อายุเท่าไหร่เสียภาษี เป็นคำถามที่หลายคนสงสัย หลายคนเข้าใจว่าต้องอายุครบ 20 ปีก่อนถึงจะเกี่ยวข้องกับภาษี แต่ความจริงกฎหมายไทยไม่ได้กำหนดอายุขั้นต่ำไว้เลย ไม่ว่าจะเป็นเด็ก นักศึกษา หรือผู้ใหญ่ หากมีรายได้ถึงเกณฑ์ก็มีหน้าที่ต้องยื่นแบบภาษีทุกคน
บทความนี้จะช่วยสรุปให้ชัดว่า “ยื่นภาษี” กับ “เสียภาษี” ต่างกันอย่างไร เกณฑ์รายได้เท่าไหร่ถึงต้องยื่น และถ้าเป็นผู้เยาว์มีรายได้ต้องทำอย่างไรบ้าง
สรุปชัดๆ: อายุเท่าไหร่ถึงต้องเสียภาษี?
คำตอบสั้นๆ คือ กฎหมายไม่ได้กำหนดอายุขั้นต่ำสำหรับการเสียภาษี ไม่ว่าจะอายุ 15 ปี 18 ปี หรือ 25 ปี ถ้ามีรายได้ถึงเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ก็ต้องยื่นแบบภาษีเหมือนกันทุกคน
กฎหมายกำหนดอายุเสียภาษีไว้อย่างไร
ประมวลรัษฎากร (กฎหมายหลักเรื่องภาษีของไทย) กำหนดหน้าที่ทางภาษีตาม “รายได้” ไม่ใช่ตาม “อายุ” หมายความว่าแม้จะอายุเพียง 10 ขวบ แต่ถ้ามีรายได้จากการขายของออนไลน์หรือเป็นอินฟลูเอนเซอร์ถึงเกณฑ์ ก็มีหน้าที่ทางภาษีเช่นกัน (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
สำหรับกรณีผู้เยาว์ (อายุต่ำกว่า 20 ปี และยังไม่บรรลุนิติภาวะ) กฎหมายกำหนดให้ผู้แทนโดยชอบธรรม เช่น พ่อแม่หรือผู้ปกครอง เป็นผู้ยื่นแบบภาษีและชำระภาษีแทน
ข้อยกเว้นที่ทำให้บรรลุนิติภาวะก่อนอายุ 20 ปี คือ การสมรสที่ชอบด้วยกฎหมายเมื่ออายุ 17 ปีขึ้นไป ในกรณีนี้ถือว่าบรรลุนิติภาวะแล้วและต้องยื่นภาษีด้วยตัวเอง
ไขข้อเข้าใจผิด: “ยื่นภาษี” กับ “เสียภาษี” ต่างกันอย่างไร?
เรื่องนี้หลายคนสับสน จึงขออธิบายให้ชัดเจน
| ยื่นภาษี (Tax Filing) | เสียภาษี (Tax Payment) | |
|---|---|---|
| ความหมาย | ส่งแบบแสดงรายการภาษีให้กรมสรรพากร | จ่ายเงินภาษีจริงเมื่อคำนวณแล้วมีภาษีต้องชำระ |
| เกณฑ์รายได้ (คนโสด) | เงินเดือน > 120,000 บาท/ปี หรือ รายได้อื่น > 60,000 บาท/ปี | เงินได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน > 150,000 บาท/ปี |
| ผลลัพธ์ | ต้องยื่นเสมอ ถ้ารายได้ถึงเกณฑ์ | อาจไม่ต้องจ่ายเลย ถ้าเงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาท |
พูดง่ายๆ คือ “ยื่นภาษี” เหมือนการรายงานตัว ส่วน “เสียภาษี” คือการจ่ายเงินจริง คนที่มีรายได้ถึงเกณฑ์ต้อง “ยื่น” ทุกคน แต่ยื่นแล้วจะต้อง “จ่าย” หรือไม่ ขึ้นอยู่กับเงินได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้ว
ตัวอย่าง น้องมิ้นท์ (ชื่อสมมุติ) อายุ 22 ปี ทำงานเงินเดือน 15,000 บาท รายได้ทั้งปี = 180,000 บาท เกินเกณฑ์ 120,000 บาท จึงต้อง “ยื่นภาษี” แต่พอหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนส่วนตัวแล้ว เงินได้สุทธิอาจไม่ถึง 150,000 บาท ทำให้ไม่ต้อง “เสียภาษี” สักบาท
ใครบ้างที่ต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
ทุกคนที่มีรายได้ถึงเกณฑ์มีหน้าที่ต้องยื่นแบบภาษี ไม่จำกัดอายุ ไม่จำกัดอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นพนักงานบริษัท ฟรีแลนซ์ ขายของออนไลน์ หรือนักเรียนที่มีรายได้เสริม
เกณฑ์รายได้ขั้นต่ำที่ต้อง “ยื่นแบบภาษี”
เกณฑ์การยื่นแบบภาษีของบุคคลธรรมดา แบ่งตามสถานะและประเภทรายได้ ดังนี้ (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
| สถานะ | เงินเดือนอย่างเดียว | รายได้ประเภทอื่น |
|---|---|---|
| คนโสด | > 120,000 บาท/ปี | > 60,000 บาท/ปี |
| สมรส (คู่สมรสมีรายได้ด้วย) | > 220,000 บาท/ปี | > 120,000 บาท/ปี |
“รายได้ประเภทอื่น” ในที่นี้หมายถึง รายได้ที่ไม่ใช่เงินเดือน เช่น ค่าจ้างฟรีแลนซ์ กำไรจากการขายของออนไลน์ ค่าลิขสิทธิ์ หรือรายได้จากการรับจ้างทั่วไป
ประเภทเงินได้ที่ต้องนำมาคำนวณภาษี
รายได้ที่ต้องนำมายื่นภาษีครอบคลุมเกือบทุกรูปแบบ ไม่ใช่แค่เงินเดือน
- เงินเดือน โบนัส ค่าล่วงเวลา
- ค่าจ้างฟรีแลนซ์ ค่านายหน้า
- ค่าลิขสิทธิ์ ค่าสิทธิบัตร
- ดอกเบี้ย เงินปันผล
- ค่าเช่าทรัพย์สิน
- กำไรจากการขายของออนไลน์ ธุรกิจส่วนตัว
- รายได้จากวิชาชีพอิสระ เช่น แพทย์ ทนายความ สถาปนิก
ตารางอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 2569
เมื่อรู้แล้วว่าต้องยื่นภาษี คำถามต่อไปคือต้องจ่ายเท่าไหร่ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคำนวณจาก “เงินได้สุทธิ” ตามอัตราขั้นบันไดดังนี้ (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
| เงินได้สุทธิ (บาท/ปี) | อัตราภาษี | ภาษีสูงสุดในขั้น |
|---|---|---|
| 0 – 150,000 | ยกเว้น | 0 บาท |
| 150,001 – 300,000 | 5% | 7,500 บาท |
| 300,001 – 500,000 | 10% | 20,000 บาท |
| 500,001 – 750,000 | 15% | 37,500 บาท |
| 750,001 – 1,000,000 | 20% | 50,000 บาท |
| 1,000,001 – 2,000,000 | 25% | 250,000 บาท |
| 2,000,001 – 5,000,000 | 30% | 900,000 บาท |
| 5,000,001 ขึ้นไป | 35% | ตามจริง |
จุดสำคัญคือ “เงินได้สุทธิ” ไม่ใช่ “รายได้ทั้งหมด” เงินได้สุทธิคำนวณจากรายได้หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนต่างๆ แล้ว เช่น ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท ประกันสังคม กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เป็นต้น
ผู้เยาว์มีรายได้ ต้องเสียภาษีหรือไม่?
ต้องยื่นและอาจต้องเสียภาษี เช่นเดียวกับผู้ใหญ่ทุกประการ เพราะกฎหมายไม่ได้ยกเว้นภาษีให้ตามอายุ แต่ยกเว้นตามจำนวนเงินได้สุทธิเท่านั้น
กรณีศึกษา Gen Z: เด็กขายของออนไลน์ มีรายได้ต้องทำอย่างไร?
สมมุติ น้องปลาย (ชื่อสมมุติ) อายุ 17 ปี รับจ้างรีวิวสินค้าบนโซเชียลมีเดียและขายเสื้อผ้าออนไลน์ มีรายได้รวมทั้งปี 200,000 บาท
ขั้นที่ 1 — ต้องยื่นภาษีไหม?
| รายการ | วิธีพิจารณา | ผลลัพธ์ |
|---|---|---|
| รายได้ทั้งปี | 200,000 บาท | เกินเกณฑ์ 60,000 บาท (รายได้ประเภทอื่น) |
| สรุป | — | ต้องยื่นภาษี |
ขั้นที่ 2 — ต้องเสียภาษีไหม?
| รายการ | วิธีคำนวณ | จำนวนเงิน |
|---|---|---|
| รายได้ทั้งปี | — | 200,000 บาท |
| หักค่าใช้จ่าย 60% (เหมา) | 200,000 × 60% | 120,000 บาท |
| หักค่าลดหย่อนส่วนตัว | — | 60,000 บาท |
| เงินได้สุทธิ | 200,000 – 120,000 – 60,000 | 20,000 บาท |
เงินได้สุทธิ 20,000 บาท ไม่เกิน 150,000 บาท ดังนั้นน้องปลายต้อง “ยื่นภาษี” แต่ไม่ต้อง “เสียภาษี” สักบาท
ถ้ารายได้สูงขึ้นจนเงินได้สุทธิเกิน 150,000 บาท ก็จะเริ่มเสียภาษีตามอัตราขั้นบันไดในตารางข้างต้น
ใครมีหน้าที่ยื่นและจ่ายภาษีแทนผู้เยาว์
เนื่องจากผู้เยาว์ (อายุต่ำกว่า 20 ปี) ทำนิติกรรมเองไม่ได้ตามกฎหมาย ผู้ที่มีหน้าที่ยื่นแบบภาษีแทนมีดังนี้
- พ่อแม่ เป็นผู้แทนโดยชอบธรรมลำดับแรก ยื่นแบบภาษีในนามของบุตร
- ผู้ปกครองที่ศาลแต่งตั้ง กรณีที่พ่อแม่ไม่สามารถทำหน้าที่ได้
- ผู้อนุบาล กรณีศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ
สิ่งสำคัญคือ แม้จะยื่นในนามบุตร แต่ภาษีคำนวณจากรายได้ของตัวเด็กเอง ไม่ได้นำไปรวมกับรายได้ของพ่อแม่ (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
วิธียื่นภาษีสำหรับผู้เยาว์และมือใหม่ แบบ Step-by-Step
ไม่ว่าจะยื่นเอง (กรณีบรรลุนิติภาวะแล้ว) หรือผู้ปกครองยื่นแทน ขั้นตอนเหมือนกันทุกประการ
เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนยื่นภาษี
เตรียมเอกสารเหล่านี้ให้พร้อมก่อนเริ่มกรอกแบบ
- บัตรประชาชนของผู้มีรายได้ (เด็ก)
- หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ถ้ามี
- สลิปเงินเดือน หรือหลักฐานรายได้อื่นๆ
- เอกสารค่าลดหย่อน เช่น ใบเสร็จประกันชีวิต ประกันสุขภาพ
- สำเนาทะเบียนบ้าน (กรณีผู้ปกครองยื่นแทน)
ขั้นตอนยื่นผ่านระบบ e-Filing กรมสรรพากร มีดังนี้
- เข้าเว็บไซต์ efiling.rd.go.th แล้วลงทะเบียนด้วยเลขบัตรประชาชนของผู้มีรายได้
- เลือกแบบ ภ.ง.ด.90 (แบบยื่นภาษีบุคคลธรรมดาที่มีรายได้หลายประเภท) หรือ ภ.ง.ด.91 (แบบยื่นภาษีบุคคลธรรมดาที่มีเงินเดือนอย่างเดียว) ตามประเภทรายได้
- กรอกรายได้ทั้งปี ระบุประเภทเงินได้ให้ถูกต้อง เช่น เงินเดือน = เงินได้ประเภทที่ 1 หรือค่าจ้างฟรีแลนซ์ = เงินได้ประเภทที่ 2
- กรอกค่าลดหย่อนที่มีสิทธิ์ เช่น ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท ประกันสังคม ฯลฯ
- ระบบจะคำนวณภาษีที่ต้องชำระให้อัตโนมัติ ตรวจสอบให้ถูกต้องแล้วยืนยันการยื่น
- ถ้ามีภาษีต้องชำระ สามารถจ่ายผ่านระบบออนไลน์ได้ทันที หรือพิมพ์ใบชำระเงินไปจ่ายที่ธนาคาร
กำหนดยื่นภาษีประจำปีคือภายในวันที่ 31 มีนาคมของปีถัดไป ถ้ายื่นผ่านระบบ e-Filing จะได้ขยายเวลาถึง 8 เมษายน (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเกณฑ์อายุและภาษี
อายุเท่าไหร่ไม่ต้องเสียภาษี?
ไม่มีอายุที่ “ไม่ต้องเสียภาษี” เพราะเกณฑ์ดูจากรายได้ ไม่ใช่อายุ อย่างไรก็ตาม ถ้ารายได้ทั้งปีต่ำกว่าเกณฑ์ยื่น (เงินเดือนไม่เกิน 120,000 บาท/ปี หรือรายได้อื่นไม่เกิน 60,000 บาท/ปี) ก็ไม่จำเป็นต้องยื่นแบบภาษี ส่วนคนที่ยื่นแล้วแต่เงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาท ก็ได้รับยกเว้นไม่ต้องจ่ายภาษี
เงินเดือนเท่าไหร่ถึงต้องเสียภาษี?
เกณฑ์ “ต้องยื่น” คือเงินเดือนรวมทั้งปีเกิน 120,000 บาท (เฉลี่ยเดือนละ 10,000 บาท) ส่วนเกณฑ์ “ต้องจ่าย” ขึ้นอยู่กับเงินได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนต่างๆ แล้ว ถ้าเหลือเกิน 150,000 บาท จึงจะเริ่มเสียภาษีที่อัตรา 5% สำหรับพนักงานที่เงินเดือนไม่เกินประมาณ 25,000-26,000 บาท/เดือน เมื่อหักค่าลดหย่อนพื้นฐานแล้วมักไม่ต้องเสียภาษี แต่ยังต้องยื่นแบบภาษีอยู่
นักเรียน/นักศึกษามีรายได้เสริม ต้องเสียภาษีไหม?
ถ้ารายได้เสริมทั้งปี (เช่น จากการรับจ้างถ่ายรูป ขายสติกเกอร์ไลน์ หรือเป็นติวเตอร์) เกิน 60,000 บาท ต้องยื่นแบบภาษี แม้จะยังเรียนอยู่ก็ตาม แต่ถ้าหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้วเงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาท ก็ไม่ต้องจ่ายภาษี ทั้งนี้การยื่นภาษีอย่างถูกต้องจะช่วยสร้างประวัติทางการเงินที่ดี เป็นประโยชน์ในอนาคตเมื่อต้องขอสินเชื่อหรือทำธุรกรรมทางการเงินอื่นๆ
สรุปการเตรียมตัวเรื่องภาษีสำหรับคนทุกวัย
กฎหมายภาษีไทยไม่ได้กำหนดอายุขั้นต่ำ สิ่งที่ต้องจำมีเพียง 3 เรื่อง
- รายได้ถึงเกณฑ์ = ต้องยื่นภาษีเสมอ ไม่ว่าจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่
- ยื่นภาษีไม่ได้แปลว่าต้องจ่ายภาษี เงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาท ไม่ต้องเสียภาษี
- ผู้เยาว์ต้องมีผู้ปกครองยื่นแทน จนกว่าจะบรรลุนิติภาวะ
จัดการเรื่องภาษีให้ง่ายขึ้นด้วย PEAK
ไม่ว่าจะเป็นฟรีแลนซ์มือใหม่ เจ้าของร้านออนไลน์ หรือผู้ปกครองที่ดูแลภาษีให้ลูก PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้คุณจัดระเบียบรายรับรายจ่ายตลอดทั้งปี สรุปข้อมูลพร้อมยื่นภาษีได้ง่ายขึ้น และมี AI ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลทางการเงินให้ธุรกิจเติบโตอย่างมั่นคง
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
