ทุนจดทะเบียนบริษัท ตั้งเท่าไรดี สรุปเกณฑ์ ข้อดี-ข้อเสีย ฉบับ SME

กำลังจะจดทะเบียนบริษัทแล้วเจอช่อง “ทุนจดทะเบียน” ไม่รู้จะใส่เท่าไรดี? เจ้าของธุรกิจหลายคนตั้งทุนสูงเกินไปจนเสียค่าธรรมเนียมแพง หรือตั้งต่ำเกินจนธนาคารไม่อนุมัติสินเชื่อ บทความนี้อธิบายทุกเรื่องที่ต้องรู้เกี่ยวกับทุนจดทะเบียนบริษัท ตั้งแต่ความหมาย ขั้นต่ำ ผลกระทบด้านภาษี ไปจนถึงวิธีเพิ่มหรือลดทุนในภายหลัง

ทุนจดทะเบียนบริษัท คืออะไร? ต่างจาก “ทุนชำระแล้ว” อย่างไร?

ทุนจดทะเบียนบริษัท คือจำนวนเงินทั้งหมดที่บริษัทระบุไว้ตอนจดทะเบียนจัดตั้ง ว่าบริษัทมีทุนรวมทั้งสิ้นเท่าไร โดยแบ่งออกเป็นจำนวนหุ้นคูณกับมูลค่าต่อหุ้น

ทุนจดทะเบียนเปรียบเทียบง่ายๆ เหมือน “วงเงินที่ตั้งไว้” ส่วน ทุนชำระแล้ว คือเงินจริงที่ผู้ถือหุ้นจ่ายเข้าบริษัทแล้ว กฎหมายแพ่งฯ กำหนดว่าต้องชำระค่าหุ้นอย่างน้อย 25% ของมูลค่าหุ้นแต่ละหุ้นเมื่อจดทะเบียน

รายการ	ทุนจดทะเบียน	ทุนชำระแล้ว
ความหมาย	วงเงินทั้งหมดที่ระบุไว้ตอนจดทะเบียน	เงินที่ผู้ถือหุ้นจ่ายเข้าบริษัทจริง
ตัวอย่าง	จดทุน 1 ล้านบาท	ชำระแล้ว 250,000 บาท (25%)
แก้ไขได้ไหม	ได้ ต้องจดทะเบียนเพิ่มหรือลดทุน	เปลี่ยนเมื่อผู้ถือหุ้นจ่ายเงินเพิ่ม

ตัวอย่างบันทึกบัญชีวันชำระค่าหุ้น — กรณีบริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) จดทุน 1,000,000 บาท

กรณีที่ 1: ชำระขั้นต่ำ 25% (250,000 บาท)

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
เงินสดหรือเงินฝากธนาคาร	250,000 บาท	—
ลูกหนี้ค่าหุ้น (ค้างชำระ 75%)	750,000 บาท	—
ทุนเรือนหุ้น	—	1,000,000 บาท

กรณีที่ 2: ชำระเต็ม 100% (1,000,000 บาท) — แนะนำสำหรับ SME

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
เงินสดหรือเงินฝากธนาคาร	1,000,000 บาท	—
ทุนเรือนหุ้น	—	1,000,000 บาท

ทุนจดทะเบียนบริษัท ต้องมีเงินสดจริงในบัญชีไหม?

ไม่จำเป็นต้องมีเงินสดเท่ากับทุนจดทะเบียนในบัญชีธนาคาร ผู้ถือหุ้นต้องชำระค่าหุ้นอย่างน้อย 25% ของทุนจดทะเบียนเมื่อจัดตั้งบริษัท ส่วนที่เหลืออีก 75% จะเรียกชำระทีหลังก็ได้ เช่น จดทุน 1 ล้านบาท ต้องมีเงินจ่ายจริงอย่างน้อย 250,000 บาท

ข้อควรระวัง: แม้กฎหมายกำหนดขั้นต่ำ 25% แต่ในทางปฏิบัติ SME ส่วนใหญ่ชำระเต็มจำนวน 100% ตั้งแต่วันจดทะเบียน เพื่อให้งบการเงินดูน่าเชื่อถือและเพิ่มโอกาสในการขอสินเชื่อจากธนาคาร

ทุนจดทะเบียนบริษัท ขั้นต่ำเท่าไร?

กฎหมายไม่ได้กำหนดทุนจดทะเบียนขั้นต่ำสำหรับบริษัทจำกัดโดยตรง แต่กำหนดว่ามูลค่าหุ้นต้องไม่ต่ำกว่า 5 บาทต่อหุ้น และบริษัทต้องมีผู้ถือหุ้นอย่างน้อย 3 คน (ข้อมูลจากกฎหมายแพ่งฯ) ดังนั้นทุนจดทะเบียนต่ำสุดที่เป็นไปได้คือ

ผู้ถือหุ้นขั้นต่ำ × มูลค่าหุ้นขั้นต่ำ = ทุนจดทะเบียนต่ำสุด 3 คน × 5 บาท/หุ้น = 15 บาท

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติผู้ประกอบการ SME ส่วนใหญ่จดทุนตั้งแต่ 100,000 บาทขึ้นไป เพราะทุนที่ต่ำเกินไปอาจทำให้คู่ค้าหรือธนาคารไม่มั่นใจ

ควรตั้งทุนจดทะเบียนเท่าไรดี? (แนะนำตามประเภทธุรกิจ)

หลักคิดง่ายๆ คือ ประเมินค่าใช้จ่ายที่ธุรกิจต้องใช้ใน 6-12 เดือนแรก แล้วตั้งทุนจดทะเบียนให้ครอบคลุมจำนวนนั้น ไม่ต้องตั้งสูงเกินจริงจนเสียค่าธรรมเนียมแพง แต่ก็ไม่ควรตั้งต่ำจนดูไม่น่าเชื่อถือ

ตัวอย่างการตั้งทุน: ธุรกิจบริการ, ซื้อมาขายไป, ผลิต, และ IT/Startup

ตัวอย่างด้านล่างเป็นแนวทางเบื้องต้น ควรปรึกษานักบัญชีเพื่อวางแผนให้เหมาะกับธุรกิจจริง

ประเภทธุรกิจ (ชื่อสมมุติ)	ทุนจดทะเบียนแนะนำ	เหตุผล
ธุรกิจบริการ เช่น รับทำบัญชี ที่ปรึกษา	100,000 – 500,000	ไม่ต้องสต็อกสินค้า ค่าใช้จ่ายหลักคือเงินเดือนและสำนักงาน
ร้านค้าออนไลน์ ซื้อมาขายไป	500,000 – 1,000,000	ต้องมีเงินทุนหมุนเวียนสำหรับสต็อกสินค้า
โรงงานผลิตขนาดเล็ก	1,000,000 – 5,000,000	ต้องลงทุนเครื่องจักร วัตถุดิบ และค่าจ้างแรงงาน
IT/Startup	1,000,000 – 3,000,000	ต้องมีทุนพอสำหรับพัฒนาผลิตภัณฑ์และดึงดูดนักลงทุน

ทุนจดทะเบียนมีผลต่อภาษี ค่าธรรมเนียม และความน่าเชื่อถืออย่างไร?

ทุนที่จดไว้ไม่ได้กระทบเฉพาะตอนจดบริษัท แต่มีผลต่อค่าใช้จ่ายและโอกาสทางธุรกิจในระยะยาวด้วย

ค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนบริษัท (คิดตามมูลค่าทุน)

ค่าธรรมเนียมที่ต้องจ่ายให้กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) คิดตามทุนจดทะเบียน ยิ่งทุนสูง ค่าธรรมเนียมยิ่งแพง

รายการ	อัตรา	ขั้นต่ำ	สูงสุด
จดหนังสือบริคณห์สนธิ	แสนละ 50 บาท	500 บาท	25,000 บาท
จดทะเบียนจัดตั้งบริษัท	แสนละ 500 บาท	5,000 บาท	250,000 บาท

ตัวอย่าง: จดทุน 1 ล้านบาท เสียค่าธรรมเนียมรวมประมาณ 5,500 บาท แต่ถ้าจดทุน 5 ล้านบาท ค่าธรรมเนียมจะเพิ่มเป็นประมาณ 27,500 บาท

ผลกระทบต่อภาษี การตรวจงบการเงิน และภาษีธุรกิจเฉพาะ

ทุนจดทะเบียนไม่ได้ส่งผลโดยตรงต่ออัตราภาษีเงินได้นิติบุคคล เพราะภาษีคิดจากกำไรสุทธิ ไม่ใช่ทุนจดทะเบียน แต่มีผลทางอ้อม ได้แก่

• บริษัทที่ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี ได้สิทธิเสียภาษีอัตราพิเศษ SME (กำไร 300,000 บาทแรกยกเว้นภาษี)
• บริษัทที่มีสินทรัพย์รวมเกิน 150 ล้านบาท หรือรายได้เกิน 200 ล้านบาท ต้องใช้ผู้สอบบัญชีจากสำนักงานที่ได้รับความเห็นชอบจาก กลต.
• ทุนที่ตั้งสูงโดยไม่มีเหตุผลทางธุรกิจรองรับ อาจถูกตรวจสอบจากกรมสรรพากรเรื่องแหล่งที่มาของเงินทุน

ผลต่อความน่าเชื่อถือในการยื่นกู้และประมูลงาน

จำนวนทุนที่จดไว้เป็นหนึ่งในปัจจัยที่ธนาคารและหน่วยงานราชการใช้พิจารณา

• กู้สินเชื่อธุรกิจ — ธนาคารดูทุนจดทะเบียนเป็นส่วนหนึ่งของการประเมินฐานะการเงิน ทุนต่ำเกินไปอาจทำให้วงเงินสินเชื่อที่ได้น้อยลง
• ประมูลงานราชการ — หลายโครงการกำหนดคุณสมบัติผู้เสนอราคาว่าต้องมีทุนจดทะเบียนไม่ต่ำกว่าจำนวนที่กำหนด เช่น 1 ล้านบาทขึ้นไป

ขั้นตอนการเพิ่มทุนและลดทุนจดทะเบียนบริษัท (ฉบับสรุป)

หลังจดทะเบียนบริษัทแล้ว สามารถเปลี่ยนแปลงทุนจดทะเบียนได้ตามกฎหมาย ทั้งเพิ่มทุนและลดทุน

วิธีเพิ่มทุนจดทะเบียนบริษัท (เอกสาร + ขั้นตอน DBD)

การเพิ่มทุนต้องผ่านมติที่ประชุมผู้ถือหุ้น ขั้นตอนหลักมีดังนี้

1. จัดประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น มีมติพิเศษ (เสียงไม่น้อยกว่า 3 ใน 4 ของผู้ถือหุ้นที่มาประชุม)
2. ออกหุ้นใหม่เสนอขายให้ผู้ถือหุ้นเดิมตามสัดส่วน
3. ยื่นจดทะเบียนเพิ่มทุนที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ภายใน 14 วันนับจากวันที่ประชุม

เอกสารที่ต้องเตรียม

• แบบ บอจ.1 (คำขอจดทะเบียน)
• รายงานการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น
• แบบ บอจ.5 (สำเนาบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น)

วิธีลดทุนจดทะเบียนบริษัท (ข้อควรระวังเรื่องภาษี)

การลดทุนมีขั้นตอนซับซ้อนกว่าเพิ่มทุน เพราะต้องคุ้มครองเจ้าหนี้

1. มติพิเศษจากที่ประชุมผู้ถือหุ้น
2. ประกาศหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นอย่างน้อย 1 ครั้ง และส่งหนังสือบอกกล่าวเจ้าหนี้
3. รอ 30 วันให้เจ้าหนี้คัดค้าน หากไม่มีคัดค้านจึงยื่นจดทะเบียนลดทุนที่ DBD

ข้อควรระวังด้านภาษี: ถ้าบริษัทลดทุนแล้วคืนเงินให้ผู้ถือหุ้นมากกว่าเงินที่ลงทุนไป ส่วนต่างถือเป็นเงินได้ของผู้ถือหุ้นที่ต้องเสียภาษี ควรปรึกษานักบัญชีก่อนทำ

วิธีเช็คทุนจดทะเบียนบริษัทของคู่ค้าผ่านระบบ DBD e-Service

ก่อนทำธุรกิจกับบริษัทใด สามารถตรวจสอบทุนจดทะเบียนได้ฟรีผ่านระบบของ DBD ขั้นตอนมีดังนี้

1. เข้าเว็บไซต์ DBD DataWarehouse+
2. พิมพ์ชื่อบริษัทหรือเลขนิติบุคคล 13 หลักในช่องค้นหา
3. ระบบจะแสดงข้อมูลทุนจดทะเบียน ที่ตั้ง กรรมการ และงบการเงินย้อนหลัง

ข้อมูลที่แสดงเป็นข้อมูลสาธารณะ สามารถใช้ประเมินฐานะเบื้องต้นของคู่ค้าได้

สรุป: ตั้งทุนจดทะเบียนอย่างไรให้เหมาะกับธุรกิจคุณ

• ประเมินค่าใช้จ่าย 6-12 เดือนแรกของธุรกิจ แล้วตั้งทุนให้ครอบคลุม
• ถ้าวางแผนจะกู้สินเชื่อหรือประมูลงานราชการ ตั้งทุนให้ตรงตามเกณฑ์ที่กำหนด
• อย่าตั้งสูงเกินจริงจนเสียค่าธรรมเนียมแพง และอย่าตั้งต่ำจนขาดความน่าเชื่อถือ
• หลังจดทะเบียนแล้ว สามารถเพิ่มหรือลดทุนได้ตามสถานการณ์ธุรกิจ

วางแผนระบบบัญชีตั้งแต่วันแรกที่จดบริษัท

หลังจดทะเบียนบริษัทเสร็จ สิ่งที่ต้องจัดการทันทีคือระบบบัญชี เพราะบริษัทจำกัดต้องจัดทำบัญชีและยื่นงบการเงินทุกปีตามกฎหมาย PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยให้ผู้ประกอบการจัดการรายรับ-รายจ่าย ออกเอกสารทางบัญชี และเตรียมงบการเงินได้ตั้งแต่วันแรก ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับทุนจดทะเบียนบริษัท

ทุนจดทะเบียน 100,000 บาท จดได้ไหม?

จดได้ ไม่มีกฎหมายห้าม ทุนจดทะเบียน 100,000 บาทเป็นจำนวนที่ผู้ประกอบการรายเล็กนิยมใช้ เช่น ธุรกิจให้บริการหรือฟรีแลนซ์ที่เปลี่ยนมาจดเป็นนิติบุคคล แต่ถ้าต้องการกู้สินเชื่อจากธนาคาร ทุน 100,000 อาจดูน้อยเกินไปในสายตาสถาบันการเงิน

ทุนจดทะเบียน 1 ล้านบาท ต้องเตรียมเงินจ่ายจริงเท่าไร?

ตามกฎหมายต้องชำระขั้นต่ำ 25% คือ 250,000 บาท แต่ในทางปฏิบัติแนะนำให้ชำระเต็ม 1 ล้านบาท เพราะธนาคารจะดู “ทุนชำระแล้ว” ในงบการเงิน ถ้าชำระแค่ 25% จะเห็นว่าบริษัทยังมีค่าหุ้นค้างชำระอยู่ อาจกระทบการขอสินเชื่อ

ทุนจดทะเบียนเยอะ มีข้อเสียหรือความเสี่ยงอะไรบ้าง?

ตั้งทุนสูงไม่ได้ดีเสมอไป ข้อเสียหลักคือค่าธรรมเนียมจดทะเบียนที่สูงตาม และถ้าจดทุนสูงมากโดยไม่มีเงินสดรองรับจริง อาจถูกกรมสรรพากรตรวจสอบแหล่งที่มาของเงินทุนได้ นอกจากนี้ ถ้าต้องการลดทุนในภายหลัง ขั้นตอนค่อนข้างยุ่งยากและมีค่าใช้จ่าย

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine