Fixed Cost คืออะไร ต้นทุนคงที่มีอะไรบ้าง สูตรต่อหน่วยและจุดคุ้มทุน
อัปเดตเมื่อ 18 พฤศจิกายน 2569 เจ้าของโรงงานหลายคนเห็นยอดขายเดือนนี้ลดลงไม่ถึงหนึ่งในสาม แต่กำไรหายไปทั้งก้อน เพราะค่าเช่า เงินเดือน และค่าเสื่อมเครื่องจักรยังต้องจ่ายเท่าเดิม บทความนี้อธิบายว่า Fixed Cost คืออะไร มีรายการไหนบ้าง คิดต่อหน่วยอย่างไร และธุรกิจต้องขายเท่าไรจึงถึงจุดคุ้มทุน Fixed Cost คืออะไร ต้นทุนคงที่มีอะไรบ้าง Fixed Cost (ต้นทุนคงที่) หมายถึง ต้นทุนที่ธุรกิจต้องจ่ายเท่าเดิมในแต่ละงวด ภายในกำลังการผลิตช่วงหนึ่ง โดยไม่ขึ้นกับจำนวนสินค้าที่ผลิตหรือขายได้ เดือนที่ไม่มีออเดอร์เลย ธุรกิจก็ยังต้องจ่ายต้นทุนก้อนนี้ รายการที่พบบ่อยมี 6 กลุ่ม คือ ค่าเช่าสถานที่ เงินเดือนพนักงานประจำ ค่าเสื่อมราคา เบี้ยประกัน ค่าบริการรายเดือน และดอกเบี้ยเงินกู้ ตามตารางด้านล่าง การแยกต้นทุนประเภทนี้เป็นหลักการบัญชีบริหาร (Management Accounting คือการทำบัญชีเพื่อใช้ตัดสินใจภายในกิจการ) ไม่มีกฎหมายบังคับให้แยก แต่ตัวเลขนี้ใช้ตั้งราคาและวางแผนเงินสดได้ทันที กลุ่มตัวอย่างในธุรกิจ B2Bทำไมถึงคงที่ค่าเช่าสถานที่ค่าเช่าโรงงาน โกดัง สำนักงานจ่ายตามสัญญาเช่ารายเดือนเงินเดือนพนักงานประจำฝ่ายบัญชี หัวหน้าช่าง พนักงานขายที่ไม่มีค่าคอมมิชชันจ่ายเท่าเดิมแม้งานน้อยค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร รถส่งของ คอมพิวเตอร์คิดแบบเส้นตรงเท่ากันทุกงวดเบี้ยประกันประกันอัคคีภัยโรงงาน ประกันเครื่องจักรจ่ายเป็นรายปีค่าบริการรายเดือนอินเทอร์เน็ต ซอฟต์แวร์ ค่ารักษาความปลอดภัยคิดตามแพ็กเกจดอกเบี้ยเงินกู้ระยะยาวดอกเบี้ยเงินกู้ซื้อเครื่องจักรคิดจากยอดหนี้ ไม่ใช่ยอดขาย การรวมค่าใช้จ่ายประจำให้เห็นเป็นก้อนเดียว ช่วยเจ้าของกิจการได้ 3 เรื่อง ตัวอย่างที่ใช้ตลอดบทความนี้คือ บริษัท ศรีราชาเลเซอร์คัท จำกัด (ชื่อสมมุติ) ซึ่งรับตัดชิ้นงานเหล็กด้วยเครื่องเลเซอร์ส่งโรงงานประกอบชิ้นส่วน ขายชิ้นงานมาตรฐานชิ้นละ 90 บาท ตัวอย่าง Fixed Cost ของบริษัทรับตัดเลเซอร์ ศรีราชาเลเซอร์คัทมีค่าใช้จ่ายประจำรวมเดือนละ 190,000 บาท แยกได้ตามตารางนี้ รายการบาทต่อเดือนค่าเช่าโรงงาน60,000เงินเดือนพนักงานประจำ 4 คน96,000ค่าเสื่อมราคาเครื่องตัดเลเซอร์25,000ประกันภัย ซอฟต์แวร์ และอินเทอร์เน็ต9,000รวม Fixed Cost190,000 ค่าเสื่อมราคา 25,000 บาทมาจากเครื่องราคา 1,500,000 บาท อายุใช้งาน 5 ปี ไม่มีมูลค่าซาก คิดแบบเส้นตรงได้ปีละ 300,000 บาท ผู้อ่านที่ต้องการทวนวิธีคิดดูได้จาก วิธีคิดค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์ ต้นทุนคงที่ต่างจากต้นทุนผันแปรตรงไหน สองประเภทนี้ต่างกันที่การขยับตามยอดผลิต ต้นทุนคงที่จ่ายเท่าเดิมทุกเดือน ส่วนต้นทุนผันแปร คือ ต้นทุนที่เพิ่มหรือลดตามจำนวนชิ้นที่ผลิต และเป็นศูนย์เมื่อไม่มีการผลิต เรื่องที่เทียบต้นทุนคงที่ต้นทุนผันแปรยอดรวมเมื่อผลิตเพิ่มเท่าเดิมเพิ่มตามจำนวนชิ้นต้นทุนต่อชิ้นเมื่อผลิตเพิ่มลดลงเท่าเดิมเดือนที่ไม่มีการผลิตยังต้องจ่ายเป็นศูนย์หรือใกล้ศูนย์ตัวอย่างในโรงงานค่าเช่า เงินเดือนประจำ ค่าเสื่อมวัตถุดิบ ค่าไฟตามชั่วโมงเครื่อง ค่าขนส่งต่อเที่ยวปรับลดในระยะสั้นทำได้ยาก ผูกกับสัญญาทำได้ตามยอดสั่ง ศรีราชาเลเซอร์คัทมีต้นทุนผันแปรชิ้นละ 50 บาท ได้แก่ แผ่นเหล็ก 38 บาท ค่าไฟตามชั่วโมงเครื่อง 7 บาท และค่าบรรจุกับขนส่ง 5 บาท ตัวเลขนี้คูณตามจำนวนชิ้นทุกครั้ง ส่วนค่าเช่า 60,000 บาทไม่ขยับเลย รายละเอียดฝั่งต้นทุนผันแปร เช่น สูตรต่อหน่วยและการใช้ตัดสินใจรับออเดอร์พิเศษ อ่านต่อได้ที่ ต้นทุนผันแปรและตัวอย่าง ต้นทุนกึ่งคงที่ (Step Cost) คืออะไร ต้นทุนกึ่งคงที่ (Step Cost) คือต้นทุนที่คงที่อยู่ในช่วงปริมาณงานหนึ่ง แล้วกระโดดขึ้นเป็นขั้นเมื่อปริมาณงานเกินกำลังเดิม ธุรกิจจึงต้องรู้ว่าขั้นถัดไปอยู่ที่ยอดเท่าไร ศรีราชาเลเซอร์คัทเดินเครื่องกะเดียวได้สูงสุดราว 7,000 ชิ้นต่อเดือน ถ้าลูกค้าสั่งเกินนี้ บริษัทต้องจ้างช่างคุมเครื่องกะที่สองเพิ่ม เงินเดือน 22,000 บาท ค่าใช้จ่ายประจำจึงกระโดดจาก 190,000 เป็น 212,000 บาท ทั้งที่ยอดผลิตเพิ่มขึ้นไม่กี่ร้อยชิ้น ต้นทุนแบบนี้ต่างจากต้นทุนกึ่งผันแปร (Semi-variable Cost คือต้นทุนที่มีส่วนคงที่บวกส่วนที่ขยับตามการใช้งาน เช่น ค่าโทรศัพท์แพ็กเกจรายเดือนบวกค่าโทรส่วนเกิน) จุดที่ผู้ประกอบการมักพลาดคือ นับ Step Cost เป็นยอดคงที่ตลอดไป แล้วตกใจเมื่อรับงานเพิ่มแต่กำไรไม่เพิ่ม ต้นทุนคงที่ต่อหน่วย มีสูตรคิดอย่างไร ต้นทุนคงที่ต่อหน่วยคิดจากยอด Fixed Cost รวมหารด้วยจำนวนหน่วยที่ผลิตในงวดเดียวกัน สูตรที่ใช้คู่กันมี 2 สูตร ศรีราชาเลเซอร์คัทเทียบเดือนที่ผลิต 4,000 ชิ้นกับเดือนที่ผลิต 6,000 ชิ้น โดยราคาขายและต้นทุนผันแปรเท่าเดิม ผลต่างสรุปได้ตามตารางนี้ รายการผลิต 4,000 ชิ้นผลิต 6,000 ชิ้นFixed Cost ต่อชิ้น190,000 ÷ 4,000 = 47.50 บาท190,000 ÷ 6,000 = 31.67 บาทต้นทุนรวมต่อชิ้น47.50 + 50 = 97.50 บาท31.67 + 50 = 81.67 บาทรายได้รวม360,000 บาท540,000 บาทต้นทุนรวม390,000 บาท490,000 บาทกำไร (ขาดทุน)ขาดทุน 30,000 บาทกำไร 50,000 บาท ตารางนี้บอก 2 เรื่อง จุดคุ้มทุน คืออะไร คำนวณอย่างไร จุดคุ้มทุน คือ ยอดขายที่ทำให้รายได้เท่ากับต้นทุนรวมพอดี ธุรกิจไม่มีกำไรและไม่ขาดทุน ภาษาอังกฤษเรียกว่า Break-even Point คำนวณได้จาก Fixed Cost รวมหารด้วยกำไรส่วนเกินต่อหน่วย กำไรส่วนเกิน (Contribution Margin คือราคาขายหักต้นทุนผันแปร เป็นเงินที่แต่ละชิ้นเหลือไว้จ่ายค่าใช้จ่ายประจำ) ของศรีราชาเลเซอร์คัทเท่ากับ 90 − 50 = 40 บาทต่อชิ้น หรืออัตรากำไรส่วนเกิน 40 ÷ 90 = 44.44% พูดง่าย ๆ คือ 4,750 ชิ้นแรกของทุกเดือนใช้จ่ายค่าเช่า เงินเดือน และค่าเสื่อม ชิ้นที่ 4,751 เป็นต้นไปจึงเริ่มเป็นกำไรชิ้นละ 40 บาท ถ้าต้องการวางราคาเผื่อกำไรตามเป้า ดูต่อได้ที่ วิธีตั้งราคาขายจากต้นทุน ขายเกินจุดคุ้มทุนเท่าไรจึงพอมีที่เผื่อ ส่วนเผื่อความปลอดภัย (Margin of Safety) บอกว่ายอดขายลดลงได้อีกกี่เปอร์เซ็นต์ก่อนธุรกิจเริ่มขาดทุน สูตรคือ (ยอดขายจริง − ยอดขาย ณ จุดคุ้มทุน) ÷ ยอดขายจริง เดือนที่ศรีราชาเลเซอร์คัทขายได้ 6,000 ชิ้น ส่วนเผื่อความปลอดภัยเท่ากับ (6,000 − 4,750) ÷ 6,000 = 20.83% หมายความว่าถ้าลูกค้ารายใหญ่ลดออเดอร์เกินราว 1 ใน 5 บริษัทจะเริ่มขาดทุนทันที ค่าใช้จ่ายประจำเพิ่มขึ้น จุดคุ้มทุนขยับเท่าไร จุดคุ้มทุนขยับขึ้นตามค่าใช้จ่ายประจำที่เพิ่ม หารด้วยกำไรส่วนเกินต่อหน่วยเท่าเดิม ถ้าศรีราชาเลเซอร์คัทเปิดกะที่สองจน Fixed Cost เป็น 212,000 บาท จุดคุ้มทุนใหม่เท่ากับ 212,000 ÷ 40 = 5,300 ชิ้น ช่างกะที่สองเงินเดือน 22,000 บาทจึงต้องการชิ้นงานเพิ่มอย่างน้อย 22,000 ÷ 40 = 550 ชิ้นต่อเดือนเพื่อจ่ายเงินเดือนตัวเอง ก่อนรับออเดอร์ที่ทำให้ต้องเปิดกะใหม่ ฝ่ายขายควรเช็กว่าลูกค้าสั่งต่อเนื่องเกินจำนวนนี้จริง ไม่ใช่สั่งครั้งเดียว ต้นทุนคงที่อยู่ตรงไหนในงบการเงิน งบกำไรขาดทุนไม่ได้แยกบรรทัดต้นทุนคงที่ไว้ให้ ยอดนี้กระจายอยู่ 2 ที่ คือ ต้นทุนการผลิตหรือต้นทุนขาย (เช่น ค่าเช่าโรงงาน ค่าเสื่อมเครื่องจักร) และค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร (เช่น เงินเดือนฝ่ายบัญชี ค่าเช่าสำนักงาน) ผู้ทำบัญชีจึงควรติดป้ายประเภทคงที่หรือผันแปรไว้ที่บัญชีค่าใช้จ่ายตั้งแต่ตอนวางผังบัญชี วิธีวางหมวดดูได้จาก จัดหมวดค่าใช้จ่ายในผังบัญชี เมื่อปิดเดือน เจ้าของกิจการจะดึงยอด Fixed Cost รวมได้จากรายงานโดยไม่ต้องนั่งแยกใหม่ ค่าเสื่อมราคาเป็นจุดที่ต้องดูวิธีคิดก่อนติดป้าย ถ้ากิจการคิดค่าเสื่อมแบบเส้นตรง ค่าเสื่อมเป็นยอดคงที่ ถ้าคิดตามจำนวนผลผลิต ค่าเสื่อมจะขยับตามยอดผลิตและกลายเป็นต้นทุนผันแปร วิธีที่เลือกต้องสอดคล้องกับ มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการ NPAEs ที่กิจการใช้ ลดค่าใช้จ่ายประจำได้อย่างไรโดยไม่กระทบงาน ธุรกิจลด Fixed Cost ได้ 5 ทาง โดยเริ่มจากรายการที่จ่ายอยู่แต่ใช้ไม่เต็ม แล้วค่อยเปลี่ยนบางรายการให้กลายเป็นต้นทุนผันแปร ศรีราชาเลเซอร์คัทเริ่มจากข้อ 2 พบว่าจ่ายซอฟต์แวร์ออกแบบ 2 สิทธิ์แต่ใช้จริงสิทธิ์เดียว การยกเลิกช่วยลดค่าใช้จ่ายประจำเดือนละ 3,000 บาท เหลือ 187,000 บาท จุดคุ้มทุนลดเป็น 187,000 ÷ 40 = 4,675 ชิ้น หรือขายน้อยลงได้ 75 ชิ้นต่อเดือนโดยยังไม่ขาดทุน ข้อควรรู้เกี่ยวกับต้นทุนคงที่ สรุป – ต้นทุนคงที่บอกว่าต้องขายกี่ชิ้นก่อนเริ่มมีกำไร เจ้าของกิจการเริ่มได้วันนี้ด้วยการเปิดรายการค่าใช้จ่ายเดือนล่าสุด ขีดเส้นใต้รายการที่ต้องจ่ายแม้ไม่มีออเดอร์ รวมเป็นยอด Fixed Cost แล้วหารด้วยกำไรส่วนเกินต่อชิ้น ตัวเลขที่ได้คือยอดขายขั้นต่ำที่ทีมขายควรรู้ก่อนรับงานเดือนหน้า แยกค่าใช้จ่ายประจำในบัญชีให้พร้อมดูทุกเดือนด้วย PEAK PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยบันทึกค่าใช้จ่ายตามผังบัญชีที่กิจการตั้งไว้ และออกรายงานบัญชีกับงบการเงินให้เจ้าของกิจการและนักบัญชีดูยอดชุดเดียวกัน ถ้าอยากเริ่มแยกค่าใช้จ่ายประจำออกจากรายจ่ายอื่นตั้งแต่เดือนนี้ ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน อ่านเรื่องต้นทุนและกำไรเพิ่มเติม แหล่งอ้างอิง: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Fixed Cost ค่าจ้าง Outsource นับเป็นค่าใช้จ่ายประเภทไหน ขึ้นกับรูปแบบสัญญา ถ้าธุรกิจจ่ายค่าจ้างเหมารายเดือนเท่ากันทุกเดือน ค่าจ้างนั้นเป็นต้นทุนคงที่ ถ้าธุรกิจจ่ายตามชิ้นงาน ตามชั่วโมง หรือตามโปรเจกต์ ค่าจ้างนั้นเป็นต้นทุนผันแปร เงินเดือนพนักงานจ่ายเท่ากันทุกเดือนเสมอไหม ไม่เสมอ เงินเดือนประจำที่จ่ายเท่าเดิมทุกเดือนเป็นต้นทุนคงที่ แต่ค่าล่วงเวลา ค่าคอมมิชชันตามยอดขาย และค่าจ้างรายชิ้นของพนักงานฝ่ายผลิตขยับตามปริมาณงาน ส่วนนี้จึงเป็นต้นทุนผันแปร ธุรกิจบริการที่ไม่มีสินค้า หาจุดคุ้มทุนได้ไหม ได้ ธุรกิจบริการใช้หน่วยงานที่ขายแทนชิ้นสินค้า เช่น ชั่วโมงที่เรียกเก็บจากลูกค้าหรือจำนวนโปรเจกต์ แล้วใช้สูตรเดิม คือ Fixed Cost รวมหารด้วยค่าบริการต่อหน่วยหักต้นทุนผันแปรต่อหน่วย Fixed Cost ต่างจากต้นทุนจมอย่างไร ต้นทุนคงที่เป็นค่าใช้จ่ายที่ยังต้องจ่ายต่อไปทุกงวด ส่วนต้นทุนจม (Sunk Cost คือเงินที่จ่ายไปแล้วและเรียกคืนไม่ได้) เป็นเงินที่จ่ายไปแล้ว การตัดสินใจรับงานใหม่จึงดูค่าใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นต่อจากนี้ ไม่ใช่เงินที่เสียไปแล้ว ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก