วิธีคิดค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์ คำนวณยังไง พร้อมตารางอัตราทางภาษี

ซื้อคอมพิวเตอร์มา 30,000 บาท ใช้งาน 3 ปี แล้วจะหักเป็นค่าใช้จ่ายยังไง? คำตอบคือต้อง “คิดค่าเสื่อมราคา” เพื่อทยอยหักมูลค่าสินทรัพย์เป็นค่าใช้จ่ายในแต่ละปี

บทความนี้รวมสูตรคำนวณครบ 4 วิธี ตัวอย่างจริงแยกประเภทสินทรัพย์ และตารางอัตราตามสรรพากรที่ใช้ได้ทันที

สำหรับความหมายและผลกระทบต่อธุรกิจ อ่านเพิ่มเติมที่ ค่าเสื่อมราคา มีผลต่อธุรกิจอย่างไร?

คิดค่าเสื่อมราคา คืออะไร?

คิดค่าเสื่อมราคา คือการกระจายต้นทุนสินทรัพย์ถาวรออกเป็นค่าใช้จ่ายตามระยะเวลาที่ใช้งาน ตัวอย่างสินทรัพย์ที่ต้องคำนวณ เช่น เครื่องจักร รถยนต์ คอมพิวเตอร์

วิธีนี้ช่วยให้ไม่ต้องหักต้นทุนก้อนเดียวตอนซื้อ แต่ทยอยหักทีละปีแทน

หลักคิดง่ายๆ คือ ถ้าสินทรัพย์ใช้งานได้หลายปี ก็ควรแบ่งต้นทุนออกเป็นค่าใช้จ่ายทีละปี

การคำนวณเป็นไปตาม TAS 16 เรื่อง ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ (ข้อมูลจากสภาวิชาชีพบัญชี)

สูตรคำนวณค่าเสื่อมราคา 4 วิธี

การคิดค่าเสื่อมราคามี 4 วิธีหลัก ได้แก่ วิธีเส้นตรง วิธียอดลดลงทวีคูณ วิธีผลรวมจำนวนปี และวิธีตามจำนวนผลผลิต

SME ส่วนใหญ่ใช้วิธีเส้นตรงเพราะคำนวณง่ายที่สุด หักเท่ากันทุกปี ตารางด้านล่างสรุปสูตรและความเหมาะสมของแต่ละวิธี

วิธี	สูตรหลัก	เหมาะกับ
เส้นตรง	(ต้นทุน – มูลค่าซาก) ÷ อายุใช้งาน	สินทรัพย์ทั่วไป ใช้บ่อยที่สุด
ยอดลดลงทวีคูณ	มูลค่าตามบัญชี × (อัตราเส้นตรง × 2)	สินทรัพย์เสื่อมเร็วช่วงแรก
ผลรวมจำนวนปี	(ต้นทุน – มูลค่าซาก) × จำนวนปีที่เหลือ ÷ ผลรวมปี	สินทรัพย์ที่เสื่อมไม่เท่ากันแต่ละปี
ตามจำนวนผลผลิต	(ต้นทุน – มูลค่าซาก) × ผลผลิตปีนี้ ÷ ผลผลิตรวม	เครื่องจักรที่วัดผลผลิตได้

วิธีเส้นตรง (Straight-Line Method)

วิธีนี้ใช้บ่อยที่สุดและง่ายที่สุด เพราะหักค่าเสื่อมราคาเท่ากันทุกปีตลอดอายุการใช้งาน

ค่าเสื่อมราคาต่อปี = (ต้นทุนสินทรัพย์ – มูลค่าซาก) ÷ อายุการใช้งาน (ปี)

ตัวอย่าง: บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) ซื้อเครื่องพิมพ์ราคา 50,000 บาท มูลค่าซาก 5,000 บาท อายุใช้งาน 5 ปี

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ต้นทุนสินทรัพย์	—	50,000 บาท
หักมูลค่าซาก	—	5,000 บาท
มูลค่าที่ต้องหัก	50,000 – 5,000	45,000 บาท
ค่าเสื่อมราคาต่อปี	45,000 ÷ 5	9,000 บาท

วิธียอดลดลงทวีคูณ (Double Declining Balance)

วิธีนี้หักค่าเสื่อมราคาสูงในปีแรกๆ แล้วลดลงเรื่อยๆ เหมาะกับสินทรัพย์ที่เสื่อมสภาพเร็วช่วงต้น เช่น รถยนต์ คอมพิวเตอร์

ค่าเสื่อมราคาต่อปี = มูลค่าตามบัญชีต้นปี × (อัตราเส้นตรง × 2)

ตัวอย่าง: สินทรัพย์ต้นทุน 100,000 บาท อายุ 5 ปี (อัตราเส้นตรง 20% ดังนั้นอัตราทวีคูณ = 40%)

ปีที่	มูลค่าตามบัญชีต้นปี	วิธีคำนวณ	ค่าเสื่อมราคา
1	100,000	100,000 × 40%	40,000
2	60,000	60,000 × 40%	24,000
3	36,000	36,000 × 40%	14,400
4	21,600	21,600 × 40%	8,640
5	12,960	ปรับให้เหลือมูลค่าซาก	12,960

วิธีผลรวมจำนวนปี (Sum-of-the-Years’ Digits)

คล้ายวิธียอดลดลง แต่คำนวณจากสัดส่วนจำนวนปีที่เหลือ

ค่าเสื่อมราคาต่อปี = (ต้นทุน – มูลค่าซาก) × จำนวนปีที่เหลือ ÷ ผลรวมจำนวนปี

ตัวอย่าง: สินทรัพย์ 50,000 บาท มูลค่าซาก 5,000 บาท อายุ 5 ปี ผลรวมจำนวนปี = 1+2+3+4+5 = 15

ปีที่	ปีที่เหลือ	วิธีคำนวณ	ค่าเสื่อมราคา
1	5	45,000 × 5/15	15,000
2	4	45,000 × 4/15	12,000
3	3	45,000 × 3/15	9,000
4	2	45,000 × 2/15	6,000
5	1	45,000 × 1/15	3,000

วิธีตามจำนวนผลผลิต (Units of Production)

เหมาะกับเครื่องจักรที่วัดปริมาณผลผลิตได้ เช่น เครื่องปั๊ม เครื่องพิมพ์อุตสาหกรรม

ค่าเสื่อมราคาต่อหน่วย = (ต้นทุน – มูลค่าซาก) ÷ จำนวนผลผลิตรวมตลอดอายุ

ตัวอย่าง: เครื่องจักร 200,000 บาท มูลค่าซาก 20,000 บาท ผลิตได้ 100,000 ชิ้นตลอดอายุ ปีนี้ผลิต 25,000 ชิ้น

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ค่าเสื่อมต่อหน่วย	(200,000 – 20,000) ÷ 100,000	1.80 บาท/ชิ้น
ค่าเสื่อมราคาปีนี้	1.80 × 25,000	45,000 บาท

มูลค่าซาก คืออะไร คิดยังไง?

มูลค่าซาก คือมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับจากการขายสินทรัพย์เมื่อหมดอายุการใช้งาน เช่น ซื้อรถยนต์มา 800,000 บาท ใช้ 5 ปีแล้วคาดว่าขายได้ 200,000 บาท ส่วนนี้คือมูลค่าซาก

วิธีกำหนดมูลค่าซากต้องประเมินจากราคาตลาดของสินทรัพย์ประเภทเดียวกันที่หมดอายุแล้ว กิจการต้องทบทวนอย่างน้อยปีละครั้ง (ตาม TAS 16)

การตั้งมูลค่าซากต่ำ เช่น 1 บาท ทำได้ไหม?

หลายกิจการตั้งมูลค่าซากไว้ต่ำมาก เช่น 1 บาท เพื่อหักต้นทุนได้เกือบทั้งจำนวน แต่ยังคงแสดงสินทรัพย์ในบัญชีอยู่

วิธีนี้ทำได้ตามกฎหมาย แต่ต้องมีเหตุผลรองรับว่าเมื่อสิ้นอายุ สินทรัพย์แทบไม่มีมูลค่าเหลือ

ตารางอัตราค่าเสื่อมราคาตามสรรพากร

กรมสรรพากรกำหนดอัตราค่าเสื่อมราคาสูงสุดที่หักเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ ตามพระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 145 (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

ประเภทสินทรัพย์	อัตราสูงสุด/ปี	อายุขั้นต่ำ	หมายเหตุ
อาคารถาวร	5%	20 ปี	—
อาคารชั่วคราว	100%	1 ปี	หักทั้งจำนวนปีเดียว
เครื่องจักร, อุปกรณ์	20%	5 ปี	หักเพิ่มเป็น 40% ปีแรกได้ตามเงื่อนไข
ยานพาหนะ (รถบรรทุก)	20%	5 ปี	—
รถยนต์นั่ง	20%	5 ปี	มีเพดานต้นทุนทางภาษี (ดูด้านล่าง)
คอมพิวเตอร์ + ซอฟต์แวร์	33.33%	3 ปี	ตาม พ.ร.ฎ. 395
เฟอร์นิเจอร์, อุปกรณ์สำนักงาน	20%	5 ปี	—

อาคารและสิ่งปลูกสร้าง

อาคารถาวรหักได้ไม่เกิน 5% ต่อปี (อายุ 20 ปี) แต่ถ้าเป็นอาคารชั่วคราว เช่น เต็นท์หรืออาคารสำเร็จรูป หักเป็นค่าใช้จ่ายทั้งจำนวนในปีที่ซื้อได้เลย

ยานพาหนะ (รถยนต์ รถบรรทุก)

รถบรรทุกและรถตู้ที่ใช้ในกิจการหักค่าเสื่อมราคาได้ 20% ต่อปี ไม่จำกัดมูลค่า

แต่ รถยนต์นั่ง มีเงื่อนไขพิเศษ คือต้นทุนที่นำมาหักทางภาษีสูงสุดไม่เกิน 1,000,000 บาท แม้ราคาซื้อจริงจะสูงกว่า

คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์สำนักงาน

คอมพิวเตอร์และซอฟต์แวร์หักค่าเสื่อมราคาได้เร็วกว่าสินทรัพย์อื่น คือ 33.33% ต่อปี (อายุ 3 ปี) ตาม พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 395

ส่วนเฟอร์นิเจอร์และอุปกรณ์สำนักงานทั่วไป เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ตู้เอกสาร หักได้ 20% ต่อปี (อายุ 5 ปี)

ตัวอย่างการคำนวณค่าเสื่อมราคา แยกประเภทสินทรัพย์

ตัวอย่างทั้งหมดใช้วิธีเส้นตรงซึ่งนิยมที่สุด และตั้งซาก 1 บาท ตามแนวปฏิบัติทั่วไป

ตัวอย่าง: คอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ก

บริษัท ข จำกัด (ชื่อสมมุติ) ซื้อโน้ตบุ๊กเครื่องละ 30,000 บาท ตั้งซากไว้ 1 บาท อายุ 3 ปี

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ต้นทุน – มูลค่าซาก	30,000 – 1	29,999 บาท
ค่าเสื่อมราคาต่อปี	29,999 ÷ 3	10,000 บาท
ค่าเสื่อมราคาต่อเดือน	10,000 ÷ 12	833 บาท

ตัวอย่าง: รถยนต์นั่ง (มีเพดาน)

ซื้อรถยนต์นั่งราคา 1,500,000 บาท ตั้งซากไว้ 1 บาท อายุ 5 ปี ทางภาษีใช้ต้นทุนได้สูงสุด 1,000,000 บาท

รายการ	ทางบัญชี	ทางภาษี
ต้นทุนที่ใช้คำนวณ	1,500,000 บาท	1,000,000 บาท
หักมูลค่าซาก	1 บาท	1 บาท
ค่าเสื่อมราคาต่อปี	300,000 บาท	200,000 บาท

ส่วนต่าง 100,000 บาทต่อปี บันทึกทางบัญชีได้แต่หักภาษีไม่ได้ ต้องบวกกลับตอนคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล

ตัวอย่าง: เครื่องจักรโรงงาน

ซื้อเครื่องจักรราคา 500,000 บาท มูลค่าซาก 50,000 บาท อายุ 5 ปี

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
มูลค่าที่ต้องหัก	500,000 – 50,000	450,000 บาท
ค่าเสื่อมราคาต่อปี	450,000 ÷ 5	90,000 บาท

ค่าเสื่อมราคาสะสม คืออะไร คิดยังไง?

ค่าเสื่อมราคาสะสม คือยอดรวมค่าเสื่อมราคาที่หักมาแล้วทั้งหมดตั้งแต่เริ่มใช้สินทรัพย์ ใช้สำหรับคำนวณ “มูลค่าตามบัญชี” ซึ่งก็คือราคาสินทรัพย์ที่เหลืออยู่จริง

มูลค่าตามบัญชี = ต้นทุนสินทรัพย์ – ค่าเสื่อมราคาสะสม

ตัวอย่าง: คอมพิวเตอร์ราคา 30,000 บาท ใช้มาแล้ว 2 ปี ค่าเสื่อมราคาปีละ 10,000 บาท

รายการ	จำนวนเงิน
ต้นทุน	30,000 บาท
ค่าเสื่อมราคาสะสม (2 ปี)	20,000 บาท
มูลค่าตามบัญชี	10,000 บาท

บัญชีนี้เป็นสินทรัพย์ด้านตรงข้าม (contra asset) อยู่ในหมวดที่ 1 สินทรัพย์ แต่แสดงเป็นยอดหัก

วิธีบันทึกบัญชีค่าเสื่อมราคา (Journal Entry)

ทุกสิ้นเดือนหรือสิ้นปี กิจการต้องบันทึกค่าเสื่อมราคาเป็นค่าใช้จ่ายในบัญชี

หากยังไม่คุ้นเคยกับหลักการบัญชีพื้นฐาน อ่านเพิ่มเติมได้ที่ 6 ทักษะสำคัญของนักบัญชียุคใหม่

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
ค่าเสื่อมราคา (ค่าใช้จ่าย)	10,000	—
ค่าเสื่อมราคาสะสม (สินทรัพย์ตรงข้าม)	—	10,000

ผลจากการบันทึกนี้ ส่วนเดบิตจะไปลดกำไรสุทธิในงบกำไรขาดทุน ส่วนเครดิตจะไปลดมูลค่าสินทรัพย์ในงบแสดงฐานะการเงิน

สรุป

• วิธีเส้นตรงเหมาะกับสินทรัพย์ทั่วไปที่เสื่อมสม่ำเสมอ ส่วนใหญ่ SME ใช้วิธีนี้
• ตรวจสอบอัตราสูงสุดทางภาษีก่อนคำนวณ โดยเฉพาะสินทรัพย์ที่มีเพดานเช่น รถยนต์นั่ง
• บันทึกค่าเสื่อมราคาสม่ำเสมอทุกเดือนหรือทุกปี ช่วยให้งบการเงินแม่นยำ

ทดลองใช้ PEAK ฟรี

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยคำนวณค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์ให้อัตโนมัติ เพียงบันทึกข้อมูลสินทรัพย์ ต้นทุน อายุการใช้งาน และวิธีคิด

ระบบจะคำนวณและบันทึกบัญชีให้ทุกเดือนไม่ต้องทำเอง ทดลองใช้ PEAK ฟรี

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับค่าเสื่อมราคา

ค่าเสื่อมราคากับค่าตัดจำหน่าย (Amortization) ต่างกันอย่างไร?

ค่าเสื่อมราคา (Depreciation) ใช้กับสินทรัพย์ที่มีตัวตน เช่น อาคาร เครื่องจักร คอมพิวเตอร์ ส่วนค่าตัดจำหน่าย (Amortization) ใช้กับสินทรัพย์ไม่มีตัวตน เช่น สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ หลักการคำนวณเหมือนกัน คือทยอยหักต้นทุนเป็นค่าใช้จ่ายตามอายุการใช้งาน

ค่าเสื่อมราคา อยู่หมวดบัญชีไหน?

ค่าเสื่อมราคาอยู่ในหมวดที่ 5 ค่าใช้จ่าย เป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้จ่ายเงินสดออกไปจริง แต่บันทึกเพื่อสะท้อนการเสื่อมมูลค่าของสินทรัพย์

ค่าเสื่อมราคาสะสม อยู่หมวดไหน?

ค่าเสื่อมราคาสะสมอยู่ในหมวดที่ 1 สินทรัพย์ แต่เป็นบัญชีด้านตรงข้าม (contra asset) จึงแสดงเป็นยอดหักจากต้นทุนสินทรัพย์

เมื่อนำมารวมกันจะได้ “มูลค่าตามบัญชี” หรือมูลค่าสุทธิของสินทรัพย์นั้น

ซื้อสินทรัพย์กลางปี คิดค่าเสื่อมยังไง?

คิดตามสัดส่วนเดือนที่ใช้จริง เช่น ซื้อเครื่องจักรเดือนเมษายน คิดค่าเสื่อมราคาปีนั้น 9 เดือน (เม.ย.–ธ.ค.) ไม่ใช่ 12 เดือนเต็ม ปีถัดไปค่อยคิดเต็มปี