลาสติกพาร์ทจัดการเฉพาะขาออก โดยส่งชิ้นส่วนให้โรงงานลูกค้าด้วยรถบรรทุกของบริษัทวันละ 1 เที่ยว เมื่อซื้อขายข้ามประเทศ ผู้ซื้อกับผู้ขายแบ่งค่าขนส่งและความเสี่ยงกันตาม เงื่อนไขส่งมอบ Incoterms ผู้ค้าเม็ดพลาสติกที่นำเข้าจึงคิดค่าขนส่งและอากรรวมไว้ในราคาขายให้บางปูพลาสติกพาร์ทแล้ว Supply Chain Management (SCM) คืออะไร Supply Chain Management (SCM) หมายถึง การจัดการห่วงโซ่อุปทาน คือการวางแผนและประสานงานทั้ง 5 ขั้นให้สินค้า ข้อมูล และเงินไหลต่อกันโดยไม่สะดุด เพื่อให้ธุรกิจส่งของได้ตรงเวลาด้วยต้นทุนรวมที่ต่ำที่สุดที่ทำได้ SCM จัดการ 3 อย่างที่ไหลในห่วงโซ่ บางปูพลาสติกพาร์ทใช้ข้อมูลไหลย้อนกลับเป็นหลัก เมื่อลูกค้าแจ้งว่าจะลดคำสั่งซื้อเดือนหน้าลงร้อยละ 20 บริษัทลดแผนซื้อเม็ดพลาสติกเดือนเดียวกันทันที แทนการรอเห็นของล้นโกดังแล้วค่อยปรับ ห่วงโซ่อุปทานกระทบต้นทุนและเงินสดของธุรกิจอย่างไร ผู้ขายแต่ละทอดในห่วงโซ่กำหนดว่าธุรกิจต้องเก็บสต๊อกเท่าไร และเงินจมอยู่ในสต๊อกนานแค่ไหน ตัวเลขที่ใช้ดูคือ Lead Time (ระยะเวลาตั้งแต่สั่งซื้อจนได้ของ) ของผู้ขาย ยิ่ง Lead Time ยาว ธุรกิจยิ่งต้องสั่งล่วงหน้ามาก ธุรกิจคำนวณจุดสั่งซื้อ (ระดับสต๊อกที่ต้องสั่งของรอบใหม่) ได้จากสูตรพื้นฐาน จุดสั่งซื้อ = ปริมาณที่ใช้ต่อวัน × (Lead Time + จำนวนวันสำรอง) บางปูพลาสติกพาร์ทใช้เม็ดพลาสติกวันละ 1.2 ตัน ราคาตันละ 52,000 บาท และเก็บสำรองไว้ 5 วัน ตารางนี้เทียบผู้ขาย 2 รายที่ส่งของเร็วไม่เท่ากัน (ข้อมูลสมมติ) รายการ ผู้ขาย A (Lead Time 14 วัน) ผู้ขาย B (Lead Time 7 วัน) จุดสั่งซื้อ 1.2 × (14 + 5) = 22.8 ตัน 1.2 × (7 + 5) = 14.4 ตัน มูลค่าสต๊อก ณ จุดสั่งซื้อ 22.8 × 52,000 = 1,185,600 บาท 14.4 × 52,000 = 748,800 บาท ตารางนี้บอกว่าผู้ขายที่ส่งเร็วกว่า 7 วันทำให้เงินที่ต้องจมอยู่ในสต๊อก ณ จุดสั่งซื้อลดลง 436,800 บาท เงินก้อนนี้ทำให้ วงจรเงินสด ของบริษัทสั้นลง และนำไปจ่ายค่าแรงหรือหนี้ผู้ขายได้แทน ความเสี่ยงที่ทำให้วัตถุดิบหรือสินค้าขาดช่วงมีอะไรบ้าง Supply Chain Disruption หมายถึง เหตุการณ์ที่ทำให้ห่วงโซ่การผลิตและส่งมอบหยุดชะงัก ความเสี่ยงที่ SME เจอบ่อยมี 4 แบบ ธุรกิจที่ซื้อของจากต่างประเทศเองควรคิดต้นทุนจากราคาที่ของถึงโกดัง รวมค่าขนส่ง อากร และค่าธรรมเนียม ตามวิธีใน นำเข้าสินค้าจากจีน เพราะความเสี่ยงค่าเงินและค่าขนส่งตกอยู่กับผู้นำเข้าเอง บางปูพลาสติกพาร์ทตัดสินใจซื้อจากผู้ขาย B ร้อยละ 40 ของปริมาณที่ใช้ แม้ราคาแพงกว่าตันละ 800 บาท ปริมาณที่ใช้เดือนละราว 31.2 ตัน (26 วันทำงาน) ทำให้ต้นทุนเพิ่มเดือนละ 31.2 × 40% × 800 = 9,984 บาท แลกกับการไม่ต้องหยุดสายการผลิตถ้าผู้ขาย A ส่งของไม่ได้ SME เริ่มจัดการ Supply Chain อย่างไร ธุรกิจ SME เริ่มจัดการห่วงโซ่อุปทานได้ใน 4 ขั้น โดยไม่ต้องลงทุนระบบใหญ่ตั้งแต่วันแรก เมื่อธุรกิจโตขึ้นจนมีหลายคลังหรือหลายสายการผลิต ระบบที่เชื่อมทุกแผนกเข้าด้วยกันจะช่วยได้มากขึ้น รายละเอียดอยู่ใน ระบบ ERP กับระบบบัญชี บางปูพลาสติกพาร์ทเริ่มจากขั้นที่ 2 ก่อน หลังจดวันรับของครบ 3 เดือน บริษัทพบว่าผู้ขาย A ส่งช้ากว่าที่ตกลงเฉลี่ย 2 วัน จึงเพิ่มวันสำรองจาก 5 เป็น 7 วัน ระหว่างเจรจาเงื่อนไขส่งของใหม่ ข้อควรรู้เกี่ยวกับการจัดการห่วงโซ่ สรุป – ห่วงโซ่อุปทานที่ดีทำให้เงินไม่จมอยู่ในสต๊อก เจ้าของกิจการเริ่มได้วันนี้ด้วยการเปิดใบสั่งซื้อวัตถุดิบหลัก 10 ใบล่าสุด จดวันที่สั่งกับวันที่ได้ของ แล้วคำนวณจุดสั่งซื้อด้วยสูตรในบทความนี้ ถ้าตัวเลขต่างจากที่สั่งอยู่จริงมาก แปลว่าเงินกำลังจมอยู่ในโกดังเกินจำเป็น บันทึกซื้อและตัดสต๊อกวัตถุดิบด้วย PEAK ตัวเลขจุดสั่งซื้อจะเชื่อได้เมื่อสต๊อกในระบบตรงกับของจริง PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยบันทึกซื้อขายพร้อมตัดสต๊อกสินค้า และออกรายงานสินค้าคงเหลือไว้ตรวจยอดกับของในคลังได้ ถ้าอยากเริ่มให้ข้อมูลซื้อ ขาย และสต๊อกอยู่ที่เดียวกัน ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน อ่านเรื่องสต๊อกและต้นทุนเพิ่มเติม แหล่งอ้างอิง: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับห่วงโซ่อุปทาน งาน Supply Chain ทำอะไรบ้าง คนทำงานด้านการจัดการห่วงโซ่ดูแลการวางแผนความต้องการ การจัดซื้อ การวางแผนผลิต การบริหารสต๊อก และการขนส่ง ตำแหน่งที่พบบ่อยเช่น เจ้าหน้าที่วางแผนวัตถุดิบ เจ้าหน้าที่จัดซื้อ ผู้ประสานงานขนส่ง และผู้จัดการห่วงโซ่อุปทานที่ดูภาพรวมทั้งหมด Value Chain คืออะไร ต่างจากห่วงโซ่อุปทานอย่างไร Supply Chain ดูการไหลของสินค้า ข้อมูล และเงินระหว่างหลายธุรกิจ ส่วน Value Chain (ห่วงโซ่คุณค่า) ดูว่ากิจกรรมแต่ละอย่างภายในธุรกิจเดียวเพิ่มคุณค่าให้ลูกค้าเท่าไร ธุรกิจหนึ่งจึงมี Value Chain ของตัวเอง และเป็นข้อต่อหนึ่งใน Supply Chain ธุรกิจ Supply Chain คืออะไร ธุรกิจ Supply Chain หมายถึง ธุรกิจที่ให้บริการกับห่วงโซ่อุปทานของบริษัทอื่น เช่น บริษัทขนส่ง ผู้ให้บริการคลังสินค้า ตัวแทนออกของ และผู้กระจายสินค้า ธุรกิจเหล่านี้ทำให้สินค้าเดินจากผู้ผลิตถึงลูกค้าได้โดยผู้ผลิตไม่ต้องทำทุกขั้นเอง Green Supply Chain คืออะไร Green Supply Chain หมายถึง เครือข่ายการผลิตและส่งมอบที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในทุกขั้น เช่น เลือกวัตถุดิบรีไซเคิลได้ ลดบรรจุภัณฑ์ และวางเส้นทางขนส่งให้ใช้น้ำมันน้อยลง ลูกค้ารายใหญ่บางรายเริ่มถามข้อมูลเหล่านี้จากผู้ขายก่อนทำสัญญา ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

ความรู้ธุรกิจ ความรู้บัญชี

303

11 Nov 2026

PEAK Account

19 min

Lean คืออะไร หลักการ 5 ข้อ ลดความสูญเปล่า และวิธีปรับใช้ใน SME

อัปเดตเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569 เจ้าของโรงงานหลายคนเห็นคนงานยุ่งทั้งวัน แต่ลูกค้ายังบ่นว่ารอของนานเกือบ 3 สัปดาห์ ทั้งที่งานผลิตจริงใช้เวลาไม่กี่วัน บทความนี้อธิบายว่า Lean คืออะไร ใช้หลักการอะไร มองหาความสูญเปล่าตรงไหน และวัดผลเป็นเวลาและเงินได้อย่างไร Lean คืออะไร แนวคิดนี้มาจากไหน Lean (ลีน) หมายถึง แนวคิดการบริหารที่ตัดกิจกรรมที่ไม่สร้างคุณค่าในสายตาลูกค้าออกจากกระบวนการทำงาน เพื่อให้งานไหลจากต้นจนจบได้เร็วขึ้นด้วยทรัพยากรที่น้อยลง ลีน คือ คำอ่านภาษาไทยของ Lean ซึ่งแปลตรงตัวว่า ผอมหรือไม่มีไขมันส่วนเกิน แนวคิดนี้มาจากระบบการผลิตของโตโยต้า (Toyota Production System) ที่ไทอิจิ โอโนะ (Taiichi Ohno) พัฒนาขึ้น ต่อมา James Womack และ Daniel Jones สรุปเป็นหลักการ 5 ข้อในปี 2539 (ค.ศ. 1996) ธุรกิจที่ใช้แนวคิดนี้ได้ประโยชน์ 3 อย่าง ตัวอย่างที่ใช้ตลอดบทความนี้คือ บริษัท บ้านบึงเมทัลเวิร์ค จำกัด (ชื่อสมมุติ) ซึ่งผลิตชั้นวางเหล็กสั่งทำส่งให้คลังสินค้าและร้านค้าส่ง และใช้เวลาตั้งแต่รับคำสั่งซื้อจนส่งของเฉลี่ย 18 วัน Lean Manufacturing กับ Lean Management ต่างกันอย่างไร คำว่า Lean ที่เห็นบ่อยมี 3 แบบ ซึ่งใช้หลักเดียวกันแต่ต่างกันที่ขอบเขต คำ ขอบเขต ตัวอย่างงาน Lean Manufacturing สายการผลิตในโรงงาน ลดเวลารอระหว่างเครื่องจักร ลดสต๊อกงานค้าง Lean Management การบริหารทั้งองค์กร ลดขั้นอนุมัติ จัดงานเอกสารและบริการให้ไหลต่อกัน Lean Thinking วิธีคิดที่ใช้กับงานใดก็ได้ ถามทุกขั้นว่าลูกค้ายอมจ่ายเงินเพื่อขั้นนี้ไหม คำว่า Lean Process ที่คนค้นหาบ่อยหมายถึงกระบวนการที่ผ่านการตัดขั้นตอนสูญเปล่าแล้ว ไม่ใช่เครื่องมือแยกต่างหาก หัวใจสำคัญ 5 ประการของลีนมีอะไรบ้าง หัวใจสำคัญ 5 ประการของลีน ได้แก่ ระบุคุณค่า วาดสายธารคุณค่า ทำให้งานไหล ใช้ระบบดึง และปรับปรุงไม่หยุด ตาม คำอธิบายของ Lean Enterprise Institute ซึ่งอธิบายว่าเป็นลำดับความคิดที่ Womack และ Jones เสนอให้ผู้บริหารใช้นำการเปลี่ยนแปลง หลักการ ความหมาย บ้านบึงเมทัลเวิร์คทำอะไร ระบุคุณค่า (Value) กำหนดสิ่งที่ลูกค้ายอมจ่ายเงิน ลูกค้าจ่ายเพื่อชั้นวางที่รับน้ำหนักได้และส่งตรงวัน วาดสายธารคุณค่า (Value Stream) ไล่ทุกขั้นตั้งแต่รับคำสั่งซื้อจนส่งของ จดเวลาทำงานจริงกับเวลารอของทุกขั้น ทำให้งานไหล (Flow) ลดการรอและการกองงานระหว่างขั้น ย้ายจุดตรวจคุณภาพไปไว้ที่สถานีประกอบ ใช้ระบบดึง (Pull) ผลิตเมื่อขั้นถัดไปหรือลูกค้าต้องการ พ่นสีตามคิวงานจริงวันละ 2 รอบ ปรับปรุงไม่หยุด (Perfection) ทำซ้ำ 4 ข้อแรกเป็นรอบ ทบทวนแผนผังทุกเดือน หลักการทั้ง 5 ข้อทำงานต่อกันเป็นวงจร ธุรกิจจึงควรเริ่มจากข้อแรกเสมอ เพราะถ้ายังไม่รู้ว่าลูกค้าจ่ายเงินเพื่ออะไร ก็แยกงานที่มีคุณค่าออกจากงานสูญเปล่าไม่ได้ ความสูญเปล่า 8 ประการ (8 Wastes) มีอะไรบ้าง Muda (มูดะ) เป็นคำญี่ปุ่นแปลว่า ความสูญเปล่า หมายถึงกิจกรรมที่ใช้ทรัพยากรแต่ไม่สร้างคุณค่าให้ลูกค้า ไทอิจิ โอโนะแบ่งไว้ 7 ประเภท (7 Wastes) และองค์กรรุ่นหลังนิยมเพิ่มข้อที่ 8 คือศักยภาพของคนที่ไม่ได้ใช้ รวมจำด้วยตัวย่อ DOWNTIME ตัวย่อ ความสูญเปล่า ในโรงงาน ในสำนักงาน D ของเสียและงานแก้ (Defects) ชั้นวางเชื่อมเอียงต้องรื้อทำใหม่ ใบแจ้งหนี้ผิดต้องยกเลิกแล้วออกใหม่ O ผลิตเกิน (Overproduction) ตัดเหล็กไว้ล่วงหน้าเกินคำสั่งซื้อ พิมพ์รายงานที่ไม่มีใครอ่าน W รอคอย (Waiting) งานกองรอคิวพ่นสี เอกสารรอผู้บริหารเซ็นอนุมัติ N ศักยภาพคนที่ไม่ได้ใช้ (Non-utilized Talent) ช่างที่เห็นปัญหาไม่มีช่องทางเสนอแก้ พนักงานบัญชีคีย์ข้อมูลแทนการวิเคราะห์ T ขนย้ายเกินจำเป็น (Transportation) ยกงานไปเก็บคลังแล้วยกกลับมาประกอบ ส่งเอกสารกระดาษไปกลับระหว่างแผนก I สต๊อกเกินจำเป็น (Inventory) วัตถุดิบและงานค้างกองเต็มพื้นที่ ใบสั่งซื้อค้างที่ยังไม่ปิด M เคลื่อนไหวเกินจำเป็น (Motion) ช่างเดินหาเครื่องมือ พนักงานเปิดหลายแฟ้มหาเอกสารใบเดียว E ขั้นตอนเกินจำเป็น (Extra Processing) ขัดผิวส่วนที่ลูกค้าไม่เห็น กรอกข้อมูลลูกค้าเดิมซ้ำ 3 ระบบ ตารางนี้บอกว่าความสูญเปล่าไม่ได้อยู่แค่ในสายการผลิต งานเอกสารของสำนักงานก็มีครบทั้ง 8 แบบ และสิ่งที่หาง่ายที่สุดคือการรอ เพราะเห็นได้จากงานที่กองอยู่ วัดผล Lean ด้วยตัวเลขอะไร ธุรกิจวัดผล Lean ได้ด้วยการเทียบเวลาที่สร้างคุณค่ากับระยะเวลารวมตั้งแต่รับคำสั่งซื้อจนส่งของ (Lead Time) อัตรานี้เรียกว่าประสิทธิภาพของกระบวนการ ยิ่งสูงแปลว่าเวลารอในระบบยิ่งน้อย ประสิทธิภาพของกระบวนการ = เวลาที่สร้างคุณค่า ÷ Lead Time รวม บ้านบึงเมทัลเวิร์คจดเวลาทุกขั้นแล้วพบว่างานตัด พับ เชื่อม พ่นสี และประกอบใช้เวลาจริงรวม 2 วัน ส่วนอีก 16 วันเป็นเวลารอ (ข้อมูลสมมติ) ช่วง ก่อนปรับ (วัน) หลังปรับ (วัน) สิ่งที่เปลี่ยน รอวัตถุดิบ 5 2 เก็บเหล็กแผ่นขนาดมาตรฐานขั้นต่ำไว้ ทำงานที่สร้างคุณค่า 2 2 ไม่เปลี่ยน รอคิวพ่นสี 6 3 พ่นสีวันละ 2 รอบแทนสัปดาห์ละครั้ง รอตรวจและแพ็ก 3 1 ตรวจที่สถานีประกอบ รอรถส่งของ 2 2 ไม่เปลี่ยน รวม 18 10 ประสิทธิภาพของกระบวนการเพิ่มจาก 2 ÷ 18 = 11.1% เป็น 2 ÷ 10 = 20% โดยทีมงานไม่ได้ทำงานเร็วขึ้นเลย สิ่งที่หายไปคือเวลารอ ค่านี้ใช้คู่กับ ตัวชี้วัด Lead Time ที่ลูกค้าเห็นโดยตรง ผลทางการเงินดูได้จากงานระหว่างทำ (Work in Process คืองานที่เริ่มผลิตแล้วแต่ยังไม่เสร็จ) ซึ่งแสดงอยู่ใน งบต้นทุนการผลิต ของกิจการผลิต ถ้าต้นทุนที่ใส่ลงไปในงานเฉลี่ยวันละ 40,000 บาท และงานอยู่ในโรงงาน 11 วันก่อนปรับ เงินที่จมในงานค้างจะอยู่ราว 440,000 บาท หลังปรับ งานอยู่ในโรงงานเหลือ 6 วัน เงินที่จมเหลือราว 6 × 40,000 = 240,000 บาท บ้านบึงเมทัลเวิร์คจึงมีเงินหมุนเพิ่มประมาณ 200,000 บาท โดยไม่ต้องกู้เพิ่ม เครื่องมือ Lean ที่ SME เริ่มใช้ได้มีอะไรบ้าง เครื่องมือ Lean ที่ธุรกิจขนาดเล็กเริ่มได้ทันทีมี 5 ตัว ส่วนใหญ่ใช้แค่กระดาษ บอร์ด และเวลาของทีม ไม่ต้องลงทุนระบบใหม่ เครื่องมือ ใช้ทำอะไร เริ่มอย่างไร แผนผังสายธารคุณค่า (Value Stream Mapping) เห็นว่าเวลารออยู่ที่ขั้นไหน ตามงาน 1 ชิ้นตั้งแต่รับคำสั่งซื้อจนส่ง แล้วจดเวลา 5ส (5S) จัดพื้นที่ให้หาของเจอเร็ว สะสาง สะดวก สะอาด สุขลักษณะ สร้างนิสัย ทีละมุม คัมบัง (Kanban) ให้ทุกคนเห็นสถานะงาน บอร์ด 3 ช่อง รอทำ กำลังทำ เสร็จแล้ว ไคเซ็น (Kaizen) ปรับปรุงทีละเล็กอย่างต่อเนื่อง ให้ทีมเสนอการแก้ 1 เรื่องต่อสัปดาห์ วงจร PDCA ทดลองแก้อย่างเป็นระบบ วางแผน ลองทำ ตรวจผล แล้วปรับ ภายใน 2 ถึง 4 สัปดาห์ 5ส ช่วยงานคลังสินค้าโดยตรง เพราะของที่วางเป็นที่ทำให้ การนับสต๊อก ตรงกับบัญชีง่ายขึ้น บ้านบึงเมทัลเวิร์คเลือกเริ่มจากแผนผังสายธารคุณค่าและบอร์ดคัมบังหน้าห้องพ่นสี หัวหน้าช่างจึงเห็นทุกเช้าว่ามีงานรอพ่นกี่ชิ้น และจัดรอบพ่นตามคิวจริง เริ่มใช้ลีนในธุรกิจ SME อย่างไร ธุรกิจ SME เริ่มใช้แนวคิดลีนได้ใน 4 ขั้น โดยเลือกปัญหาจุดเดียวก่อน ไม่ต้องเปลี่ยนทั้งบริษัทพร้อมกัน ตัวเลขที่ใช้ติดตามควรมีไม่เกิน 2 ถึง 3 ตัว และผูกกับสิ่งที่ลูกค้าได้รับ การตั้ง KPI ให้ทีมไม่เล่นเกมตัวเลข ช่วยให้ทีมไม่เร่งตัวเลขหนึ่งจนตัวเลขอื่นแย่ลง บ้านบึงเมทัลเวิร์คเลือกตัวเลขเดียวคือจำนวนวันตั้งแต่รับคำสั่งซื้อจนส่งของ หลังทดลอง 1 เดือน ตัวเลขลดจาก 18 เป็น 10 วัน บริษัทจึงขยายวิธีเดียวกันไปที่งานเอกสารขายและวางบิล Lean ใช้กับงานบัญชีและงานเอกสารได้ไหม ใช้ได้ งานบัญชีและงานเอกสารมีความสูญเปล่าแบบเดียวกับโรงงาน ที่พบบ่อยคือการกรอกข้อมูลชุดเดิมซ้ำหลายที่ เอกสารรออนุมัติ และใบแจ้งหนี้ที่ออกช้ากว่าวันส่งของ ก่อนปรับ ฝ่ายขายของบ้านบึงเมทัลเวิร์คส่งใบส่งของกระดาษกลับมาให้ฝ่ายบัญชีหลังส่งของ 2 วัน ฝ่ายบัญชีจึงออกใบแจ้งหนี้ช้า 2 วัน และวันครบกำหนดรับเงินก็เลื่อนตามไปด้วย หลังปรับ บริษัทออกใบแจ้งหนี้วันเดียวกับวันส่งของจากข้อมูลคำสั่งซื้อชุดเดิม ยอดขายเดือนละ 2,400,000 บาท เท่ากับวันละ 80,000 บาท เงินที่เข้าเร็วขึ้น 2 วันจึงเท่ากับเงินหมุนเพิ่มราว 160,000 บาท (ข้อมูลสมมติ) การวาง ระบบบัญชีตั้งแต่เริ่มต้น ให้เอกสารขายและบัญชีใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน ช่วยตัดขั้นตอนกรอกซ้ำได้ตั้งแต่ต้น ข้อควรรู้เกี่ยวกับ Lean สรุป – ลดเวลารอระหว่างขั้น ก่อนเร่งให้คนทำงานเร็วขึ้น เจ้าของกิจการเริ่มได้วันนี้ด้วยการเลือกคำสั่งซื้อ 1 รายการที่ส่งเสร็จล่าสุด ไล่ดูว่ารับคำสั่งซื้อวันไหน ผลิตจริงกี่วัน และรอกี่วันในแต่ละขั้น ช่วงรอที่ยาวที่สุดคือจุดเริ่มต้นของลีนในธุรกิจนั้น ลดงานคีย์ซ้ำระหว่างฝ่ายขายกับบัญชีด้วย PEAK ความสูญเปล่าในงานเอกสารลดลงได้มากเมื่อฝ่ายขายและฝ่ายบัญชีไม่ต้องกรอกข้อมูลชุดเดิมซ้ำ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ และใบกำกับภาษีจากข้อมูลชุดเดียวกัน ถ้าอยากเริ่มตัดขั้นตอนกรอกซ้ำในงานขายและบัญชี ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน อ่านเรื่องต้นทุนและการบริหารงานเพิ่มเติม แหล่งอ้างอิง: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับลีน Lean กับ Kaizen ต่างกันอย่างไร Lean เป็นแนวคิดการบริหารทั้งระบบที่มีหลักการ เครื่องมือ และวิธีวัดผล ส่วน Kaizen (ไคเซ็น) เป็นวิธีปรับปรุงทีละเล็กอย่างต่อเนื่องที่อยู่ในหลักการข้อที่ 5 ของลีน องค์กรที่ใช้ลีนจึงมักใช้ไคเซ็นเป็นกิจกรรมประจำ Lean Six Sigma คืออะไร Lean Six Sigma หมายถึง การใช้ลีนคู่กับ Six Sigma (วิธีลดความผันแปรและข้อผิดพลาดด้วยสถิติ) ลีนช่วยตัดเวลารอและขั้นตอนเกิน ส่วน Six Sigma ช่วยลดของเสียที่เกิดจากกระบวนการไม่สม่ำเสมอ องค์กรขนาดใหญ่มักใช้ทั้งสองอย่างร่วมกัน ลีนในโลจิสติกส์คืออะไร ลีนในโลจิสติกส์หมายถึง การใช้หลักลีนกับงานขนส่งและคลังสินค้า เช่น ลดการขนย้ายซ้ำ ลดสต๊อกที่ไม่เคลื่อนไหว และจัดเส้นทางรถให้วิ่งเที่ยวเปล่าน้อยลง หลักคิดยังเหมือนเดิม คือตัดทุกขั้นที่ลูกค้าไม่ได้ประโยชน์ Lean Startup เกี่ยวกับ Lean ไหม เกี่ยวในแง่แนวคิด Lean Startup ยืมหลักลดความสูญเปล่ามาใช้กับการสร้างธุรกิจใหม่ โดยทดลองสินค้าแบบเล็กกับลูกค้าจริงก่อนลงทุนเต็มที่ แต่เป็นคนละเรื่องกับการปรับกระบวนการผลิตหรืองานประจำของธุรกิจที่ดำเนินอยู่แล้ว ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

ความรู้ธุรกิจ ความรู้บัญชี

อ่านบทความเพิ่มเติม

การใช้โปรแกรม

ความรู้และข้อมูลเกี่ยวกับการใช้งาน PEAK

อ่านบทความเพิ่มเติม

2428

11 Nov 2026

PEAK Account

7 min

อัปเดตฟังก์ชัน PEAK 11/11/2026

ฟังก์ชันใหม่แนะนำการใช้งาน

730

11 Nov 2026

PEAK Account

3 min

PEAK Function Update 11/11/2026

ฟังก์ชันใหม่แนะนำการใช้งาน

อ่านบทความเพิ่มเติม

ข่าวสาร

อัปเดตข่าวประชาสัมพันธ์ โปรโมชั่น และเรื่องต่างๆ ที่น่าสนใจ

อ่านบทความเพิ่มเติม

302

6 Nov 2026

PEAK Account

13 min

สรุปเนื้อหา PEAK Connect : คุยเรื่อง AI ฉบับคนทำจริง รอดจริง และโตจริง!

Stage – PEAK Connect : The AI-Powered AccountantsHost – คุณฝ้าย – อุษา สุธีลักษณาพร Head of Customer Experience, PEAKSpeaker – คุณแบต – กิตติเดช รักษ์ถาวรกุล เจ้าของเพจ TaxmoneyBat Key Takeaways: จากความฝัน Paperless เมื่อ 10 ปีก่อน สู่ความจริงด้วยระบบ PEAK เป็นที่รู้กันดี ว่าการทำบัญชีย่อมมาคู่กับเอกสารกองใหญ่ ที่กว่าจะจัดเรียงได้ ก็หมดเวลาไปครึ่งค่อนวัน ปัญหานี้ กลายเป็นคำถามในใจคุณแบต – กิตติเดช รักษ์ถาวรกุล เจ้าของเพจ TaxmoneyBat ให้ความรู้ด้านการเงินที่มีผู้ติดตามกว่า 14,000 คน ตั้งแต่ 10 ปีก่อน คุณแบตมีวิสัยทัศน์อยากจะปรับเปลี่ยนรูปแบบการทำงาน ให้สำนักงานบัญชีทำงานแบบไร้กระดาษ (Paperless) แต่การจะพัฒนาระบบที่ทะเยอทะยานเช่นนี้ คุณแบตต้องจ้างนักพัฒนาระบบ ที่ค่าใช้จ่ายสูงถึงหลักแสนบาทต่อเดือน โปรเจกต์นี้จึงถูกพับโดยปริยาย จนเข้าสู่ยุคสมัย AI คุณแบตคือหนึ่งในคนที่เริ่มใช้ AI มาตั้งแต่เนิ่น ๆ และยังคงไม่ลืมฝันของการสร้างระบบ Paperless จนได้มาพบกับ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ที่พร้อมเชื่อมต่อกับระบบ MCP ซึ่งตอบโจทย์ความต้องการเมื่อ 10 ปีที่แล้วโดยตรง หลังจากนั้น คุณแบตยังคงใช้งาน AI อย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ระบบเข้าใจตัวเองได้ดีขึ้น ออกแบบระบบที่ต้องการได้ในทันที โดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนด้วยตนเองเหมือนเมื่อ 10 ปีก่อน Mindset ที่ถูกต้อง สำคัญกว่าการเลือกเครื่องมือ ทุกครั้งที่คุณแบตขึ้นบรรยาย มักมีเจ้าของธุรกิจหรือนักบัญชีต้องการสอบถามเรื่องการปรับใช้ AI อยู่เสมอ โดยคุณแบตได้กล่าวโดยรวมไว้ว่า “หลายคนมักเดินเข้ามาถามผมว่า ใช้ AI ตัวไหนดีกว่ากัน ChatGPT, Claude หรือ Gemini ดี?ผมอยากให้ตั้งคำถามใหม่ว่า ปัญหาที่ต้องการแก้ที่สุดคืออะไร เพราะ AI ไม่ใช่พระเจ้า แต่เป็นผู้ช่วย” คำตอบนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการตีโจทย์ โดยหากเรายังไม่เข้าใจว่าจะใช้ AI เพื่อการแก้ปัญหาอะไร มุ่งแต่การปรับใช้เพียงอย่างเดียว สุดท้าย การใช้ AI รูปแบบนี้ นอกจากจะไม่สร้างคุณประโยชน์แล้ว ยังเป็นการเสียทรัพยากรไปอย่างใช่เหตุด้วย ถอดรหัส Framework 4 ระดับ: งานไหนใช้คน งานไหนใช้ AI แม้ AI จะเก่งขึ้น หรือถูกพัฒนาไปมากแค่ไหน สุดท้ายแล้ว เรายังควรใช้วิจารณญาณของมนุษย์ในการตัดสินใจ แต่การจะเลือกว่างานไหนควรเป็นมนุษย์ทำ 100% หรืองานไหนให้ AI ทำแทนได้ สามารถแบ่งกลุ่มตามความถี่ (Frequency) ว่างานนั้น ต้องทำซ้ำบ่อยแค่ไหน และแบ่งตามความต้องการใช้ดุลยพินิจ (Human Judgement) ซึ่งจะแบ่งออกได้เป็น 4 กลุ่มอย่างชัดเจน โดยไล่สัดส่วนจากการใช้ AI มากไปหาน้อย คุณแบตแนะนำให้มอง AI เหมือนพนักงาน Junior ที่ต้องคอยสอนงานในช่วงแรก อาจเริ่มจากการนำ AI ไปใช้กับงานที่มีขั้นตอนซ้ำ ๆ และมีแบบแผนตายตัว เช่น การนำเอกสารเข้าระบบ โดยใน PEAK มีฟีเจอร์ SMART Key ที่จะช่วยดึงข้อมูลเข้าสู่ระบบได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ เสริมด้วยฟังก์ชัน SMART Suggestions ที่แนะนำการจัดหมวด หรือผังบัญชีได้ในทันที ช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถเริ่มต้นบันทึกบัญชีเบื้องต้นได้ด้วยตนเองอย่างถูกต้อง Use Cases ใน PEAK MCP ที่คุณแบตใช้งานจริง เมื่อเข้าสู่ช่วงการสาธิตการใช้งานจริง คุณแบตได้แบ่งปัน Use Case ที่ช่วยแก้ Pain Point ใหญ่ของสำนักงานบัญชี นั่นคือการกระทบยอดธนาคาร (Bank Reconciliation) ซึ่งในอดีต ต้องให้พนักงานพิมพ์เอกสารออกมา แล้วเทียบบรรทัดต่อบรรทัดระหว่างรายการ Bank Statement กับ General Ledger ซึ่งกินทั้งแรงและเวลาอย่างมาก ต่อมา คุณแบตได้นำ PEAK MCP เข้ามาเชื่อมต่อระบบ ช่วยให้ PEAK สามารถดึงข้อมูลเข้าได้อย่างรวดเร็ว และทำการกระทบยอดได้ในทันที จากเดิมที่การกระทบยอดธนาคารอาจจะต้องใช้เวลาถึง 2 วัน การใช้ระบบ MCP เข้ามาทำงานส่วนนี้ ช่วยลดเวลาลงเหลือเพียงไม่กี่ชั่วโมง นอกจากนี้ คุณแบตยังได้ใช้ระบบเพื่อทำงานอื่น ๆ ด้วย อาทิ เมื่อคำนวณเปรียบเทียบเวลาที่มนุษย์และ AI ต้องใช้เพื่อการทำเอกสาร 1 ใบ พบว่าจากเดิมที่ต้องใช้เวลา 7 นาที ในการออกเอกสาร (เปิดหน้าเอกสาร คีย์ข้อมูล ตรวจความถูกต้อง) ลดลงเหลือเพียง 1 นาที (ส่งไฟล์ให้ AI ตรวจความถูกต้อง และกดอนุมัติ) หากมีเอกสารต้องออก 500 ใบต่อเดือน จากเดิมต้องใช้เวลาถึง 58 ชั่วโมง การใช้ AI เสริมการทำงาน จะลดเวลาลงเหลือเพียง 8 ชั่วโมงเท่านั้น คุณฝ้ายได้เสริมว่าการเข้ามาของ AI ส่งผลกระทบต่อทั้งพนักงานและลูกค้า โดยเฉพาะกับความคาดหวังของทั้งสองฝ่าย ฝั่งพนักงานต้องการให้องค์กรเปิดรับ AI มาเสริมการทำงานให้คล่องตัวขึ้น ส่วนลูกค้าก็ต้องการบริการที่รวดเร็ว และคำปรึกษาที่สร้าง Value ให้ได้มากกว่าเดิม ดังนั้น จุดเริ่มต้นที่ทำให้การใช้ AI เกิดผลลัพธ์สูงสุด จึงต้องเริ่มจากผู้นำ ในการสร้างความเข้าใจและปรับ Mindset ของทั้งองค์กร สรุป : นักบัญชีและ AI ต้องพัฒนาทักษะไปพร้อมกัน โลกของเรากำลังก้าวเข้าสู่ยุค AI-Powered Accountant ทำให้นักบัญชียิ่งต้องหมั่นเรียนรู้การพัฒนาตนเอง การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ ไม่ได้นำเทคโนโลยีมาใช้ทดแทนมนุษย์ แต่คือการใช้ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน และคืนเวลาให้นักบัญชีได้ทำงานที่มีสร้างคุณค่าได้มากกว่า และการเริ่มต้นใช้งาน AI ไม่ต้องเริ่มจากโปรเจกต์ใหญ่ แต่เริ่มได้จากการระบุปัญหาที่มี และลองคิดดูว่าจะแก้ปัญหานั้นอย่างไร “ถ้าวันนี้คุณยังใช้ AI ฟรีอยู่ ผมอยากชวนให้คุณลองลงทุนแค่วันละไม่กี่บาท เดือนละ 700 บาท เพื่อได้ผู้ช่วยระดับจูเนียร์มาลองทำงาน ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่ามาก” คุณแบตทิ้งท้ายคำแนะนำถึงเจ้าของธุรกิจและสำนักงานบัญชีว่า ไม่จำเป็นต้องรอให้ระบบสมบูรณ์แบบที่สุดจึงค่อยเริ่ม แต่ควรเริ่มต้นก้าวแรกทันที เพราะปัจจุบันเทคโนโลยี AI บัญชีไม่ได้มีราคาสูงเหมือนอดีต ยิ่งใช้งานบ่อย ระบบจะยิ่งเรียนรู้ ตลอดจนพัฒนาเป็นผู้ช่วยคนสำคัญในองค์กรต่อไป ก้าวสู่การเป็น AI-Powered Accountants ด้วยโปรแกรมบัญชีออนไลน์ PEAK ศึกษาข้อมูลการเชื่อมต่อระบบ AI เพิ่มเติม: ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

ความรู้ธุรกิจ

301

30 Oct 2026

PEAK Account

6 min

PEAK ร่วมงาน FAST LANE GROWTH SUMMIT 2026

ภายในงานสัมมนา FAST LANE GROWTH SUMMIT 2026 ซึ่งจัดขึ้นโดยความร่วมมือระหว่าง LH Bank และ Mission To The Moon เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 คุณภีม เพชรเกตุ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ก่อตั้ง PEAK Account ได้ร่วมขึ้นเวทีแบ่งปันวิสัยทัศน์ในหัวข้อ “The Infrastructure Behind Smart SMEs” เพื่อชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการนำเทคโนโลยีมาปรับใช้ในระบบโครงสร้างพื้นฐานของงานหลังบ้านสำหรับธุรกิจยุคใหม่ ปัญหาคลาสสิกของ SME เมื่อธุรกิจเจอภาวะขายดีแต่หลังบ้านพัง คุณภีมได้ชี้ให้เห็นถึงปัญหาสำคัญที่ผู้ประกอบการ SME ไทยมักต้องเผชิญ นั่นคือภาวะ “ขายดีแต่หลังบ้านพัง” เมื่อยอดขายและจำนวนธุรกรรมเติบโตอย่างก้าวกระโดด แต่กระบวนการทำงานด้านเอกสารและบัญชีแบบดั้งเดิมกลับไม่สามารถรองรับปริมาณงานที่เพิ่มขึ้นตามความเติบโตขององค์กรได้ ผลกระทบที่ตามมาจากการที่ระบบหลังบ้านไม่พร้อม คือความจำเป็นที่ต้องเพิ่มจำนวนบุคลากรเพื่อจัดการเอกสาร นำไปสู่ต้นทุนการดำเนินงานที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งยังเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดความผิดพลาดจากการทำงานของมนุษย์ (Human Error) จนในที่สุด งานหลังบ้านที่เคยเป็นเพียงส่วนสนับสนุนได้กลายมาเป็นคอขวดที่ฉุดรั้งการเติบโตของทั้งองค์กร พลิกเกมธุรกิจด้วย Micro-Automation เริ่มต้นง่าย เห็นผลจริง แนวคิด Micro-Automation หรือการนำระบบอัตโนมัติขนาดเล็กมาปรับใช้ในจุดที่เกิดการทำงานซ้ำซ้อน จึงเป็นคำตอบสำคัญที่ช่วยให้องค์กรทุกขนาดสามารถเริ่มต้นทรานส์ฟอร์มได้ทันที โดยไม่จำเป็นต้องลงทุนด้วยงบประมาณมหาศาล ตัวอย่างการใช้งานจริงที่เห็นภาพชัดเจน คือฟังก์ชันการค้นหาชื่อและที่อยู่คู่ค้าอัตโนมัติด้วยเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลักในโปรแกรมบัญชี PEAK ซึ่งเชื่อมต่อและดึงข้อมูลจากกรมสรรพากรโดยตรง ช่วยตัดภาระของพนักงานในการพิมพ์ชื่อและที่อยู่บริษัทด้วยตนเอง แม้จะดูเป็นขั้นตอนเล็กๆ แต่เมื่อคำนวณจากปริมาณเอกสารที่หมุนเวียนในระบบ PEAK มากกว่า 7 ล้านใบต่อเดือน การลดขั้นตอนเพียงจุดนี้จุดเดียว สามารถช่วยขจัดความผิดพลาดในการออกเอกสาร ลดการทำงานซ้ำซ้อน ประหยัดทั้งเวลา และลดต้นทุนการดำเนินงานของธุรกิจได้อย่างมหาศาล บริการตรวจเช็กสุขภาพหลังบ้าน Back-Office Health Check เพื่อ SME ไทย นอกจากการบรรยายวิสัยทัศน์แล้ว ภายในงานยังมีการเปิดพื้นที่ให้คำปรึกษาด้านการวางระบบบัญชีดิจิทัลและการตรวจเช็กสุขภาพหลังบ้าน (Back-Office Health Check) โดยทีมงานผู้เชี่ยวชาญจาก PEAK แก่ผู้ประกอบการ SME อย่างใกล้ชิด เพื่อร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนภาคธุรกิจไทย ให้สามารถเปลี่ยนระบบงานหลังบ้านจากที่เป็นภาระฉุดรั้ง ให้กลายเป็นฐานส่งจรวดที่พร้อมรองรับการเติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน ภายใต้แนวคิด PEAK, Building SMART Business เปลี่ยนระบบหลังบ้านให้เป็นฐานส่งจรวดสู่ SMART Business การเติบโตของธุรกิจ SME อย่างยั่งยืนไม่ได้ขึ้นอยู่กับยอดขายเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยโครงสร้างพื้นฐานของงานหลังบ้านที่แข็งแกร่งและมีประสิทธิภาพ การนำแนวคิด Micro-Automation มาปรับใช้กับงานเอกสารและบัญชี จะช่วยปลดล็อกภาระงานซ้ำซ้อน ลดต้นทุน และป้องกันข้อผิดพลาด เพื่อให้ธุรกิจพร้อมทะยานสู่การเติบโตได้อย่างเต็มศักยภาพ เริ่มต้นวางรากฐานระบบบัญชีดิจิทัลและลดขั้นตอนเอกสารหลังบ้านตั้งแต่วันนี้ ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

ความรู้ธุรกิจ

อ่านบทความเพิ่มเติม